การศึกษาพื้นที่ต้นแบบในการพัฒนาชุมชนเข้มแข็งพึ่งพาตนเองและเท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลง โดยอาศัยการดำเนินงานอย่างบูรณาการ

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบการดำเนินงานของพื้นที่ต้นแบบในการพัฒนาชุมชนเข้มแข็งพึ่งพาตนเอง โดยอาศัยการดำเนินงานอย่างบูรณาการ 2) เพื่อศึกษาองค์ประกอบที่สำคัญต่อการดำเนินงานอย่างบูรณาการของพื้นที่ต้นแบบในการพัฒนาชุมชนเข้มแข็งพึ่งพาตนเอง โดยมีกระบวนการศึกษาในพื้นที่ปฏิบัติการระดับตำบลใน 5 จังหวัด ได้แก่ ตำบลเปียงหลวง อำเภอเวียงแหง จังหวัดเชียงใหม่ ตำบลดงใหญ่ อำเภอวาปีปทุม จังหวัดมหาสารคาม ตำบลโพงามและตำบลบางขุด อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท ตำบลเขาไม้แก้ว อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี และตำบลขอนคลาน อำเภอทุ่งหว้า จังหวัดสตูล การศึกษาใช้แนวทางการศึกษาในลักษณะผสมผสาน (Mix Methods Research) ระหว่างการวิจัยในเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และการวิจัยในเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยผลการวิจัยได้ค้นพบว่า พื้นฐานความเข้มแข็งของชุมชนที่ได้จากการสำรวจในเชิงปริมาณด้วยแบบสอบถาม (Questionnaire) ชุมชนมีความเข้มแข็งเป็นพื้นฐานซึ่งมีค่าเฉลี่ยในการสำรวจมากที่สุดในด้านของการที่สมาชิกในชุมชนมีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนเป็นสำคัญ รวมถึงด้านการที่คนในชุมชนได้สะท้อนให้เห็นว่าตนเองมีคุณภาพชีวิตที่ดีเมื่ออยู่ในชุมชน และจากการสังเคราะห์ข้อมูลของนักวิจัยในเชิงคุณภาพ ทำให้พบปัจจัยสำคัญที่เป็นพลังของการทำงานของชุมชนที่ทำให้ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งพึ่งพาตนเองที่อาศัยการดำเนินงานอย่างบูรณาการได้ 6 ประการ ได้แก่1) การมีจินตภาพร่วมของผู้คนในชุมชนท้องถิ่นท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง2) การจัดการร่วมในเชิงสถาบัน3) การจัดการความรู้ กระบวนการมีส่วนร่วมในความรู้และการยกระดับองค์ความรู้สู่การปฏิบัติ4) มีกติกา มีข้อตกลงร่วม ในการจัดการ5) บทบาทภาคประชาสังคมกับการเป็นหุ้นส่วนในการพัฒนาชุมชน6) การสร้าง พื้นที่กลาง หรือ พื้นที่เจรจาและปรึกษาหารือ

คำสำคัญ