ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการลำน้ำลำพังชูเพื่อพัฒนาแหล่งอาหารของชุมชนใน ตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการลำน้ำลำพังชูเพื่อพัฒนาแหล่งอาหารของชุมชน และ 2) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการลำน้ำลำพังชูเพื่อพัฒนาแหล่งอาหารของชุมชนในตำบลหนองเม็ก อำเภอนาเชือก จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มเป้าหมายผู้ให้ข้อมูล จำนวน 9 คน ประกอบด้วย กลุ่มผู้ใหญ่บ้านที่มีความรู้ จำนวน 7 คน นายกองค์การบริหารส่วนตำบลหนองเม็ก จำนวน 1 คน และรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลหนองเม็ก จำนวน 1 คน ซึ่งได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้การเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์มีโครงสร้างและไม่มีโครงสร้าง และแบบสังเกตมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม แล้วนำข้อมูลที่ได้ไปตรวจสอบความถูกต้องด้วยเทคนิคแบบสามเส้า และวิเคราะห์ข้อมูลตามความมุ่งหมายที่ตั้งไว้ แล้วนำเสนอผลการวิจัยในเชิงพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า 1. ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการลำน้ำลำพังชูเพื่อพัฒนาแหล่งอาหารของชุมชนในตำบลหนองเม็ก มีการผสมผสานระหว่างแบบดั้งเดิมและแบบดั้งเดิมผสมผสานกับเทคโนโลยีสมัยใหม่ ได้แก่ การสร้างฝายแบบก้อนหิน การสร้างคลองดินคันคูนา การสร้างแก้มลิงชุมชน การสร้างฝายน้ำล้นธรรมชาติและฝายน้ำล้นคอนกรีต การสร้างเขื่อนดิน เป็นต้น ซึ่งประโยชน์ที่ชุมชนได้รับสามารถเก็บน้ำได้ปริมาณมากและตลอดปีชุมชนอาศัยเลี้ยงสัตว์ ปลูกพืชผักสวนครัว ไม้ผล เลี้ยงปลา และการทำมาหากินจากลำน้ำลำพังชูซึ่งเป็นวิถีชีวิตอยู่กับธรรมชาติ 2. การประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการลำน้ำลำพังชูเพื่อพัฒนาแหล่งอาหารของชุมชนในตำบลหนองเม็ก มีการการประยุกต์ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านเศรษฐกิจและสังคม และด้านวัฒนธรรม ซึ่งชุมชนกลับมาสู่ยุคเก่าที่มีการเลี้ยงวัว ควาย เป็ด ไก่ ทำให้เศรษฐกิจดีขึ้น และชุมชนยังใช้ลำน้ำแห่งนี้เพื่อส่งเสริมวัฒนธรรมเก่า ๆ เช่นเดียวกัน อาทิเช่น ประเพณีลอยกระทง ลงจับปลา ลงแขกเกี่ยวข้าว เป็นต้น

คำสำคัญ