การวิเคราะห์และกำหนดตำแหน่งพื้นที่กักเก็บน้ำชุมชนตามแนวแม่น้ำมูลของจังหวัดบุรีรัมย์ สุรินทร์ และศรีสะเกษ เพื่อบรรเทาภัยแล้งและน้ำท่วม(ชื่อเดิม การวิเคราะห์และกำหนดตำแหน่งพื้นที่กักเก็บน้ำชุมชนตามแนวแม่น้ำมูลของจังหวัดยโสธรและสุรินทร์เพื่อบรรเทาภัยแล้งและน้ำท่วม)
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
แม่น้ำมูลมียาวทั้งสิ้น 642 กิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ราบน้ำท่วมถึงกว่า 69,000 ตารางกิโลเมตร มีลักษณะ ธรณีสัณฐานวิทยาเป็นแม่น้ำโค้งตวัด ประกอบด้วย บริเวณที่มีการสะสมตัวของตะกอน บริเวณที่ราบน้ำท่วมถึง ทะเลสาบรูปแอก ร่องรอยการโค้งตวัด ร่องน้ำเก่า พื้นที่ตามแนวแม่น้ำมูลเป็นบริเวณที่มักเกิดปัญหาน้ำท่วมและ มักเกิดภาวะภัยแล้งในฤดูร้อนทุกปี ดังนั้นในการแก้ไขปัญหาภัยแล้งเพื่อให้มีน้ำเพียงพอสำหรับการอุปโภคบริโภค และเกษตรกรรมในพื้นที่นอกเขตชลประทาน จำเป็นต้องหาวิธีการเพื่อกำหนดแหล่งกักเก็บน้ำที่มีมากในฤดูน้ำ หลากไว้เป็นแหล่งน้ำสำรองไว้ใช้สำหรับฤดูแล้ง โดยโครงการนี้ได้กำหนดวัตถุประสงค์เพื่อประเมินพื้นที่ศักยภาพ และคัดเลือกในการเป็นแหล่งรับน้ำและกักเก็บน้ำตามธรรมชาติ (หรือพื้นที่แก้มลิง) ในระดับชุมชน ออกแบบ รูปแบบโครงสร้างอ่างเก็บน้ำโดยชุมชนมีส่วนร่วม สร้างระบบเครือข่ายแหล่งน้ำชุมชนเพื่อติดตามการใช้ทรัพยากร น้ำและบริหารจัดการร่วมกัน ระเบียบวิธีการวิจัยเริ่มจากการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์แหล่งน้ำชุมชน ประกอบด้วย การแปลความหมายข้อมูลระยะไกล (ภาพถ่ายทางอากาศ และภาพดาวเทียม) การวิเคราะห์ข้อมูล ปริมาณน้ำฝน ข้อมูลธรณีวิทยา อุทกธรณีวิทยา การใช้ที่ดิน เพื่อเข้าสู่การคัดเลือกพื้นที่เบื้องต้นด้วยกระบวนการ วิเคราะห์แบบลำดับชั้น (Analysis hierarchy process, AHP) เพื่อจำกัดกรอบพื้นที่ให้แคบลง สำหรับงานสำรวจ ภาคสนามประกอบด้วยการสำรวจทางธรณีสัณฐานวิทยา ธรณีวิทยา ธรณีฟิสิกส์ และการทำแบบสอบถามจาก เจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต) และประชาชนหลากหลายอาชีพในพื้นที่ ผลการดำเนินงานโครงการ ได้พื้นที่ศักยภาพสำหรับขุดสระน้ำชุมชน (Community reservoir) ขนาดเล็ก และขนาดปานกลาง (ขนาดตั้งแต่ 20,000 ถึง 165,000 ลูกบาศก์เมตร) จำนวน 10 พื้นที่ โดยพื้นที่ที่คัดเลือกจาก โครงการนี้ อยู่ในจังหวัดบุรีรัมย์ 1 พื้นที่ จังหวัดสุรินทร์ 6 พื้นที่ และจังหวัดศรีสะเกษ 2 พื้นที่ ครบตาม วัตถุประสงค์ที่ได้ตั้งเป้าหมายไว้ ซึ่งโดยลักษณะทางธรณีสัณฐานวิทยาของทั้ง 10 พื้นที่ เป็นสัณฐานวิทยาที่อยู่ใน ขอบเขตของที่ราบน้ำท่วมถึงของแม่น้ำมูลและคลองสาขา โดยมีสภาพสัณฐานวิทยาเฉพาะพื้นที่เป็นทะเลสาบรูป แอกแห้ง ร่องน้ำเก่า พบบางพื้นที่อยู่ใกล้เคียงกับเนินทรายลมหอบโบราณ และโดมเกลือ ลักษณะชั้นตะกอนที่ได้ จากการแปลความหมายการสำรวจความต้านทานกระแสไฟฟ้า โดยสัญญาณของคลื่นสามารถตีความหรือ เทียบเคียงค่าความต้านทานกระแสไฟฟ้าได้ว่าเป็นชั้นทรายล้วน ดินร่วนปนทราย ดินเหนียว ซึ่งสามารถนำระดับ ความลึกของชั้นตะกอนนี้มาช่วยกำหนดความลึกของการขุดสระ และกำหนดตำแหน่งทำผนังทึบน้ำใต้ดิน เพื่อ ป้องกันน้ำในสระซึมหรือเติมลงสู่ระดับน้ำบาดาล ซึ่งระดับน้ำบาดาลในพื้นที่อยู่ที่ระดับความลึก (โดยเฉลี่ย) 15 เมตรจากพื้นผิว คำสำคัญ: แหล่งเก็บน้ำชุมชน แม่น้ำมูล แม่น้ำโค้งตวัด สุรินทร์ ที่ราบสูงโคราช