ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการบริหารจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืน : กรณีศึกษาป่าชุมชนบ้านเหล่าจั่น ตำบลหนองคู อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการบริหารจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนบ้านเหล่าจั่น และ 2) ศึกษารูปแบบภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการบริหารจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนบ้านเหล่าจั่น ตำบลหนองคู อำเภอนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ประกอบด้วย กลุ่มผู้รู้ กลุ่มผู้นำชุมชนชน ชาวบ้านผู้ใช้ประโยชน์จากป่า คณะกรรมการป่าชุมชน และพระสงฆ์ จำนวน 55 คน โดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสัมภาษณ์มีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง และแบบสังเกตมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม แล้วนำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1. ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการบริหารจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนบ้านเหล่าจั่น มี 3 วิธี ได้แก่ (1) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบริหารจัดการป่าชุมชนที่เกิดจากคุณลักษณะทางสังคมวัฒนธรรมและความเชื่อดั้งเดิมของชาวบ้าน (2) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบริหารจัดการป่าชุมชนที่เกิดจากการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน และ (3) ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบริหารจัดการป่าชุมชนที่เกิดจากการใช้ประโยชน์จากป่าชุมชน 2. รูปแบบภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการบริหารจัดการป่าชุมชนอย่างยั่งยืนของชุมชนบ้านเหล่าจั่นบ้านเหล่าจั่น ได้นำองค์ความรู้มาสังเคราะห์ร่วมกันของคนในชุมชนเพื่อเป็นแนวทางปฏิบัติร่วมกัน ได้แก่ (1) ผู้ใดลักลอบตัดไม้โดยไม่ได้รับอนุญาต ในบริเวณพื้นที่ป่าชุมชนบ้านเหล่าจั่น หากมีการฝ่าฝืนให้มีการปรับตั้งแต่ 500 – 5,000 บาท (2) ผู้ใดนำรถเข้าไปขนฟืนในบริเวณป่าชุมชนบ้านเหล่าจั่น หากฝ่าฟืนมีโทษปรับ 1,000 บาทต่อคัน (3) ผู้ใดไม่เชื่อฟัง ฝ่าฝืนตัดไม้อีก จะถูกนำส่งดำเนินคดีตามกฎหมาย (4) ห้ามบุกรุก แผ้วถาง หรือเผาป่าโดยเด็ดขาด หากฝ่าฝืนถูกปรับอัตราไร่ละ 5,000 บาท (5) ผู้ใดละเมิดยิงสัตว์ป่า หากฝ่าฝืนถูกปรับตัวละ 500 บาท (6) การเก็บหาฟืนได้เฉพาะไม้ตายเท่านั้นและห้ามนำไปขายเป็นการค้าเด็ดขาด (7) การเก็บหาเห็ด หน่อไม้ ใบตองตึง สามารถเก็บได้พอบริโภคในครัวเรือนเท่านั้น หากเก็บจำหน่ายต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการเสียก่อน หากฝ่าฝืนจะถูกปรับครั้งละ 200 บาท (8) ค่าปรับที่จัดเก็บได้ ให้คณะกรรมการเป็นผู้เก็บรักษาไว้เป็นกองทุนอนุรักษ์ป่าชุมชนของหมู่บ้าน และ (9) เมื่อมีกิจกรรมร่วมกันให้ทุกครัวเรือนส่งสมาชิกร่วมกิจกรรมอย่างน้อยหนึ่งคนหรือมากกว่านั้นแล้วแต่ความสนใจของคนในชุมชน