พุทธเศรษฐศาสตร์ในทัศนะของปราชญ์ในประเทศและต่างประเทศ

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักพุทธเศรษฐศาสตร์ในทัศนะของปราชญ์ เพื่อศึกษาวิธีการและ แนวปฏิบัติทางพุทธเศรษฐศาสตร์ในทัศนะของปราชญ์ทั้งในประเทศ และต่างประเทศ เพื่อศึกษาวิธีการ การประยุกต์ใช้หลักธรรมทางพุทธเศรษฐศาสตร์ของ ชุมชนต้นแบบในสังคมไทย และเพื่อศึกษาการวิเคราะห์ชุมชนต้นแบบที่นำหลักพุทธธรรมใน การเสริมสร้างหลักเศรษฐศาสตร์ตามลำดับต่อไปนี้ ผลการวิจัย พบว่า นักปราชญ์โลก มีความเห็นว่าพุทธเศรษฐศาสตร์คือ การทำความ เข้าใจพันธะหน้าที่ในชีวิตมนุษย์อย่างถ่องแท้ ไม่สามารถทำได้ด้วยแนวคิดสัญญาประชาคมแต่ เพียงอย่างเดียว แต่ควรน้อมนำหลักคิดของพระพุทธองค์เรื่องพันธะหน้าที่เชิงอำนาจเข้ามา ประกอบด้วยคุณูปการ คือการนำพาคนต่างที่ต่างความคิดมาแลกเปลี่ยนสังสรรค์กันทางปัญญา และทางวัฒนธรรม การพัฒนาประเทศที่เรียกว่า “ความสุขมวลรวมประชาชาติ” โดยความคิด ดังกล่าวเน้นการพัฒนาเพื่อให้ประชาชนมีความสุขและความพึงพอใจ มากกว่าวัดการพัฒนาด้วย ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ เศรษฐศาสตร์แนวพุทธ ก็คือ มัตตัญญุตา ความรู้จักประมาณ รู้จัก พอดีในการบริโภค หมายถึงความพอดีที่ให้คุณภาพของชีวิตมาบรรจบกับความพึงพอใจในคำสอน แสดงข้อปฏิบัติของพุทธศาสนิกชน โดยเฉพาะพระสงฆ์ ทุกคนในโลกล้วนมีทั้งศักยภาพและสิทธิที่ จะใช้ชีวิตอย่างพอเหมาะพอควร แม้กระทั่งผู้ยากไร้ที่ยากจนข้นแค้นที่สุด ก็สามารถช่วยเหลือ ตัวเองให้หลุดพ้นจากความยากจนได้ไม่ว่าพวกเขาจะอยู่ในวัฒนธรรมหรืออารยธรรมใดๆ จึง พยายามพิสูจน์ให้เห็นว่าเขาคือผู้น าที่สามารถแปลงวิสัยทัศน์ไปสู่การปฏิบัติจริง เพื่อช่วยเหลือคน หลายล้านคน ทั้งในบังกลาเทศและอีกหลายประเทศทั่วโลก นักปราชญ์ในประเทศไทย มีความเห็นว่าพุทธเศรษฐศาสตร์คือการนำเอาหลัก พระพุทธศาสนามาใช้ เป็นหลักทฤษฎีตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เช่นอย่างคำว่า สันโดษ ๓ อย่าง คือ ยถาพลสันโดษ ใช้จ่ายตามกำลัง, ยถาลาภสันโดษ ใช้จ่ายตามรายได้, ยถาสารุปสันโดษ ใช้จ่ายตามความจำเป็น เป็นวิธีการที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๙ ทรงเรียกว่า “เศรษฐกิจแบบพอเพียงกับตัวเอง” จุดประสานแนวคิดระหว่างเศรษฐศาสตร์กระแสหลักกับวิถี พุทธ ที่เน้นระบบคุณค่าให้ควบคู่ไปกับความคุ้มค่า พุทธเศรษฐศาสตร์มีจุดเด่นอยู่ตรงที่ เศรษฐศาสตร์กระแสหลักเน้นตามตัณหา เน้นการสนองตัณหา เน้นสนองผู้บริโภค ถึงกับบอกว่า ลูกค้าคือพระเจ้า พุทธเศรษฐศาสตร์เรียนรู้ข้อจำกัดของมนุษย์ เรียนรู้ข้อจำกัดของทรัพยากร และ เรียนรู้ด้วยว่าเราจะบริหารจัดการทรัพยากรได้อย่างไร หลักธรรมหลักที่กลุ่มนำมาใช้ คือ ความ ซื่อสัตย์ อดทน สามัคคี จริงใจต่อตนเองและผู้อื่น โดยเชื่อมั่นว่าการมาทำงานกลุ่มเป็นการทำบุญ พุทธศาสตร์กับเศรษฐศาสตร์ต่างก็จุดหมายเหมือนกัน คือให้ความสุข แต่พุทธศาสตร์ให้ความสุขที่ กว้างขวางลึกซึ้งมากกว่าเป็นอมตะถึงแม้พุทธศาสตร์จะสอนเรื่องความสุขสูงกว่าเศรษฐศาสตร์ก็ ตาม ก็ไม่ละทิ้งมองข้ามเรื่องความสุขแบบชาวโลก คือโลกิยสุข เป็นความสุขขั้นพื้นฐานตามหลัก เศรษฐศาสตร์และเป็นความสุขสำหรับฆราวาส พุทธศาสตร์กับเศรษฐศาสตร์มีวิธีการแตกต่างกัน อุปมาเหมือนคนเดินกับคนนั่งรถเพื่อไปสู่เป้าหมายที่กำหนดไว้ จะต่างกันที่ประสิทธิภาพในการ ดำเนินไป คนเดินก็จะช้าเปรียบได้คือโลกิยสุขแต่คนที่นั่งรถไปก็จะไปได้เร็วเปรียบได้กับโลกุตรสุข เป็น ความสุขที่ลึกซึ้งอมตะ หลักพุทธธรรมที่เสริมสร้างหลักการแห่งเศรษฐศาสตร์ ซึ่งประกอบด้วย แนวคิดและ ทฤษฎีการผลิต แนวคิดและทฤษฎีการบริโภค แนวคิดและทฤษฎีการเงิน แนวคิดปัจจัยพื้นฐานของ มนุษย์แนวคิดความสุขของชีวิตมนุษย์แนวคิดการบริโภคใช้สอยปัจจัยพื้นฐาน แนวคิดคุณค่าของ กาลเวลา และแนวคิดการค านึงถึงประโยชน์ยิ่งกว่าการถือฤกษ์ยาม หลักการวิธีการและ องค์ประกอบทางเศรษฐศาสตร์ตามหลักพระพุทธศาสนา ซึ่งประกอบด้วย หลักการเศรษฐศาสตร์ ตามหลักพระพุทธศาสนา วิธีการเศรษฐศาสตร์ตามหลักพระพุทธศาสนา และองค์ประกอบ เศรษฐศาสตร์ตามหลักพระพุทธศาสนา ชุมชนต้นแบบที่นำหลักพุทธธรรมในการเสริมสร้างหลักเศรษฐศาสตร์จากการ ศึกษาวิจัยผลการดำเนินการวิจัย ได้ข้อสรุปเกี่ยวกับชุมชนต้นแบบและรูปแบบการประยุกต์ใช้หลัก พุทธธรรมในประเทศไทย ในการวิจัยเรื่อง รูปแบบการประยุกต์ใช้พุทธเศรษฐศาสตร์ในชุมชน ต้นแบบในประเทศไทย Application Model for Buddhist Economics in Sampling Community of Thailand ซึ่งได้ข้อสรุปจากการศึกษาได้ คือ ๑. แนวทางและรูปแบบพุทธ เศรษฐศาสตร์ในประเทศไทย ๒. แนวทางในการประยุกต์ใช้พุทธเศรษฐศาสตร์ในชุมชน ตัวอย่างในสังคมไทย ๓. รูปแบบการเรียนรู้การประยุกต์ใช้พุทธเศรษฐศาสตร์ในชุมชน ข้อเสนอแนะ เนื่องจากบริบทในแต่ละประเทศมีภูมิประเทศที่แตกต่างกัน จึงจำเป็นต้อง ประยุกต์แนวคิดพุทธเศรษฐศาสตร์นำไปใช้ในแต่ละที่จึงแตกต่างกัน เป็นต้นว่า ในเยอรมันนีในความเป็นจริงคือใช้เศรษฐศาสตร์กระแสหลักหรือทุนนิยม นำไปสู่ปัญหาความไม่พอเพียงของ ทรัพยากรธรรมชาติ ส่วนในอินเดียพบว่าบริบทในการประยุกต์ใช้พุทธเศรษฐศาสตร์ในสังคม อินเดีย มีความหลากหลายในส่วนของพหุวัฒนธรรม แต่ชนชั้นสูงมีความยุ่งยาก ซับซ้อนในการนำ พุทธเศรษฐศาสตร์ไปประยุกต์ใช้

คำสำคัญ