การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัย การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน ในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. เพื่อสร้างรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน 2.เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) แบ่งเป็น 2 ระยะดังนี้ ระยะที่ 1 สร้างรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพตามกรอบแนวคิด การสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างเลือกแบบเจาะจงได้แก่ ผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน พยาบาลวิชาชึพ โภชนากร นักจิตวิทยา เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ปราชญ์ชาวบ้าน อาสาสมัครสาธารณสุข ในตำบลแจระแม จำนวน 30 คน เครื่องมือเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึกซึ่งผู้วิจัยสร้างขึ้นเองโดยปรับคำถามตามกลุ่มอย่างแต่ละกลุ่ม และร่างรูปแบบสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสนทรียสนทนา โดยผู้วิจัยร่วมกับการมีกระบวนการแบบมีส่วนร่วม ให้มีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาวะผู้สูงอายุ เพื่อปรับปรุงให้สอดคล้องกับบริบทอัตลักษณ์ของชุมชน การวิเคราะห์ข้อมูล ใช้การวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) ข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัย ได้ รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสุนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน ที่ได้จากผลการวิจัยในระยะที่ 1 ประกอบด้วย 1). กิจกรรมการให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างเสริมสุขภาวะในผู้สูง โดยการใช้สื่อการสอน คู่มือความรู้ 2) . กิจกรรม 3 อ. 2 ส. โดยการใช้สื่อการสอน คู่มือความรู้ ด้านการบริโภคอาหาร ด้านการออกกำลังกาย ด้านการดูแลสุขภาพเมื่อมีภาวะเจ็บป่วย ด้านอารมณ์และสุขภาพจิต การผ่อนคลายความเครียด 3 ). กิจกรรมกระบวนการสุนทรียสนทนาบนพื้นฐานอัตลักษณ์ชุมชน การรับประทานอาหารพื้นบ้านเพื่อสุขภาพวันละ 1 มื้อ จัดให้มีบุคคลต้นแบบ และการสร้างพื้นที่ลานโสเหล่ให้กับผู้สูงอายุในชุมชน ระยะที่ 2 เป็นวิจัยกึ่งทดลองสองกลุ่มประเมินก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มตัวอย่าง คือ ผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีบริบูรณ์ขึ้นไปทั้งเพศชายและหญิง แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและควบคุมกลุ่มละ 30 คนโดยใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย (Simple Random Sampling) กลุ่มทดลองได้รับรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชนที่พัฒนาในระยะที่ 1 ระยะเวลา 6 เดือน และกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปของผู้สูงอายุ แบบประเมินความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาวะ และแบบประเมินพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาวะในผู้สูงอายุ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และสถิติทดสอบค่าที (Independent T-test) และ paired t-test ผลการวิจัยพบว่า หลังการใช้รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชน กลุ่มทดลองมีความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาวะ และพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาวะในผู้สูงอายุ แตกต่างจากกลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 สรุป : รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาวะโดยกระบวนการสนทรียสนทนาของกลุ่มผู้สูงอายุบนพื้นฐานของอัตลักษณ์ชุมชนมีผลต่อ ความรู้เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาวะ และพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาวะในผู้สูงอายุ ข้อเสนอแนะกิจกรรมสุนทรียสนทนาและการฟังอย่างลึกซึ้ง รวมทั้งการอยู่บนพื้นบนอัตลักษณ์ในชุมชน และการดูแลจากครอบครัว ชุมชนจะช่วยทำให้การสร้างเสริมสุขภาพมีความต่อเนื่องและยั่งยืนเพิ่มขึ้น คำสำคัญ: การสร?างเสริมสุขภาวะ สุนทรียสนทนา ผู?สูงอายุ อัตลักษณ?ชุมชน