การพัฒนาหลักสูตรการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ : รูปแบบการฝึกอบรมการดูแลสุขภาพโดยใช้กิจกรรมพลศึกษา สุขศึกษา นันทนาการ และวิทยาศาสตร์การกีฬา

บทคัดย่อ

ชื่อเรื่อง การพัฒนาหลักสูตรการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ : รูปแบบการฝึกอบรมการดูแล สุขภาพโดยใช้กิจกรรมพลศึกษา สุขศึกษา นันทนาการและวิทยาศาสตร์การกีฬา ผู้วิจัย รศ.ดร.วณิช นิรันตรานนท์ รศ.ศศิธร นิรันตรานนท์ ปีที่พิมพ์ 2555 บทคัดย่อ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความต้องการในการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ 2) พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุ และ3) หาประสิทธิผลของหลักสูตรฝึกอบรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้สูงอายุโดยใช้กิจกรรมพลศึกษา สุขศึกษา นันทนาการและวิทยาศาสตร์การกีฬา โดยแบ่งขั้นตอนในการวิจัย ดังนี้ ขั้นตอนที่หนึ่ง เป็นการศึกษาข้อมูลพื้นฐานสำหรับสร้างหลักสูตร โดยศึกษาจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญและผู้สูงอายุ และสำรวจข้อมูลเกี่ยวกับผู้สูงอายุ ประกอบด้วยแนวคิดทฤษฎีเรื่องการดูแลสุขภาพ ทฤษฎีการเรียนรู้ในผู้ใหญ่ การเตรียมตัวเข้าสู่วัยสูงอายุ แผนนโยบายของรัฐที่เกี่ยวกับงานผู้สูงอายุ ภาวะซึมเศร้าในผู้สูงอายุ การพัฒนาหลักสูตร นโยบายเร่งด่วนรัฐบาลปัจจุบัน (น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ขั้นตอนที่สอง เป็นการพัฒนาหลักสูตรจำลอง โดยสร้างโครงร่างหลักสูตรให้สอดคล้องกับข้อมูลพื้นฐาน ได้หลักสูตรที่ประกอบด้วย สภาพปัญหาและความจำเป็น จุดมุ่งหมายของหลักสูตรและหน่วยการอบรม 3 หน่วยคือ หน่วยที่ 1 สุขภาพของผู้สูงอายุ หน่วยที่ 2 โภชนาการกับสุขภาพของผู้สูงอายุ และหน่วยที่ 3 การออกกำลังกายเพื่อเสริมสร้างสมรรถภาพของผู้สูงอายุ จากนั้นนำโครงร่างหลักสูตรไปให้ผู้เชี่ยวชาญพิจารณาความเหมาะสมและความสอดคล้อง พบว่า องค์ประกอบส่วนใหญ่ของหลักสูตรมีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความจำเป็น ขั้นตอนที่สาม เป็นการนำหลักสูตรไปทดลองใช้กับผู้สูงอายุจำนวน 40 คนโดยแบ่งออกเป็นกลุ่มทดลอง และกลุ่มควบคุม ผลการทดลองปรากฏว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีความรู้ ความเข้าใจ และการปฏิบัติตนได้ถูกต้องในการเสริมสร้างสุขภาพของตนเองมากกว่าก่อนการอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และจากการประเมินการใช้หลักสูตร โดยผู้ให้การอบรมและผู้เข้ารับการอบรมพบว่า เนื้อหาวิชา กิจกรรมและวิธีการอบรม สื่อประกอบการอบรม และการวัดและประเมินผล มีความเหมาะสมมากที่สุด ขั้นตอนที่สี่ การประเมินผลและปรับปรุงหลักสูตร เป็นการพัฒนาและปรับปรุงหลักสูตรหลังการทดลองใช้ ได้หลักสูตรที่มีองค์ประกอบสำคัญคือ สภาพปัญหาและความจำเป็น จุดมุ่งหมายของหลักสูตร จุดมุ่งหมายเชิงพฤติกรรม เนื้อหาวิชา กิจกรรมและวิธีการอบรม สื่อประกอบการอบรมและการวัดและประเมินผล โดยมีรายละเอียดขององค์ประกอบต่างๆครอบคลุมความรู้ในการเสริมสร้างสุขภาพของผู้สูงอายุ และยืดหยุ่นได้ตามพื้นฐานและความพร้อมของผู้เข้ารับการอบรม ผลของการประเมินความเหมาะสมของเนื้อหาวิชาพบว่า เนื้อหาวิชาที่ใช้ในการอบรมส่วนใหญ่เป็นที่ต้องการและเป็นที่สนใจของผู้เข้ารับการอบรม โดยผู้เข้ารับการอบรมเห็นว่าเนื้อหาวิชาส่วนใหญ่มีความเหมาะสมมากที่สุด ส่วนผู้ให้การอบรมมีความเห็นว่าเนื้อหาวิชาเหมาะสมที่จะดำเนินการอบรมได้โดยไม่มีปัญหา และผลจากการประเมินความรู้หลังการอบรมพบว่า เนื้อหาวิชาช่วยให้ผู้เข้ารับการอบรมมีความรู้เพิ่มขึ้น ดังนั้นเนื้อหาการอบรมจึงไม่มีการเปลี่ยนแปลงมากนักนอกจากแก้ไขประโยคและภาษาให้มีความเหมาะสมมากขึ้น รวมทั้งการยืดหยุ่นได้ตามความเหมาะสม โดยเฉพาะเรื่องปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุ ผู้เข้ารับการอบรมต้องการข้อมูลที่ทันสมัยอยู่เสมอ ส่วนกิจกรรมและวิธีการอบรมรวมทั้งอุปกรณ์ที่ใช้ในการอบรม ผู้เข้ารับการอบรมส่วนใหญ่เห็นว่ากิจกรรมมีความเหมาะสมมากที่สุดโดยเฉพาะวิธีการทายปัญหาที่ให้ผู้เข้ารับการอบรมมีส่วนร่วมได้รับความสนใจจากผู้เข้ารับการอบรมค่อนข้างมาก ดังนั้นกิจกรรมและวิธีการอบรมจึงไม่มีการเปลี่ยนแปลงมากนัก โดยการกำหนดกิจกรรมและวิธีการอบรมในแต่ละหน่วยจะขึ้นอยู่กับเนื้อหาของเรื่องต่างๆ ในหน่วยเป็นสำคัญ และสามารถยืดหยุ่นได้ตามความเหมาะสม