บทบาทของพนักงานอัยการในการชันสูตรพลิกศพ : ศึกษากรณีสภาพปัญหาและแนวทางแก้ไข (ศึกษาในเขตกรุงเทพมหานคร)

บทคัดย่อ

ปัจจุบันปัญหาอาชญากรรมที่เกี่ยวข้องกับบุคคลโดยเฉพาะอย่างยิ่งคดีฆาตกรรม ที่เกิดขึ้นมักมีความสลับซับซ้อนและมีความรุนแรงมากขึ้น ทำให้การค้นหาความจริงเกี่ยวกับสาเหตุการตายและพฤติการณ์การตายเป็นไปได้ด้วยความยากลำบาก ซึ่งที่ผ่านมากรณีของคดีวิสามัญฆาตกรรมหลายกรณีที่ประชาชนยังมีความคลางแคลงสงสัยถึงกระบวนการดำเนินการสืบสวนสอบสวนหาข้อเท็จจริงโดยเฉพาะกระบวนการชันสูตรพลิกศพ บางกรณียังมีความน่าสงสัยว่ามี ความโปร่งใสหรือไม่ หรือมีการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างหน่วยงานที่มีหน้าที่ให้ความคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนเพียงใด วัตถุพยานและสภาพศพที่สมบูรณ์ในสถานที่เกิดเหตุถือเป็นสิ่งที่ช่วยให้สามารถดำเนินการสืบเสาะและตรวจสอบหาข้อเท็จจริงได้ดียิ่งขึ้น ดังนั้น เมื่อมีการตายเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการตายตามธรรมชาติหรือการตายโดยผิดธรรมชาติ สิ่งสำคัญที่จะช่วยบอกถึงสาเหตุแห่งการตายนั้นได้ก็คือ “การชันสูตรพลิกศพ” เพราะการชันสูตรพลิกศพนอกจากสามารถบอกถึงสาเหตุแห่งการตายแล้ว ยังสามารถบ่งชี้ไปถึงบุคคลที่ทำให้ตายได้อีกด้วย (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 154) ซึ่งการชันสูตร พลิกศพในประเทศไทยนั้นมีกฎหมายที่ใช้อยู่มาเป็นระยะเวลานาน และได้มีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมให้มีความเหมาะสมกับยุคสมัย และสถานการณ์ในระยะเวลานั้น ๆ โดยตลอด การออกพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 21) พ.ศ.2542 ซึ่งโดยเนื้อหาของพระราชบัญญัติ ทำให้กระบวนการชันสูตรพลิกศพมีมาตรฐานสูงขึ้น มีการถ่วงดุลอำนาจของเจ้าหน้าที่แต่ละฝ่ายที่มีหน้าที่เข้าร่วมในการชันสูตร พลิกศพในกรณีที่อ้างว่าเป็นการกระทำของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการฯ ซึ่งสาระสำคัญของพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 21) พ.ศ.2542 สรุปได้ว่า “กรณีที่มีการชันสูตรพลิกศพ ให้พนักงานสอบสวนแห่งท้องที่ที่พบศพกับแพทย์ทางนิติเวชศาสตร์ แพทย์ประจำโรงพยาบาลของรัฐ แพทย์ประจำสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด แพทย์ประจำโรงพยาบาลเอกชน หรือแพทย์ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่ขึ้นทะเบียนเป็นแพทย์อาสาสมัครตามระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ทั้งนี้โดยให้แพทย์ทางนิติเวชศาสตร์เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่เป็นลำดับแรก ถ้าแพทย์ทางนิติเวชศาสตร์ไม่มีหรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้แพทย์ลำดับรองลงมาปฏิบัติหน้าที่แทนโดยเร็ว และให้พนักงานสอบสวนแจ้งให้สามี ภริยา ผู้เป็นบุพการี ผู้แทนโดยชอบธรรม หรือญาติของผู้ตายอย่างน้อยหนึ่งคนทราบเท่าที่ทำได้ ส่วนกรณีการตาย ที่เกิดขึ้นโดยการกระทำของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ ให้พนักงานอัยการและพนักงานฝ่ายปกครองตำแหน่งตั้งแต่ระดับปลัดอำเภอหรือเทียบเท่าขึ้นไปแห่งท้องที่ที่ศพ นั้นอยู่เป็นผู้ชันสูตรพลิกศพร่วมกับพนักงานสอบสวนและแพทย์ด้วย” ดังจะเห็นได้ว่าตามกฎหมายใหม่ที่กำหนดคุณสมบัติของบุคคลและกำหนด ตัวบุคคลผู้เข้าร่วมทำการชันสูตรพลิกศพนั้นมีหลายหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งการกำหนดบุคคลที่เข้าร่วมทำการชันสูตรพลิกศพนั้น อาจทำให้เกิดปัญหาและอุปสรรคในทางปฏิบัติแก่หน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอยู่บ้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำนักงานอัยการสูงสุด ส่วนสำนักงานอัยการพิเศษฝ่ายอำนวยความยุติธรรมชั้นสอบสวน ซึ่งมีศูนย์อำนวยการคดีชันสูตรพลิกศพกรุงเทพมหานครที่ทำหน้าที่ในการจัดส่งพนักงานอัยการเข้าร่วมทำการชันสูตรพลิกศพเฉพาะในเขตกรุงเทพมหานคร ทั้งนี้ในการเข้าร่วมชันสูตรพลิกศพของพนักงานอัยการนั้น จะเข้าร่วมการชันสูตรพลิกศพในกรณีที่จะต้องมีการชันสูตรพลิกศพกรณีพิเศษ นั่นคือ กรณีที่มีความตายเกิดขึ้นโดยการกระทำของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงาน ซึ่งอ้างว่าปฏิบัติราชการตามหน้าที่ โดยให้พนักงานสอบสวนแจ้งพนักงานอัยการผ่านศูนย์อำนวยการคดีชันสูตรพลิกศพกรุงเทพมหานคร เพื่อ เข้าร่วมในการชันสูตรพลิกศพ เพื่อให้การดำเนินการตามกฎหมายการชันสูตรพลิกศพตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ 21) พ.ศ.2542 ดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ

คำสำคัญ