การใช้อำนาจรัฐต่อพุทธศาสนาในประเทศไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยเรื่อง การใช้อำนาจรัฐต่อพุทธศาสนาในประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาการใช้อำนาจรัฐในการต่อพุทธศาสนาจากสมัยสุโขทัยจนถึงปัจจุบัน 2) เพื่อศึกษาถึงแนวโน้มการใช้อำนาจรัฐในการดูแลพุทธศาสนาในอนาคต 3) สร้างแนวทางและนำเสนอการใช้อำนาจรัฐที่เหมาะสมในการดูแลพุทธศาสนา ผลการวิจัยเอกสารพบว่า จากประวัติศาสตร์ที่ผ่านมาของพุทธศาสนาในประเทศไทย การปกครองคณะสงฆ์ไทย นับตั้งแต่สมัยสุโขทัย เป็นต้นมา บางยุคบางสมัยก็มีทั้งส่วนที่เป็นจุดแข็ง ที่สามารถสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของคณะสงฆ์ว่าได้สร้างสรรค์คุณประโยชน์ บางยุคบางสมัยก็มีจุดอ่อนที่สะท้อนให้เห็นว่า ทางฝ่ายอาณาจักรต้องเข้ามาช่วยประคับประคองแก้ไขให้ โดยรัฐมีการใช้อำนาจกับพุทธศาสนาโดยมีทั้งอำนาจเชิงลบและเชิงบวก และการเข้าไปควบคุมการบริหารจัดการองค์กรคือคณะสงฆ์ รวมถึงศาสนาสถานและอื่น ๆ ผลวิจัยจากการสัมภาษณ์ พบว่า นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิ มีความเห็นว่ารัฐกับศาสนาในประเทศไทยยังไม่สามารถแยกจากกันได้ โดยอำนาจรัฐได้เข้าไปมีส่วนในการบริหารจัดการองค์กรคือคณะสงฆ์ รวมถึงศาสนาสถานและอื่นๆ ในมุมมองของการใช้อำนาจรัฐที่เหมาะสมจึงต้องใช้วิธีการสรรหาคนที่เหมาะสม คือมีคุณธรรมเข้ามาเป็นผู้ใช้อำนาจนั้น และนักวิชาการบางท่านเห็นด้วยว่ารัฐมีการใช้อำนาจไม่เหมาะสมในบางกรณี และนักวิชาการส่วนใหญ่คาดหวังว่าจะมีการใช้อำนาจรัฐในการอุปถัมภ์พุทธศาสนา โดยเป็นการใช้อำนาจในเชิงบวก คือการทำนุบำรุงพุทธศาสนา ในด้านต่างๆ มากกว่าการตรวจสอบหรือจับผิด ซึ่งจะทำมาสู่ปัญหาความเสื่อมของพุทธศาสนาในที่สุด โดยแนวทางในอนาคตรัฐควรปรับบทบาทมาเป็นผู้ส่งเสริมและวางระบบให้กับศาสนทายาทใหม่ และร่วมปฏิรูปศาสนทายาทเพื่อสร้างระบบและพุทธบริษัทที่มีคุณภาพ และเมื่อมั่นคงแล้ว รัฐควรเริ่มถอนตัวและเปลี่ยนบทบาทตัวเองมาเป็นผู้เฝ้าดูและให้ความช่วยเหลือตามการร้องขอซึ่งเป็นแนวทางที่เหมาะสมต่อไป

คำสำคัญ