การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูง ระยะที่ 2
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
้าวไร่และข้าวนาในพื้นที่สูง พบว่าปลูกในพื้นที่ในภาคเหนือตอนบนเป็นส่วนใหญ่ และมีบางส่วนมี ปลูกในในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน และคลอบคลุมขึ้นไปถึงภาคเหนือตอนล่างบางส่วน ด้วยภูมิ ประเทศที่ไม่เอื้อต่อการปลูกในสภาพนาตามปกติเกษตรกรในพื้นที่จึงต้องปลูกข้าวในสภาพไร่ หรือบางส่วน ปลูกแบบนาขั้นบันไดตามไหล่เขา ถึงแม้ว่าการผลิตข้าวไร่และข้าวนาที่สูงจะมีปริมาณไม่มากและมีบริบทที่ เกี่ยวข้องกับจ านวนผู้บริโภคไม่มากก็ตาม การผลิตดังกล่าวนั้นนับว่ามีความส าคัญอย่างมาก เนื่องด้วยพื้นที่ การผลิตที่จัดว่าอยู่ในพื้นที่ห่างไกลชายขอบที่ข้าวเป็นพืชอาหารที่ต้องผลิตเพื่อการบริโภคในครัวเรือน “ความ มั่นคงทางอาหาร” เป็นถ้อยความที่มีนัยส าคัญ และสะท้อนภาพของความส าคัญของการผลิตข้าวซึ่งเป็นอาหาร หลักของคนในพื้นที่ชายขอบเหล่านั้น แผนงานวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูง ได้ด าเนินงานโดย โครงการวิจัย 3 โครงการ ในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน มีเป้าหมายหลัก เพื่อให้เกษตรกรเหล่านั้นมีข้าวเพียงพอต่อการบริโภคในครัวเรือนเป็นส าคัญ การด าเนินงานภายใต้โครงการมี กิจกรรมหลักได้แก่การหาพันธุ์ที่มีความเหมาะสม มีความสามารถในการปรับตัว และให้ผลผลิตที่ดีในแต่ละ พื้นที่ ได้น าพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่เกษตรกรปลูกในพื้นที่ซึ่งได้มีการเก็บรวบรวมมาก่อนหน้านี้ มาท าการศึกษา การให้ผลผลิตเพื่อคัดเลือกพันธุ์ที่เหมาะสม ที่จะปลูกในแต่ละพื้นที่ จากการศึกษาการเจริญเติบโต การออก ดอก การให้ผลผลิต เพื่อหาพันธุ์ข้าวไร่และข้าวนาที่สูงที่มีความสามารถปรับตัวได้ดีในสภาพหนาวเย็น ความ เข้มแสงต่ า ลมแรง พบว่ามีบางสายพันธุ์ที่มีแนวโน้มว่าจะให้ผลผลิตที่ดีในพื้นที่สูงในภาคเหนือตอนบน การศึกษาเพื่อคัดเลือกพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่ปรับตัวได้ดี และให้ผลผลิตในสภาพดินกรด ได้ชี้ให้เห็นว่า มีข้าว พื้นเมืองบางสายพันธุ์มีแนวโน้มว่าสามารถเจริญเติบโตและให้ผลผลิตที่ดี ท าให้ได้สายพันธุ์ดีเด่นส าหรับข้าวนา ที่สูงภาคเหนือตอนบน จ านวน 1 สายพันธุ์ คือ “ละอูบ” เป็นข้าวเจ้าพันธุ์พื้นเมืองไวต่อช่วงแสง อายุปาน กลาง ให้ผลผลิตเฉลี่ย 500 กิโลกรัมต่อไร่ ส าหรับพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้ท าการคัดเลือกข้าวไร่ข้าว เหนียวพื้นเมือง “พันธุ์ซิวเกลี้ยง” เป็นข้าวอายุเบา ผลผลิต ประมาณ 400 กิโลกรัมต่อไร่ ข้าวนึ่งสุกนุ่ม มีกลิ่น หอม ทั้ง 2 สายพันธุ์อยู่ในระหว่างการรวบรวมข้อมูลเพื่อรับรองเป็นพันธุ์แนะน าให้เกษตรกร นอกจากนี้ยัง มีสายพันธุ์ดีเด่นอีก 3 สายพันธุ์ที่คาดว่าจะสามารถเสนอเพื่อการรับรองพันธุ์ได้ในล าดับถัดไป ได้แก่ SPT92029-PMP-3-10-1, บือโปะโละแม่นาจางเหนือ (MHSC06007) และ พญาลืมแกง