การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพและความรอบรู้สุขภาพที่ส่งผลต่อภาวะอ้วนในวัยทำงาน (15 - 59 ปี)

ปัจจุบันสถานการณ์ภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนของทั่วโลกมีแนวโน้มที่จะเพิ่มมากขึ้น คิดเป็น 1 ใน 3 ของประชากร ซึ่งจัดเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญของประชาคมโลกและยังเป็นปรากฏการณ์ที่พบในแทบทุกประเทศ องค์การอนามัยโลกได้รายงานว่าในปี พ.ศ. 2559 มีผู้ประสบปัญหาภาวะน้ำหนักเกินในประชาชนอายุ 18 ปีขึ้นไป 1.9 พันล้านคน ซึ่ง 650 ล้านคน เป็นโรคอ้วนคิดเป็นผู้ที่มีน้ำหนักเกินและอ้วนถึง 52% (ชาย 50% , หญิง 55 %) และในปี พ.ศ. 2560 พบว่ามีผู้น้ำหนักเกินและอ้วนเพิ่มขึ้นเป็น 2.2 พันล้านคน โดยผู้ชายเพิ่มขึ้น 3 เท่า ในขณะที่ผู้หญิงเพิ่มขึ้น 2 เท่า สำหรับในประเทศไทยเองก็มีอัตราเพิ่มสูงมากขึ้น จากสถิติผู้ป่วยโรคอ้วนในประเทศไทยที่สูงเป็นลำดับที่ 2 ของกลุ่มประเทศอาเซียนรองจากประเทศมาเลเซียคิดเป็น 16 ล้านคน (ผู้ชาย 4.7 ล้านคนและผู้หญิง 11.3 ล้านคน) โดยสาเหตุสำคัญของภาวะน้ำหนักเกินมาจากวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป ใช้เวลากับสื่อและเทคโนโลยีมากขึ้น อาหารและเครื่องดื่มที่ไม่ถูกสุขลักษณะ สิ่งแวดล้อมด้านอาหาร ค่านิยมและทัศนคติ หรือขาดความรอบรู้เรื่องสุขภาพ รวมทั้งการมีกิจกรรมทางกายที่ลดลง เผชิญความยากลำบากในการเอาความรู้มาปรับใช้ในการดำเนินชีวิต ทำให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่พึงประสงค์หมดความพยายามในการดูแลรักษาสุขภาพส่งผลให้ในอนาคตคนไทยจะเผชิญปัญหาโรคอ้วนและโรคเรื้อรัง การพัฒนาและเสริมสร้างให้ประชาชนมีความรอบรู้ด้านสุขภาพ เป็นการสร้างและพัฒนาขีดความสามารถระดับบุคคลในการธำรงรักษาสุขภาพตนเองอย่างยั่งยืน มีการชี้นำระบบสุขภาพที่สอดคล้องกับปัญหาและ ความต้องการของประชาชน มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลสุขภาพของตนเองร่วมกับผู้ให้บริการ และสามารถคาดการณ์ความเสี่ยงด้านสุขภาพที่อาจเกิดขึ้นได้ รวมทั้งกำหนดเป้าประสงค์ในการดูแลสุขภาพตนเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดการโรคเรื้อรังและโรคอ้วนที่กำลังเป็นปัญหาระดับโลก ดังนั้น หากประชากรส่วนใหญ่ของประเทศมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพต่ำย่อมจะส่งผลต่อสภาวะสุขภาพในภาพรวม กล่าวคือ ประชาชนขาดความสามารถในการดูแลสุขภาพของตนเอง จำนวนผู้ป่วยด้วยโรคเรื้อรังจะเพิ่มขึ้น ทำให้ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลเพิ่มสูงขึ้น ต้องพึ่งพาบริการทางการแพทย์และยารักษาโรคที่มีราคาแพง โรงพยาบาลและหน่วยบริการสุขภาพจะต้องมีภาระหนักในด้านการรักษาพยาบาล จนทำให้เกิดข้อจำกัดในการทำงานส่งเสริมสุขภาพและไม่อาจสร้างความเท่าเทียมในการเข้าถึงบริการอย่างสมบูรณ์ได้ (WHO, 2552) ดังนั้น แนวทางการควบคุมและแก้ไขปัญหา ควรจัดการส่งเสริมให้มีความรอบรู้ด้านสุขภาพที่เพิ่มมากขึ้นควบคู่กับการส่งเสริมทางด้านพฤติกรรมคือ การหาสาเหตุและป้องกันไม่ให้เกิดพฤติกรรมนั้น และส่งเสริมให้เกิดพฤติกรรมใหม่ที่พึงประสงค์เข้ามาทดแทน ทั้งนี้ประชาชนต้องมีความพอใจ และเข้าใจประโยชน์ของพฤติกรรมนั้น รวมทั้งต้องมีความตั้งใจและให้ความร่วมมืออย่างดีจึงจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงและคงสภาพที่ดีได้ตลอดไป (จุฬาภรณ์ รุ่งพิสุทธิพงษ์ และคณะ. 2537 และ สุชาดา มะโนทัย. 2541) ซึ่งแนวทางการควบคุมและแก้ไขปัญหานั้นมีหลักการตรงกับการจัดทำเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) จะใช้เป็นทิศทางการพัฒนาระดับชาติและระดับสากลที่ทุกประเทศจะดำเนินการร่วมกันตั้งแต่เดือนกันยายน ปี พ.ศ. 2558 ถึงเดือนสิงหาคม ปี พ.ศ. 2573 ในเป้าหมายที่ 3 คือการส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีของทุกคนในทุกช่วงอายุ และยังสอดคล้องกับวิสัยทัศน์กรมอนามัยในการอภิบาลระบบส่งเสริมสุขภาพและระบบอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อประชาชนสุขภาพดี จากข้อมูลที่ได้จากระบบสุขภาพของกระทรวงสาธารณสุข (Heath Data Center : HDC) ในการสำรวจค่าดัชนีมวลกายและเส้นรอบเอวในปีงบประมาณ พ.ศ.2561 พบว่าวัยทำงานในช่วงอายุ 30-44 ปี มีค่าดัชนีมวลกายเฉลี่ยปกติเท่ากับร้อยละ 52 และไม่ปกติถึงร้อยละ 48 และพบว่าประชาชนที่ทำงานในสถานประกอบการมีปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรังและภาวะอ้วนจากความสำคัญที่กล่าวมาข้างต้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาการพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพและความรอบรู้สุขภาพที่ส่งผลต่อภาวะอ้วนในวัยทำงาน (15-59 ปี) ในสถานประกอบการ เพื่อนำไปใช้กำหนดแนวทางในการแก้ปัญหาสุขภาพในกลุ่มที่มีภาวะอ้วน และสามารถนำข้อมูลไปปรับใช้เป็นกลยุทธ์ในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมร่วมกับพัฒนาเทคโนโลยีในการวัดพฤติกรรมสุขภาพเพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริม ป้องกัน และฟื้นฟูภาวะอ้วนให้กับประชาชนในวงกว้างและระยะยาวต่อไป

โครงการ

การพัฒนาเทคโนโลยีในการวัดพฤติกรรมสุขภาพ

ปีงบประมาณ

2564

รหัสโครงการ

642109000003