การใช้ประโยชน์จากก้อนเชื้อเห็ดเหลือทิ้งเป็นพรีไบโอติกส์ในอาหารไก่เนื้อและไก่ไข่

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ: การศึกษาวิจัยในครั้งนี้มุ่งศึกษาถึงการใช้ประโยชน์จากก้อนเชื้อเห็ดเหลือทิ้งเป็นพรีไบโอติกส์ในอาหารไก่เนื้อและไก่ไข่ โดยการวิจัยครั้งนี้ประกอบด้วย 3 การทดลองย่อย ดังนี้ การทดลองที่ 1 ศึกษาคุณค่าทางโภชนะของก้อนเชื้อเห็ดนางรมฮังการีเหลือทิ้ง (Spent oyster mushroom substrates: SOMS) และ ก้อนเชื้อนางรมภูฎานเห็ดเหลือทิ้ง (Spent Indian oyster mushroom substrates: SiOMS) จากศูนย์การเรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะเห็ด บ้านสามเรือน อำเภอหนองหญ้าปล้อง จังหวัดเพชรบุรี พบว่า SOMS และ SIOMS มีคุณค่าทางโภชนะใกล้เคียงกัน คือ มีค่าวัตถุแห้ง 96.32 และ 96.99 เปอร์เซ็นต์ ไขมันรวม 1.62 และ 0.62 เปอร์เซ็นต์ พลังงานรวม 2,549.12 และ 2,407.77 Kcal/kg โปรตีนรวม 1.56 และ 1.71 เปอร์เซ็นต์ เถ้า 27.76 และ 31.37 เปอร์เซ็นต์ และ เยื่อใยหยาบ 22.16 และ 17.67เปอร์เซ็นต์ จากผลวิจัยนี้นำสู่การเลือกใช้ SOMS ในการทดลองที่ 2 และ 3 การทดลองที่ 2 ศึกษาผลการเสริม SOMS ในอาหารไก่เนื้อต่อสมรรถนะการผลิต การย่อยได้ปรากฏของโภชนะ สัณฐานวิทยาของลำไส้เล็ก ลักษณะซาก และคุณภาพเนื้อ โดยใช้ไก่พันธุ์ Ross 308? จำนวน 480 ตัว (เพศผู้ 240 ตัว และ เพศเมีย 240 ตัว) วางแผนการทดลองสุ่มสมบูรณ์ (Completely Randomized Design: CRD) มีทั้งหมด 6 ทรีทเมนต์ ทรีทเมนต์ละ 4 ซ้ำ รวมทั้งหมด 24 หน่วยทดลอง คือ อาหารไก่เนื้อที่มีข้าวโพดและกากถั่วเหลืองเป็นพื้นฐานและเสริมที่ระดับ 0 (ควบคุม), 1, 2, 3, 4 และ 5 เปอร์เซ็นต์ โดยไก่เนื้อจะได้รับน้ำและอาหารอย่างเต็มที่ทดลองเป็นระยะเวลา 35 วัน ผลการทดลองพบว่าการย่อยได้ปรากฏของวัตถุแห้ง ไขมันรวม พลังงานรวม และโปรตีนรวมที่ลดลงแปรผกผันกับ SOMS ที่เพิ่มขึ้นในอาหารไก่เนื้อ (P<0.05) แต่การเสริม SOMS ในอาหารไก่เนื้อมีผลช่วยเพิ่มและพัฒนาความสูงของวิลไล ความลึกของคริปออฟไลเบอร์คูนของ ลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัม (P<0.05) อีกทั้งยังส่งผลต่อการเพิ่มจำนวนของจุลินทรีย์ในกลุ่ม Lactic acid และ Enterococcus sp. (P<0.05) และลดจำนวนของจุลินทรีย์ Salmonella sp. และ Escherichia coli ในไส้ตันของไก่เนื้อ(P<0.05) นอกจากนี้การเสริม SOMS ในอาหาร ไก่เนื้อมีผลต่อการเพิ่มปริมาณการกินอาหารตลอดการทดลองและปริมาณการกินได้เฉลี่ยต่อวันเมื่อใช้ SOMS 3 เปอร์เซ็นต์ขึ้นไป และปริมาณการกินได้ต่อตัวต่อวัน (P<0.05) แต่ไม่มีผลต่อสมรรถนะการผลิตด้านอื่น (P>0.05) หากแต่การเสริม SOMS ในอาหารไก่เนื้อผลต่อค่า pH ที่ 45 นาที และ pH ที่ 24 ชั่วโมง รวมถึงค่า Trawling Loss (P<0.05) นอกจากนี้การเสริม SOMS ในอาหารไก่เนื้อสามารถผลิตเนื้อไก่ที่มีคอเลสเตอรอลต่ำเป็นประโยชน์ต่อผู้รักสุขภาพP<0.05) การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าสามารถเสริม SOMS ที่ระดับ 1-3 เปอร์เซ็นต์ มีศักยภาพในการเป็น แหล่งวัตถุดิบอาหารที่มีเอมไซม์ย่อยเยื่อใยสูงและพัฒนาอัตราการเจริญเติบโตของไก่เนื้อ การทดลองที่ 3 ศึกษาผลของการเสริม SOMS ในอาหารไก่ไข่ต่อสมรรถนะการผลิต การย่อยได้ปรากฏของโภชนะ สัณฐานวิทยาของลำไส้เล็ก และคุณภาพไข่ โดยใช้ไก่ไข่สายพันธุ์ Hisex Brown? จำนวน 480 ตัว อายุ 30 สัปดาห์ ทำการเลี้ยงในโรงเรือนเปิดภายใต้สภาพแวดล้อมตามธรรมชาติและวางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ ประกอบด้วย 6 ทรีทเมนต์ 4 ซ้ำ คือ อาหาร ไก่ไข่ที่มีข้าวโพดและกากถั่วเหลืองเป็นพื้นฐานและเสริมที่ระดับ 0 (ควบคุม), 1, 2, 3, 4 และ 5 เปอร์เซ็นต์ ไก่ไข่ทั้งหมดได้รับอาหารที่มีค่าโภชนะโปรตีนหยาบเท่ากับ 18 เปอร์เซ็นต์ และพลังงาน ที่ใช้ประโยชน์ได้ 2,850 กิโลแคลอรีต่อกิโลกรัมตามคำแนะนำของ NRC (1994) การทดลองนี้ใช้เวลาทดลองทั้งหมด 3 ช่วง ช่วงละ 28 วัน โดยจำกัดปริมาณการให้อาหารประมาณ 110 กรัมต่อตัวต่อวันและและให้น้ำสะอาดแบบเต็มที่ ผลการทดลองพบว่า การเสริม SOMS ที่ระดับ 4-5 เปอร์เซ็นต์ในอาหารไก่ไข่ส่งผลให้มีการย่อยได้ปรากฏของวัตถุแห้งและพลังงานรวมที่ลดลง (P<0.05) อีกทั้ง การเสริม SOMS ในอาหารสามารถเพิ่มจำนวนของจุลินทรีย์ในกลุ่ม Lactic acid และ Enterococcus sp. (P<0.05) และ ลดจำนวนของจุลินทรีย์ Salmonella sp. และ Escherichia coli ในไส้ตัน (P<0.05) เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุม นอกจากนี้การเสริม SOMS ในอาหารช่วยเพิ่มความสูงของวิลลัสของลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัมและไอเลียม เพิ่มความลึกของคริปท์ออฟไลเบอร์คูนของของลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัมและเจจูนัม และเพิ่มพื้นที่ผิวของลำไส้เล็กส่วนเจจูนัมและไอเลียม (P>0.05). หากแต่การเสริม SOMS ทุกระดับในอาหารไก่ไข่ส่งผลต่อสมรรถนะการผลิตและคุณภาพไข่ไก่ของไก่ไข่ (P>0.05) นอกจากนี้ยัง พบว่า การเสริม SOMS ในอาหารไก่ไข่ยังสามารถผลิตไข่ไก่ที่มีลดคอเลสเตอรอลที่เป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภค (P<0.05) จากการทดดลองนี้สรุปได้ว่าสามารถใช้ SOMS ในอาหารไก่ไข่ระดับ 1-2 เปอร์เซ็นต์เพื่อเพิ่มความสูงวิลลัสของลำไส้เล็กส่วนดูโอดีนัมอีกทั้งยังเพิ่มจำนวนจุลินทรีย์กลุ่มที่มีประโยชน์ แต่ไม่มีผลต่อการเพิ่มสมรรถนะการผลิตและคุณภาพไข่ คำสำคัญ: ก้อนเชื้อเห็ดเหลือทิ้ง เห็ดนางรม พรีไบโอติกส์ อาหาร ไก่เนื้อ และไก่ไข่

คำสำคัญ