การประเมินผลการดำเนินงานของกระบวนการยุติธรรมตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ.2553

บทคัดย่อ

รายงานวิจัย เรื่อง “การประเมินผลการดําเนินงานของกระบวนการยุติธรรมตามพระราชบัญญัติ ศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึง ปัญหาและอุปสรรครวมทั้งการประเมินประสิทธิภาพในการดําเนินคดีของหน่วยงานในกระบวนการ ยุติธรรมตามพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 และเพื่อศึกษาแนวทางการหันเหคดีเด็กและเยาวชนออกจากกระบวนการยุติธรรม ซึ่งเป็นการวิจัย เชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ โดยสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิจากผู้ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับกระบวนการ ยุติธรรมเด็กและเยาวชนรวมทั้งประชาชนทั่วไปในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล จํานวน 372 คน และการ คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพด้วยวิธีการเฉพาะเจาะจง จากผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวข้องกับเด็กและ เยาวชนที่กระทําผิด พ่อแม่ผู้ปกครอง เด็กและเยาวชนที่กระทําผิด และประชาชน รวมจํานวน 45 คน ผลการศึกษาพบว่า หน่วยงานในกระบวนการยุติธรรมประสบปัญหาในแต่ละขั้นตอนของการ ปฏิบัติงานตั้งแต่การจับกุมเด็กและเยาวชน การนําตัวเด็กและเยาวชนผู้ต้องหาไปให้ศาลตรวจสอบการ จับกุม การสืบสวน การสอบสวน การดําเนินคดีเด็กและเยาวชน ขาดแคลนที่ปรึกษากฎหมาย การฟ้องคดี เด็กและเยาวชน การใช้ดุลพินิจพิจารณาคดีเด็กและเยาวชน การหันเหคดีเด็กและเยาวชน การดําเนินการ บําบัดแก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะการปฏิบัติตามมาตรา 86 เนื่องจากความยุ่งยากของการ ปฏิบัติงานตามกฎหมายกําหนด ปัญหาความเข้าใจของกระบวนการยุติธรรมต่อหลักการและเจตนารมณ์ ของกฎหมาย ลักษณะของกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองสิทธิของเด็กและเยาวชนมากเกินไป ขาดแคลน บุคลากรและงบประมาณในการปฏิบัติงาน ขาดการบูรณาการจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อํานาจตุลาการ และอํานาจบริหารที่มีความสัมพันธ์และส่งผลกระทบต่อความเป็นอิสระในการปฏิบัติงานและการบําบัด แก้ไขฟื้นฟูเด็กและเยาวชนที่กระทําผิด ปัญหาสภาพแวดล้อมของสังคมไทยที่กระตุ้นให้เด็กและเยาวชน กระทําผิดที่มีจํานวนและความรุนแรงมากขึ้น อันส่งผลต่อทัศนคติของประชาชนส่วนหนึ่งที่ต้องการให้เด็ก และเยาวชนได้รับการปฏิบัติที่มีความรุนแรงมากขึ้น ซึ่งกระบวนการยุติธรรมประสบปัญหาประสิทธิภาพ ในการปฏิบัติงานในแต่ละขั้นตอนอันนําไปสู่ประสิทธิภาพด้านผลผลิต โดยเด็กและเยาวชนส่วนหนึ่งไม่ได้ เข้าสู่กระบวนการบําบัดแก้ไขฟื้นฟูที่เหมาะสม และส่งผลต่อปัญหาประสิทธิภาพด้านผลลัพธ์คือ การ กระทําผิดซ้ํารวมทั้งเด็กและเยาวชนในสังคมส่วนหนึ่งกระทําผิดโดยไม่เกรงกลัวต่อกฎหมาย ข้อเสนอแนะที่สําคัญ คือ การปรับแก้กฎหมายให้ยืดหยุ่นและเอื้อต่อการปฏิบัติงาน การอบรม ให้ความรู้แก่ผู้ปฏิบัติงานให้มีความเข้าใจต่อเจตนารมณ์ของกฎหมายตรงกัน มีมาตรฐานและมีความเป็น เอกภาพในการปฏิบัติงานร่วมกัน การมีหน่วยงานกลางหรือหน่วยงานที่ทําหน้าที่ในการให้คําแนะนํา ปรึกษาแก่ผู้ปฏิบัติงานที่ประสบปัญหาในการปฏิบัติงาน การกําหนดวิธีปฏิบัติที่เหมาะสมกับพฤติกรรมการ กระทําผิดของเด็กและเยาวชน การสร้างระบบการจําแนกเด็กและเยาวชนที่กระทําผิด การคุ้มครองสิทธิ เด็กและเยาวชนในทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรม ควรให้อํานาจตุลาการและอํานาจบริหารแยก จากกันอย่างชัดเจน กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนควรมีกฎหมายเฉพาะในการปฏิบัติต่อเด็กและ เยาวชนที่กระทําผิด การหันเหคดีเด็กและเยาวชนทั้งก่อนและขณะเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมที่มี กระบวนการจําแนกที่มีประสิทธิภาพ การใช้มาตรการเลี่ยงกระบวนการยุติธรรมให้ได้มากที่สุด การให้ ชุมชนและครอบครัวมีส่วนร่วมในการบําบัดแก้ไข และการให้ความคุ้มครองสิทธิเด็กและเยาวชนที่มี ความประพฤติดีให้ได้รับการเปล่ยนแปลงค ี ําพิพากษาเพื่อให้สามารถพ้นโทษได้ก่อนกําหนด

คำสำคัญ