การวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่ในการพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำและระบบการกระจายน้ำที่เหมาะสมโดยใช้เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศในพื้นที่ประสบภัยแล้งจังหวัดบุรีรัมย์

บทคัดย่อ

การบริหารจัดการน้ำชุมชนเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้ง จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีข้อมูลและสารสนเทศในการสนับสนุนการตัดสินใจเพื่อแก้ปัญหา การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ มีวัตถุประสงค์การวิจัย ได้แก่ 1) เพื่อสำรวจรวบรวมข้อมูลปัจจัยเชิงพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำและระบบการกระจายน้ำที่เหมาะสม 2) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเชิงพื้นที่และศักยภาพในการพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ำในเขตพื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้ง และ 3) เพื่อวิเคราะห์ระบบกระจายน้ำที่เหมาะสมจากแหล่งกักเก็บน้ำในเขตพื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้งของจังหวัดบุรีรัมย์ โดยมีพื้นที่ศึกษาเป็นพื้นที่ประสบปัญหาภัยแล้ง ได้แก่ ตำบลมะเฟือง อำเภอพุทไธสง ตำบลบ้านด่าน อำเภอบ้านด่านตำบลโคกเหล็ก อำเภอห้วยราช และตำบลเมืองฝาง อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์ การวิเคราะห์ศักยภาพพื้นที่สร้างแหล่งกักเก็บน้ำ ใช้ปัจจัยในการวิเคราะห์ 5 ปัจจัยหลัก ได้แก่ ข้อมูลสภาพน้ำท่า (จากแบบจำลอง HEC-HMS) การระบายของดิน ภูมิประเทศ (ความลาดชัน) การใช้ที่ดิน และธรณีวิทยา (ชนิดหิน) ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่ (Potential Surface Analysis) ในการวิเคราะห์ปัจจัย ร่วมกับเทคนิคการซ้อนทับ (Overlay) ด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ โปรแกรม ArcGIS โดยกำหนดค่าถ่วงน้ำหนักปัจจัยหลักและปัจจัยย่อย ผลการศึกษาพบว่า ตำบลที่มีพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงในการสร้างแหล่งกักเก็บน้ำ มากที่สุดได้แก่ตำบลมะเฟือง รองลงมาคือ ตำบลเมืองฝาง ตำบลบ้านด่าน และตำบลโคกเหล็กตามลำดับ และเมื่อเทียบอัตราส่วนกับพื้นที่ตำบลพบว่า ตำบลเมืองฝางที่มีสัดส่วนพื้นที่ศักยภาพสูงต่อพื้นที่ตำบลมากที่สุด รองลงมา ได้แก่ ตำบลมะเฟือง ตำบลบ้านด่าน และโคกเหล็ก ตามลำดับ และยังสามารถใช้ข้อมูลจากการวิเคราะห์ดังกล่าวในการวางแผนระบบกระจายน้ำที่เหมาะสมในพื้นที่ได้อย่างดี ผลการวิเคราะห์สามารถนำเสนอในรูปแบบแผนที่ และแผนผัง แสดงสัญลักษณ์ และสีของพื้นที่ให้เด่นชัด สำหรับการนำไปใช้ประโยชน์ของกลุ่มบริหารจัดการน้ำ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เป็นเครื่องมือ ข้อมูลและสารสนเทศในการตัดสินใจดำเนินการบริหารจัดการน้ำเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งอย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำต่อไป

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ