<p>การศึกษาวิเคราะห์รัฐศาสตร์เชิงพุทธในมุมมองของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ในประเทศไทย</p>

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Quality Research) ซึ่งมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับรัฐศาสตร์เชิงพุทธที่ปรากฏในพระไตรปิฏก เพื่อศึกษาความคิดเห็นเกี่ยวกับรัฐศาสตร์เชิงพุทธในมุมมองของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ และ เพื่อเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้รัฐศาสตร์เชิงพุทธเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive Sampling) กลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้นจำนวน ๘รูป/คน และเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ แบบสัมภาษณ์ ๑ ฉบับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ยร้อยละและสถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้ ผลการวิจัยพบว่าแนวคิดเกี่ยวกับรัฐศาสตร์เชิงพุทธที่ปรากฏในพระไตรปิฏก พบว่า การศึกษารัฐศาสตร์แนวพุทธที่ปรากฏในพระไตรปิฏกโดยเฉพาะอย่างยิ่งคือ หลักธรรมคำสอนในพระพุทธศาสนาที่ใช้ในด้านการเมืองการปกครองทั้งฝ่ายนิติบัญญัติ ฝ่ายตุลาการ ตลอดถึงการประยุกต์ใช้หลักธรรมทางเศรษฐกิจและทางสังคม เช่น หลักธรรมที่ค้นพบ หลักทศพิธราชธรรม หลักสาราณียธรรม ๖ กุศลกรรมบถ ๑๐ จักรวรรดิวัตร อปริหานิยธรรม สัปปุริสธรรม ๗ พรหมวิหาร ๔ กัลยาณมิตรธรรม ๗ สังคหวัตถุ ๔ อริยสัจ ๔ อคติ ๔และหลักวินัยคือ ศีล ๕ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ หลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาได้จัดไว้เป็นหมวดหมู่ ซึ่งง่ายต่อการนำไปประยุกต์ใช้ทั้งด้านการเมืองการปกครอง แม้แต่การแก้ไขปัญหาสังคม และเสริมสร้างความปรองดอง หลักธรรมทุกระดับสามารถช่วยในการพัฒนามนุษย์ให้พ้นจากความทุกข์ได้ ดังนั้นพระพุทธศาสนามีรากฐานทางการเมืองการปกครองโดยเฉพาะหลักพุทธธรรมที่ถือเป็นเครื่องมือหรือยุทธศาสตร์การบริหารจัดตามทิศทางที่พระพุทธองค์ได้ค้นพบ รัฐศาสตร์เชิงพุทธถือเป็นฐานแนวคิดด้านการเมืองการปกครองในระบอบธรรมาธิปไตย ผลการวิจัยพบว่า ความคิดเห็นเกี่ยวกับรัฐศาสตร์เชิงพุทธในมุมมองของนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์ พบว่า ด้านการปกครอง ด้านนิติศาสตร์ ด้านเศรษฐศาสตร์และด้านสังคมศาสตร์มีความสอดคล้องกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาทุกมิติ นักวิชาการได้ให้ความสำคัญทั้งแนวคิดทฤษฎีทางการเมืองและแนวคิดทางรัฐศาสตร์เชิงพุทธ ซึ่งในกระบวนการคิดจะเห็นว่าองค์ความรู้ทั้งสองด้านสามารถนำมาประยุกต์กับการบริหารทางการเมืองการปกครองรวมถึงการจัดการทุกองค์กร หน่วยงาน กรม กองทั้งในเชิงบริหารจัดการและการสร้างเครือข่ายกระบวนการมีส่วนร่วม และสิ่งที่มีความจำเป็นอย่างเร่งด่วนคือปัญหาที่เกิดขึ้นในสังคมปัจจุบัน ต้องถูกการแก้ไข แต่สิ่งที่นักวิชาการเสนอแนะโดยเฉพาะหลักธรรมสาราณียธรรม ๖ มีความจำเป็นต่อการสร้างความปรองดองแห่งชาติ ตลอดถึงหลักของสังคหวัตถุธรรม ที่จำเป็นต่อการเข้าสู่ประชาคมอาเซียนผลการวิจัย พบว่าข้อเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้รัฐศาสตร์เชิงพุทธเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน นักวิชาการได้เสนอประเด็นหลักคือการพัฒนาตน การพัฒนาคนและการพัฒนางาน ซึ่งการพัฒนาแต่ละระดับจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีฐานคิดทางพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะหลักสัมมาทิฐิที่เป็นหนทางแห่งความเจริญฝ่ายเดียว และสามารถเข้าไปแก้ไขปัญหาทั้งในระดับบุคคล ระดับองค์กรและสามารถแก้ไขปัญหาในระดับที่สูงขึ้น นอกจากนั้นยังเป็นการสร้างความปรองดองในระดับชาติได้ จึงสรุปได้ว่ารัฐศาสตร์เชิงพุทธ จึงเป็นระบบการบริหารการเมืองการปกครองรวมทั้งองค์กรยุติธรรมที่ถือเป็นรูปแบบโครงสร้างการปกครองที่สมบูรณ์ที่สุดเพราะกระบวนการคือการปฏิบัติการยุทธศาสตร์เชิงพุทธธรรม ที่แก้ความทุกข์ให้กับมนุษย์ได้ และเป็นการพัฒนาฐานคิด องค์ความรู้ทางด้านปัญญา เพิ่มพูนวิชชา จะเห็นได้ว่าสังคมใดที่มีคนผู้ทรงธรรม มีความเพียบพร้อมด้วยวิชชา สังคมนั้นจะเกิดสันติสุข และสันติภาพพร้อมกับสันติวิธี

คำสำคัญ