การขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา : นโยบายและแนวปฏิบัติเพื่อการพัฒนาสังคมสันติสุข

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ ๑) เพื่อศึกษาแนวปฏิบัติการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการ พระพุทธศาสนา ๒) เพื่อวิเคราะห์และประเมินผลกระบวนการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการ พระพุทธศาสนา ๓) เพื่อน าเสนอโมเดลนวัตกรรมการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาใน การพัฒนาสังคมสันติสุข ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปฏิบัติการ กลุ่มเป้าหมาย คัดเลือกแบบ เจาะจง จากผู้ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาในเชิงนโยบายและศึกษาพื้นที่วัด ต้นแบบการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาตามพันธกิจ ๖ ด้าน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แนวคำถามใน การสัมภาษณ์ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง การประชุมเชิงปฏิบัติการ ประเด็นในการสนทนากลุ่ม และการสะท้อนคิด วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและการสร้างข้อสรุปแบบ อุปนัย ผลวิจัยสรุปได้ดังนี้ ๑) นโยบายสู่แนวปฏิบัติการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา เกิดจาก สถานการณ์ที่กระทบต่อความมั่นคงทางพระพุทธศาสนานำมาสู่การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนายุค ๔.๐ ประกอบด้วย ๒ แนวปฏิบัติหลัก ๑) การกำหนดนโยบายแนวทางดำเนินงานจากกรรมการมหา เถรสมาคม ได้แก่ (๑) กำหนดกรอบการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาตามพันธกิจ คณะสงฆ์ ๖ ด้าน (๒) การแต่งตั้งและการมอบหมายผู้นำรับผิดชอบตามพันธกิจคณะสงฆ์๖ ด้าน + ๑ และ ๒) กำหนด กรอบการดำเนินงานและกระบวนการดำเนินการ แบ่งเป็น ๓ ระยะ คือ รู้บริบท นำสู่ปฏิบัติ รับรู้ผล ได้ยึดหลักธรรมาภิบาล ตามวิสัยทัศน์ในแผนยุทธศาสตร์ฯที่กำหนดว่า “พุทธศาสตร์มั่นคง ดำรง ศีลธรรม นำสังคมสันติสุขอย่างยั่งยืน” ๒) การวิเคราะห์และประเมินผลกระบวนการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา พบว่า คณะสงฆ์ได้ขับเคลื่อนการปฏิบัติงานผ่านการทำแผนยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการ พระพุทธศาสนา อยู่ในกรอบการดำเนินงานระยะที่ ๒ และสามารถวิเคราะห์กระบวนการขับเคลื่อน การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาผ่านการทำแผนยุทธศาสตร์ฯ ประกอบด้วย (๑) การวิเคราะห์ กระบวนการในระยะทบทวนหาจุดหมายร่วม (๒) การวิเคราะห์กระบวนการในระยะการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์สู่การปฏิบัติ (๓) ปัจจัยความสำเร็จการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการ พระพุทธศาสนา (๔) วิเคราะห์กลไกในการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา ๓) การนำเสนอโมเดลนวัตกรรมการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาในการ พัฒนาสังคมสันติสุข มี ๓ โมเดล ได้แก่ โมเดลที่ ๑ คือ โมเดลต้นแบบเชิงมหภาคในการขับเคลื่อนการ ปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา เป็นต้นแบบระดับมหภาค หมายถึง การขับเคลื่อนเชิงนโยบายตาม ลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ในระดับเจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัด และเจ้าคณะอำเภอ อาศัย หลักการสำคัญ คือ การพัฒนาคน การพัฒนาระบบ การพัฒนากลไก โมเดลที่ ๒ คือ โมเดลต้นแบบ เชิงจุลภาคในการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา คือ การขับเคลื่อนจากวัดต้นแบบ แนวทางปฏิบัติที่ดีตามพันธกิจทั้ง ๖ ด้านได้แก่ การปกครอง การศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การเผยแผ่ การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์ อาศัยหลักการพัฒนาคน พัฒนาระบบ พัฒนากลไก โมเดลที่ ๓ คือ โมเดลกระบวนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา แสดงความสัมพันธ์ ระหว่างตัวแปรที่นำเสนอแนวทางการเปลี่ยนผ่านจากการปฏิรูปไปสู่การปฏิบัติ สามารถอธิบาย กระบวนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาผ่านตัวแปรสำคัญ ๔ ตัวแปร ได้แก่ การพัฒนาคน การ พัฒนาระบบ การพัฒนากลไก และการถ่ายทอดแผนยุทธศาสตร์การปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา และจากกระบวนการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนาไปสู่การสร้างสังคมสันติสุขนั้น จำเป็นต้องมีตัวแปร สำคัญที่ขับเคลื่อนไปสู่เป้าหมายคือ เครือข่ายความร่วมมือ นวัตกรรมการขับเคลื่อนการปฏิรูปกิจการ พระพุทธศาสนา และกระบวนการติดตามและประเมินผล

คำสำคัญ