ศึกษาผลของฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานต่อพัฒนาการของเซลล์สืบพันธุ์ปลาเทพา และการแช่แข็งน้้าเชื้อปลาเทพา

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของฮอร์โมน LHRHa แบบออกฤทธิ์เนิ่นนานต่อ พัฒนาการของเซลล์สืบพันธุ์ปลาเทพา (Pangasius sanitwongsei) และเพื่อศึกษาเทคนิคการแช่แข็งน้ าเชื้อปลาเทพาโดยเปรียบเทียบน้ ายาและอัตราลดอุณหภูมิที่เหมาะสมในการเก็บรักษาน้ าเชื้อโดยวิธีแช่แข็ง ดำเนิน การศึกษา ณ สถาบันวิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตว์น้ า ศูนย์วิจัยและพัฒนาพันธุกรรมสัตว์น้ าอุตรดิตถ์ และศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ าจืดพิษณุโลก ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2552 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2554 ด้วยประเด็นศึกษาพร้อมผลที่ได้ดังต่อไปนี้ (1) ผลของฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานต่อพัฒนาการเซลล์สืบพันธุ์ หลังจากฝังฮอร์โมนนาน 30 วัน ในปลาเพศเมีย ปลาชุดที่ใช้ฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานและปลาชุดควบคุมมีปริมาณไข่ขนาดเล็ก (0.4–0.6 มม.) และไข่ขนาดกลาง (0.7–1.1 มม.) ลดลง ในขณะที่มีปริมาณไข่ขนาดใหญ่ (1.2–1.6 มม.) เพิ่มขึ้น และพบว่าเริ่มมีไข่ขนาดใหญ่มาก(?1.7 มม.) โดยปลาชุดที่ใช้ฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานมีปริมาณไข่ขนาดใหญ่ (1.2–1.6 มม.) 65.51% สูงกว่าปลาชุดควบคุม (34.28%) ในขณะที่ปริมาณไข่ขนาดอื่นๆ ไม่มีความแตกต่างกัน ผลที่ได้สัณนิษฐานว่าเกิดจากฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานไปกระตุ้นพัฒนาการของไข่อย่างไรก็ตาม ฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานไม่มีผลต่อพัฒนาการเซลล์สืบพันธุ์ของปลาเพศผู้ โดยปลาชุดที่ใช้ฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนานและชุดควบคุม มีความหนาแน่นสเปิร์ม ปริมาณ และระยะเวลาที่สเปิร์มเคลื่อนไหวไม่แตกต่างกัน (2) น้ ายาและอัตราลดอุณหภูมิที่เหมาะสมในเก็บรักษาน้ าเชื้อปลาเทพาโดยวิธีแช่แข็ง เปรียบเทียบสูตรน้ ายา 3 สูตร คือ 0.9% NaCl, CF–HBSS และ 5% glucose และเปรียบเทียบอัตราลดอุณหภูมิ 3 อัตรา คือ 1, 5และ 10?C/นาที เก็บรักษาน้ าเชื้อแช่แข็งนาน 150วัน นำน้ าเชื้อมาละลายแล้ววัดคุณภาพน้ าเชื้อ ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า น้ ายา 5% glucoseและอัตราลดอุณหภูมิที่ 5 และ 10 ?C/นาที มีปริมาณสเปิร์มที่เคลื่อนไหวเฉลี่ย 57.73% และ 61.20% ตามล าดับ มีระยะเวลาที่สเปิร์มเคลื่อนไหวเฉลี่ย 23.67 วินาทีและ 24.33 วินาที ตามล าดับ โดยมีค่าสูงกว่าน้ าเชื้อที่ผสมน้ ายา 0.9% NaClและ CF–HBSS ที่มีปริมาณสเปิร์มเคลื่อนไหว 26.32–32.41% และ 28.67–35.73% ตามล าดับ และมีระยะเวลาที่สเปิร์มเคลื่อนไหว 21.67–24.33 และ 19.33–22.00วินาที ตามล าดับ ผลจากการทดลองแสดงให้เห็นว่า น้ ายา 5% glucose ภายใต้อัตราลดอุณหภูมิ 5 และ 10 ?C/นาที เป็นสภาวะที่เหมาะสมส าหรับการเก็บรักษาน้ าเชื้อปลาเทพาโดยวิธีแช่แข็งด้วยไอไนโตรเจนเหลว (3) ประสิทธิภาพของน้ าเชื้อที่เก็บรักษาโดยวิธีแช่แข็งในการผสมเทียม น าน้ าเชื้อแช่แข็งของปลาชุดที่ใช้ฮอร์โมนแบบออกฤทธิ์เนิ่นนาน และชุดควบคุมไปละลาย แล้วน าไปผสมกับไข่เทียบกับน้ าเชื้อสด พบว่าน้ าเชื้อทั้ง 2 ชุดการทดลองและน้ าเชื้อสด มีอัตราปฏิสนธิ 71.21–82.13% และไม่มีความแตกต่างกัน คำสำคัญ: ปลาเทพา พัฒนาการเซลล์สืบพันธุ์การเก็บรักษาโดยวิธีแช่แข็ง

คำสำคัญ