การจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคมในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยว ด้วยกระบวนการประชาสังคมในจังหวัดแม่ฮ่องสอน มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาที่เป็นอุปสรรคต่อการจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคม 2) พัฒนาศักยภาพชุมชนในการจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคม 3) บูรณาการเครือข่ายชุมชนด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคมให้เกิดความมั่นคงอย่างยั่งยืน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยได้มาโดยวิธีการเลือกแบบอาสาสมัคร (Volunteers Sampling) จากกลุ่มประชากรที่เป็นผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ประกอบการโฮมสเตย์ ผู้นำเที่ยวท้องถิ่น ตัวแทนกลุ่มชุมชน และผู้ประกอบการภาคบริการจำนวน 60 คน จาก 5 หมู่บ้าน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ผู้วิจัยจะวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) แบบบรรยาย จากการวิจัยเพื่อจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยว ด้วยกระบวนการประชาสังคมในจังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่า 1) ปัจจัยด้านบุคคลทั้ง 5 ชุมชนยังคงดำรงไว้ซึ่งอัตลักษณ์ด้านความเชื่อได้แก่ สืบทอดวัฒนธรรมที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะกลุ่มให้ดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคงยั่งยืนสืบทอดมาสู่รุ่นลูกรุ่นหลานได้ปฏิบัติมาจนถึงปัจจุบัน และปัจจัยด้านสังคม โครงสร้างทางสังคมวิถีการให้เกียรติซึ่งกันและกัน ขาดความพร้อมด้านการจัดชุมชน ความเจริญทางสังคมขยายตัวถึงทั้ง 5 ชุมชน ปัจจัยด้านเศรษฐกิจ ทั้ง 5 ชุมชนเป็นชุมชนเกษตรกรรม ทำนา ทำสวน ปลูกข้าว ปลูกกระเทียม และปลูกถั่วเหลือง เป็นหลัก แหล่งรายได้จะมาจากพืชผลทางการเกษตร ซึ่งไม่มีความแน่นอนในแต่ละปี แล้วแต่ว่าปีไหนราคาพืชผลทางการเกษตรจะราคาขึ้นหรือราคาตก ถือเป็นปัญหาใหญ่ของเกษตรกรทั่วทั้งประเทศ และปัจจัยด้านนิเวศ สภาวะแวดล้อมธรรมชาติและความสมบรูณ์ของชุมชน ทั้ง 5 ชุมชนเป็นชุมชนที่อาศัยอยู่ติดกับภูเขา มีสภาพป่าอุดมสมบูรณ์ มีแม่น้ำลำธารไหลผ่าน มีอาหารการกินที่เพียบพร้อม ไม่อดอยากขาดแคลน ชุมชนมีความสงบเรียบร้อย 2) การจัดการชุมชนเข้มแข็งด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคม ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ดังนี้ (1) ความเข้มแข็ง ความเข้มแข็งประกอบด้วยความเริ่มจากความเข้มแข็งของผู้นำของทั้ง 5 ชุมชนที่เป็นผู้พร้อมที่จะขับเคลื่อนให้ชุมชนมีการจัดการที่ดี (2) ความยั่งยืน จากความเข้มแข็งที่ชุมชนมี จากคนชุมชนร่วมมือกันสืบสาน รักษา ต่อยอด (3) Development การพัฒนา การส่งเสริมให้ทั้ง 5 ชุมชนดีขึ้น ส่งเสริมให้ชุมชนมี ความเจริญทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม พัฒนาทางด้านวัตถุและจิตใจ ส่งเสริมความเป็นอยู่ของชุมชนให้ดีขึ้น (4) Civil Society กระบวนการประชาสังคม ทั้ง 5 ชุมชน รวมกลุ่มกันช่วยกันคิด ช่วยกันทำ ช่วยกันวางแผน และทำกิจกรรมร่วมกัน เพื่อให้เกิดความเข้มแข็งและสามารถพึ่งตนเองได้ และสามารถพัฒนาศักยภาพของชุมชนแต่ละชุมชน เพื่อเชื่อมโยงไปยังชุมชนอื่นๆได้ 3) การบูรณาการเครือข่ายชุมชนด้านการท่องเที่ยวด้วยกระบวนการประชาสังคมให้เกิดความมั่นคงอย่างยั่งยืน โดยการจัดตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนแผนชุมชนด้านการจัดการท่องเที่ยว ด้วยกระบวนการประชาสังคม มีหน้าที่บริหารจัดการชุมชนท่องเที่ยว การประสานงาน การดูแลด้านนโยบาย และการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเชื่อมโยงเครือข่ายชุมชนท่องเที่ยว เพื่อให้การจัดการท่องเที่ยวชุมชนขับเคลื่อนและพัฒนาอย่างต่อเนื่องและเกิดประสิทธิภาพสูงสุด คำสำคัญ : การจัดการชุมชนเข้มแข็ง, การท่องเที่ยว, กระบวนการประชาสังคม, จังหวัดแม่ฮ่องสอน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ