การพัฒนาประสิทธิภาพการคุ้มครองพยานในคดีอาญา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
โครงการประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองพยานและแนวทางการพัฒนางานคุ้มครองพยานของประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงสถานการณ์ปัจจุบันและสภาพปัญหาของการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2546 แนวความคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับการคุ้มครองพยานบุคคล รูปแบบการจัดองค์กรผู้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวกับการคุ้มครองพยานตามกฎหมายคุ้มครองพยานในต่างประเทศ และแสวงหาข้อเสนอเกี่ยวกับการจัดองค์กรผู้ทำหน้าที่เกี่ยวกับงานคุ้มครองพยานในประเทศไทย ดำเนินการเก็บข้อมูลด้วยการวิจัยแบบผสานวิธี ประกอบด้วย การวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) การวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ซึ่งดำเนินการในรูปแบบขั้นตอนเชิงอธิบาย (Explanatory Sequential Design) แบ่งเป็น 3 ขั้นตอน ช่วงแรกเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ดำเนินการเก็บข้อมูลจากประชากร 2 กลุ่ม กลุ่มแรก ผู้รับบริการหรือมีส่วนได้ส่วนเสีย ที่มาขอใช้บริการคุ้มครองพยานในห้วงระยะเวลา 3 ปีย้อนหลัง (พ.ศ 2562 – พ.ศ. 2564) จำนวน 698 ราย ได้แบบสอบถามกลับคืนมาทั้งสิ้น 85 ฉบับ และกลุ่มที่สอง เจ้าหน้าที่หน่วยงานที่มีภารกิจด้านการคุ้มครองพยาน ครอบคลุมผู้เกี่ยวข้องทั้งเชิงนโยบาย ผู้ปฏิบัติหน้าที่ชุดคุ้มครองความปลอดภัย และผู้เกี่ยวข้องด้านธุรการ ได้แบบสอบถามกลับคืนมาทั้งสิ้น 936 ฉบับ จากนั้นได้นำผลและประเด็นที่น่าสนใจจากการวิจัยเชิงปริมาณมาอภิปรายเพื่อกำหนดประเด็นที่ควรต้องมีการศึกษาในเชิงลึกด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ ภายใต้หัวข้อ องค์กรผู้มีหน้าที่รักษาการและองค์กรผู้ทำหน้าที่คุ้มครองพยานตามพระราชบัญญัติคุ้มครองพยานในคดีอาญา พ.ศ. 2546 ใช้วิธีเก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่ม ในกลุ่มผู้ปฏิบัติระดับหัวหน้างาน หัวหน้าหน่วยงานในส่วนภูมิภาค จำนวน 4 ครั้ง ผู้ให้ข้อมูลรวม 129 คน และใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกในกลุ่มผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงานที่มีภารกิจเกี่ยวข้องและกลุ่มผู้มีประสบการณ์อย่างสูงด้านการคุ้มครองพยาน จำนวน 27 คน ผลจากการศึกษาได้นำมาสู่ ข้อเสนอเกี่ยวกับรูปแบบการจัดองค์กรด้านการคุ้มครองพยานของประเทศไทย จำแนกตามมาตราการ ดังนี้ มาตรการทั่วไป ให้หน่วยงานผู้มีหน้าที่สืบสวน สอบสวน และฟ้องร้องคดีอาญาทำหน้าที่คุ้มครองพยาน โดยสำนักงานคุ้มครองพยานจะไม่มีอำนาจและหน้าที่ในส่วนนี้ ยกเว้นแต่เพียงกรณีจำเป็นเท่านั้น กรณีจำเป็นที่ว่า เช่น กรณีที่พยานไม่เชื่อใจหรือไม่ไว้วางใจหน่วยงาน contact out ทั้งนี้ การอนุมัติใช้มาตรการทั่วไปให้เป็นอำนาจของผู้บังคับบัญชาสูงสุดขององค์กร ภายใต้การตรวจสอบจากสำนักงานคุ้มครองพยานในฐานะหน่วยงานกลางที่กำกับดูแลมาตรฐานการปฏิบัติ ขณะที่กรณีมาตรการพิเศษ ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของสำนักงานคุ้มครองพยานเพียงหน่วยงานเดียว บทบาทดังกล่าวข้างต้นจะได้ส่งผลให้สำนักงานคุ้มครองพยาน มีอำนาจหน้าที่เพิ่มเติมจากเดิม ในประเด็นการกำหนดยุทธศาสตร์และนโยบายเกี่ยวกับภารกิจคุ้มครองพยานของทุกหน่วยงานที่ปฏิบัติการคุ้มครองพยาน การกำกับติดตาม (Regulate) ประเมินผล (Evaluate) การปฏิบัติการคุ้มครองพยาน และการรับผิดชอบงบประมาณของภารกิจคุ้มครองพยานทั้งระบบ คำสำคัญ : คุ้มครองพยาน