การศึกษาการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อพัฒนากองทุนบุญเดือนสามเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนตามความต้องการของบ้านกุดแคน ตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องนี้วัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ยังคงมีอยู่ในชุมชนบ้านกุดแคน 2) ศึกษาองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นได้นำไปใช้พัฒนากองทุนบุญเดือนสามของบ้านกุดแคน 3) เพื่อประเมินผลการใช้องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนากองทุนบุญเดือนสามเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนตามความต้องการของบ้านกุดแคน และ 4) เพื่อถอดบทเรียนของการศึกษาการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนากองทุนบุญเดือนสามเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนตามความต้องการของบ้านกุดแคน วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี (Mix Research) ขอบเขตการวิจัย (1) พื้นที่การวิจัย บ้านกุดแคน ตำบลหนองโน อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม (2) กลุ่มเป้าหมาย จำนวน 30 คน เข้าร่วมโครงการด้วยความสมัครใจ และ (3) ระยะเวลาการวิจัย เดือน กันยายน พ.ศ. 2559 ถึงเดือน กันยายน พ.ศ. 2560 เครื่องมือการวิจัย (1) แบบสัมภาษณ์มีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง (2) แบบสำรวจองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นและความต้องการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนากองทุนบุญเดือนสาม (3) แบบประเมินการใช้องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น (4) แนวคำถามการสนทนากลุ่มและแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การนำเสนอผลการวิจัยแบบตารางและการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า 1. องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่ยังคงมีอยู่ในบ้านกุดแคน พบว่าองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นมี 7 ประเภท และยังมีอยู่ในบ้านกุดแคนระดับมากที่สุด มีภูมิปัญญาท้องถิ่นประเภทประเพณีและการสื่อสารและมีอยู่ระดับมากคือ ประเภทความเชื่อ 2. ความต้องการองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น นำไปใช้พัฒนากองทุนบุญเดือนสาม พบว่าบ้านกุดแคนมีความต้องการองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น 4 ประเภทคือ ความเชื่อ ประเพณี การสื่อสาร และศิลปะการแสดงอยู่ในระดับมากที่สุด 3. การประเมินการใช้องค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนากองทุนบุญเดือนสามเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนตามความต้องการของบ้านกุดแคน พบว่ามี 3 ด้านคือด้านเศรษฐกิจ ด้านการจัดภูมิทัศน์สิ่งแวดล้อม และด้านการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม โดยรวมความเข้มแข็งชุมชนอยู่ในระดับมากที่สุด แต่พิจารณารายด้าน ลำดับที่ 1 ด้านเศรษฐกิจ และลำดับที่ 2 ด้านการจัดภูมิทัศน์สิ่งแวดล้อมและการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม 4. การถอดบทเรียนของการศึกษาการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นพัฒนากองทุนบุญเดือนสามเสริมสร้างความเข้มแข็งชุมชนตามความต้องการของบ้านกุดแคน พบองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นกลไกการขับเคลื่อนกองทุนบุญเดือนสาม ได้แก่ ภูมิปัญญาท้องถิ่นประเภทการสื่อสารบูรณาการกับความเชื่อ ประเพณีบุญเดือนสาม และทุนทางสังคม 3 ประเภท (1) ผู้นำเข้มแข็ง (2) ทุนพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์ และ (3) ทุนเศรษฐศาสตร์ ในส่วนอุปสรรคปัญหาของการดำเนินงานกองทุนบุญเดือนสามเกิดจากเด็กและเยาวชนมาเที่ยวงานมีการทะเลาะวิวาทระหว่างหมู่บ้าน วิธีการแก้ปัญหาได้ใช้ตำรวจบ้านเป็นอาสาสมัครป้องกันการเกิดเหตุร้ายในงานประเพณีบุญเดือนสาม