การเสริมสร้างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู้ของสังคมโดยใช้หลักพุทธธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐานของชุมชนในเขตเทศบาลตำบลหนองเต็ง อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ เป?นการวิจัยแบบผสมผสานระหว?างข?อมูลเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ มี วัตถุประสงค? 1) เพื่อศึกษาการประยุกต?ใช?หลักพุทธธรรมและภูมิป?ญญาท?องถิ่นในการเสริมสร?าง สมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคม ของชุมชนในเขตเทศบาลตําบลหนองเต็ง อําเภอกระสัง จังหวัด บุรีรัมย? เพื่อเปรียบเทียบระดับสมรรถนะและการเรียนรู?ของสังคม และ 2) เพื่อหาแนวทางเสริมสร?าง สมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคม โดยการประยุกต?ใช?หลักพุทธธรรมและภูมิป?ญญาท?องถิ่น ของชุมชนใน เขตเทศบาลตําบลหนองเต็ง อําเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย? ประชากรที่ใช?เป?นประชาชนที่มีอายุตั้งแต? 15 ป?ขึ้นไป ในหมู?บ?านต?นแบบการพัฒนาชุมชนเข?มแข็ง จํานวน 3 หมู?บ?าน ในเขตเทศบาลตําบลหนอง เต็ง อําเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย? จํานวน 2,374 คน ผู?วิจัยใช?วิธีการสุ?มตัวอย?างแบบง?าย(Simple sampling) ตามสูตรคํานวณของทาโร? ยามาเน? ได?กลุ?มตัวอย?าง จํานวน 342 คน เครื่องมือที่ใช?ในการ เก็บรวบรวมข?อมูลเป?นแบบสอบถาม ทั้งแบบตรวจสอบรายการ แบบมาตราส?วนประมาณค?า และแบบ ปลายเป?ด วิเคราะห?ข?อมูลโดยการหาค?าความถี่ค?าร?อยละ ค?าเฉลี่ย ค?าส?วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบ สมมติฐานโดยการทดสอบค?าที(T-test) และการวิเคราะห?ความแปรปรวนทางเดียว (One Way of ANOVA) โดยกําหนดค?านัยสําคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ในส?วนของข?อมูลเชิงคุณภาพ วิเคราะห?โดยการ จัดกลุ?มข?อมูลและการวิเคราะห?เนื้อหา แล?วบรรยายแบบพรรณนาวิเคราะห? ผลการวิจัยพบว?า ประชาชนในเขตเทศบาลตําบลหนองเต็ง อําเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย?ที่ตอบแบบสอบถาม ส?วนใหญ?เป?นเพศหญิง มีอายุระหว?าง 34-40 ป? ส?วนใหญ?มีอาชีพเกษตรกรรม มีการศึกษาในระดับ ประถมศึกษาและมัธยมศึกษาใกล?เคียงกัน ส?วนใหญ?มีส?วนร?วมในกิจกรรมของชุมชน ส?วนตําแหน?ง หน?าที่ในชุมชนนั้น ส?วนใหญ?มีตําแหน?ง/หน?าที่เป?นอาสาสมัครสมัครสาธารณสุขประจําหมู?บ?าน(อสม.) มีรายได?เฉลี่ยต?อเดือนระหว?าง 5,001-10,000 บาท และ 10,001-20,000 บาท ใกล?เคียงกัน ในส?วนของระดับสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคม ในภาพรวมอยู?ในระดับมากที่สุด เมื่อ พิจารณาเป?นรายด?าน โดยเรียงลําดับค?าเฉลี่ยจากมากไปหาน?อยแล?ว พบว?า ประชาชนมีสมรรถนะด?าน องค?กรชุมชนลําดับแรก รองลงมาได?แก? สมรรถนะด?านการเรียนรู?ร?วมกัน สมรรถนะด?านสังคม สมรรถนะด?านเศรษฐกิจ สมรรถนะด?านวัฒนธรรม และสมรรถนะด?านการเมืองและการปกครอง (ค) เมื่อเปรียบเทียบความแตกต?างระหว?างป?จจัยส?วนบุคคลกับระดับสมรรถนะของชุมชนแล?ว พบว?า ในภาพรวมไม?แตกต?างกัน เมื่อพิจารณารายด?านแล?วพบว?า ชุมชนมีสมรรถนะแตกต?างกันเฉพาะ ด?านการเมืองการปกครองและด?านวัฒนธรรมเท?านั้น นอกจากนั้นไม?แตกต?างกัน อย?างมีนัยสําคัญทาง สถิติที่ระดับ .05 หลักพุทธธรรมที่ประยุกต?ใช?ในการเสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคมของ ประชาชนในเขตเทศบาลตําบลหนองเต็ง อําเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย? ส?วนใหญ?เป?นข?อธรรม เล็กๆน?อยๆที่ประยุกต?ใช?ในชีวิตประจําวันที่มีปรากฏในหลักธรรมสําคัญหลายหัวข?อ เป?นการปฏิบัติ ตามสมควรแก?ธรรม (ธรรมานุธรรมปฏิบัติ) และสอดคล?องกับป?จจัยเหตุ ผล ตนเอง กาลสมัย บุคคล ชุมชน และสถานที่ ซึ่งประกอบด?วยหลักธรรมในหมวดต?างๆได?แก?1) ฆราวาสธรรม 4 2) อิทธิบาท 4 3) อริยมรรค 8 4) ความซื่อสัตย?ซื่อตรง 5) ความรับผิดชอบ 6) หลักเบญจธรรม 7)หลักทิฏฐธัมมิกัตถ ประโยชน?และ 9) หลักสังคหวัตถุ 4 ประการ ภูมิป?ญญาท?องถิ่นที่ใช?ในการเสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคมของชุมชนในเขต เทศบาลตําบลหนองเต็ง อําเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย? ได?แก? ภูมิป?ญญาท?องถิ่นที่เกี่ยวกับผู?นําและ ภาวะผู?นํา การรวมกลุ?มกิจกรรม การบริหารจัดการกลุ?ม การเรียนรู?และการถ?ายทอดองค?ความรู?การ สร?างเครือข?าย การอนุรักษ?ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล?อม การปรับตัวต?อกระแสการเปลี่ยนแปลง และการสร?างจิตสํานึกรักถิ่นฐานของคนในชุมชน ส?วนแนวทางในการเสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ของสังคม พบว?า มี 4 แนวทาง โดย เรียงลําดับค?าเฉลี่ยจากมากไปหาน?อยแล?ว คือ ควรมีเสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ด?วยการสร?าง กลุ?ม รองลงมาคือ เสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ด?วยการปฏิบัติการ เสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการ เรียนรู?ด?วยการสร?างและขยายเครือข?าย และเสริมสร?างสมรรถนะเพื่อการเรียนรู?ด?วยส?งเสริมการมีส?วน ร?วมของสมาชิกในชุมชน

คำสำคัญ