แผนงานวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูง
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ข้าวไร่และข้าวนาในพื้นที่สูง พบว่าปลูกในพื้นที่ในภาคเหนือตอนบนเป็นส่วนใหญ่ และมีบางส่วนมีปลูกในในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน และคลอบคลุมขึ้นไปถึงภาคเหนือตอนล่างบางส่วน ด้วยภูมิประเทศที่ไม่เอื้อต่อการปลูกในสภาพนาตามปกติ เกษตรกรในพื้นที่จึงต้องปลูกข้าวในสภาพไร่ หรือบางส่วนปลูกแบบนาขั้นบันไดตามไหล่เขา ถึงแม้ว่าการผลิตข้าวไร่และข้าวนาที่สูงจะมีปริมาณไม่มากและมีบริบทที่เกี่ยวข้องกับจำนวนผู้บริโภคไม่มากก็ตาม การผลิตดังกล่าวนั้นนับว่ามีความสำคัญอย่างมาก เนื่องด้วยพื้นที่การผลิตที่จัดว่าอยู่ในพื้นที่ห่างไกลชายขอบที่ข้าวเป็นพืชอาหารที่ต้องผลิตเพื่อการบริโภคในครัวเรือน “ความมั่นคงทางอาหาร” เป็นถ้อยความที่มีนัยสำคัญ และสะท้อนภาพของความสำคัญของการผลิตข้าวซึ่งเป็นอาหารหลักของคนในพื้นที่ชายขอบเหล่านั้น แผนงานวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูง ได้ดำเนินงานโดยโครงการวิจัย 3 โครงการ ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน มีเป้าหมายหลักเพื่อให้เกษตรกรเหล่านั้นมีข้าวเพียงพอต่อการบริโภคในครัวเรือนเป็นสำคัญ การดำเนินงานภายใต้โครงการมีกิจกรรมหลักได้แก่การหาพันธุ์ที่มีความเหมาะสม มีความสามารถในการปรับตัว และให้ผลผลิตที่ดีในแต่ละพื้นที่ ได้นำพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่เกษตรกรปลูกในพื้นที่ซึ่งได้มีการเก็บรวบรวมมาก่อนหน้านี้ มาทำการศึกษาการให้ผลผลิตเพื่อคัดเลือกพันธุ์ที่เหมาะสม ที่จะปลูกในแต่ละพื้นที่ จากการศึกษาการเจริญเติบโต การออกดอก การให้ผลผลิต เพื่อหาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูงที่มีความสามารถปรับตัวได้ดีในสภาพหนาวเย็น ความเข้มแสงต่ำ ลมแรง พบว่ามีบางสายพันธุ์ที่มีแนวโน้มว่าจะให้ผลผลิตที่ดีในพื้นที่สูงในภาคเหนือตอนบน การศึกษาเพื่อคัดเลือกพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่ปรับตัวได้ดี และให้ผลผลิตในสภาพดินกรด ได้ชี้ให้เห็นว่า มีข้าวพื้นเมืองบางสายพันธุ์มีแนวโน้มว่าสามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตที่ดี ทำให้ได้สายพันธุ์ดีเด่นสำหรับข้าวนาที่สูงภาคเหนือตอนบน จำนวน 1 สายพันธุ์ คือ “ละอูบ” เป็นข้าวเจ้าพันธุ์พื้นเมืองไวต่อช่วงแสง อายุปานกลาง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 500 กิโลกรัมต่อไร่ สำหรับพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้ทำการคัดเลือกข้าวไร่ข้าวเหนียวพื้นเมือง “พันธุ์ซิวเกลี้ยง” เป็นข้าวอายุเบา ผลผลิต ประมาณ 400 กิโลกรัมต่อไร่ ข้าวนึ่งสุกนุ่ม มีกลิ่นหอม ทั้ง 2 สายพันธุ์อยู่ในระหว่างการรวบรวมข้อมูลเพื่อรับรองเป็นพันธุ์แนะนำให้เกษตรกร นอกจากนี้ยังมีสายพันธุ์ดีเด่นอีก 3 สายพันธุ์ที่คาดว่าจะสามารถเสนอเพื่อการรับรองพันธุ์ได้ในลำดับถัดไป ได้แก่ SPT92029-PMP-3-10-1, บือโปะโละแม่นาจางเหนือ (MHSC06007) และ พญาลืมแกง