การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่มีลักษณะพิเศษสำหรับเกษตรกรพื้นที่สูงอย่างมีส่วนร่วม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ข้าว (Oryza sativa) นั้นถือได้ว่า เป็นพืชอาหารที่สําคัญของคนค่อนโลก ในส่วนของแหล่ง พันธุกรรมของข้าวแหล่งใหญท่ ี่มีความหลากหลายของพันธุกรรมของข้าวของโลกนั้น อยู่ทางภาคเหนือ ตอนบนของประเทศไทย ข้าวพันธุ์พื้นเมืองของไทยนับว่ามีความหลากหลายทางด้านพันธุกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพันธุ์ข้าวพื้นเมือง ลักษณะที่ดีเด่น หรือลักษณะพิเศษของข้าวบางสายพันธุ์เช่น ปริมาณธาตุเหล็ก สังกะสีสารเอนโทไชยานิน หรือลักษณะการทนทานต่อการเข้าทําลายของแมลงบั่ว พบว่ามีความเหมาะสมเฉพาะเจาะจงกับสภาพภูมิอากาศหรือภูมิประเทศบนที่สูง แต่อย่างไรก็ตามการ ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ดีเหล่านี้ยังมีอยู่น้อยมาก ดังนั้นจึงได้มีการศึกษาถึง การผลิตเมล็ดพนธั ุ์ข้าว พื้นเมืองที่มีลักษณะพิเศษสําหรับเกษตรกรพื้นที่สูงอย่างมีส่วนร่วม เพื่อที่จะนําไปสู่การผลิตเมล็ดพันธุ์ ข้าวที่ถูกวิธีโดยตัวเกษตรกรเอง และได้ปริมาณเมล็ดพันธุ์ข้าวที่พอเพียงแก่ความต้องการของเกษตรกร บนท่สีูง ซึ่งจะทําให้เกิดความมั่นคงทางอาหาร และใช้เป็นแหล่งพันธุกรรมของพันธุ์ข้าวต่อไป โดยการ รวบรวมพันธุ์ข้าวที่มีลักษณะพิเศษของเกษตรกร วัดคุณภาพพิเศษของพันธุ์ข้าวท้องถิ่น เช่น ทาง คุณภาพ และปริมาณธาตุอาหารในเมล็ด ทาแปลงสาธ ํ ิต รวมทั้งมีการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ เพื่อให้ เกษตรกรบนที่สูงมีการเรียนรู้วิธีการขยายเมล็ดพันธุ์ข้าวที่ถูกต้อง ผลการศึกษา จากการรวบพันธุ์ข้าว ของเกษตรกรจํานวน 100 ตวอย ั ่าง พบว่า ลักษณะการปลูกข้าวส่วนใหญ่เป็นแบบข้าวนา และชนิดที่ ปลูกจะเป็นข้าวเจ้ามากกว่าข้าวเหนียว ในส่วนของลักษณะคุณภาพพิเศษของพันธุ์ข้าวท้องถิ่น พบว่า พันธุ์ข้าวที่เก็บรวบรวมได้มีปริมาณธาตุเหล็กอยู่ระหว่าง 7.4-14.2 มิลลกริ ัม/กิโลกรัม ปริมาณธาตุ สังกะสีอยู่ระหว่าง 14.7-29.0 มลลิ ิกรมั/กิโลกรัม ปรมาณโปรต ิ ีน อยู่ระหว่าง 6.8-13.0 % และ ความสามารถในการทนทานต่อการเข้าทําลายของแมลงบั่วส่วนใหญ่ มีความทนทานต่อการเข้า ทําลายปานกลาง ในส่วนของการทําแปลงสาธิตเพื่อการขยายเป็นเมล็ดพันธุ์และเป็นพันธุ์ข้าวที่มี คุณภาพดีทั้งในด้านปริมาณคุณค่าทางโภชนาการสูง เกษตรกรเลือกพันธุ์บือเนอมูโพปริและพันธุ์ปิอิซู เพราะจะให้ค่าของปริมาณธาตุเหล็กสูงโดยมีค่าอยู่ระหว่าง 13.68-14.48 มลลิ ิกรมั/กิโลกรัม และ สังกะสีสูงมีค่าอยู่ระหว่าง 27.83-27.95 มิลลิกรัม/กิโลกรมั สําหรับผลผลิตจะอยู่ในช่วง 286.0-404.2 กก.ต่อไร่ส่วนพันธุ์ที่มีลักษณะทนทานต่อการเข้าทําลายของแมลงบั่ว เกษตรกรเลือกพันธุ์ B2 และ L2 เพราะมีลักษณะทนทานต่อการเข้าทําลายของแมลงบั่วกล่าวคือมีเปอร์เซ็นต์การเข้าทําลายของ แมลงบั่วน้อย รวมทั้งยังให้ผลผลิตทสี่ ูงด้วยคืออยู่ในช่วง 545.3-564.5 กโลกร ิ ัมต่อไร่