การสร้างมูลค่าเพิ่มจากผลิตภัณฑ์พืชสมุนไพรฟ้าทะลายโจรด้วยนวัตกรรมเกษตร สู่ความมั่นคงทางด้านสุขภาพและความยั่งยืนทางด้านเศรษฐกิจ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนานวัตกรรมการให้น้ำแบบระบบน้ำหยดแก่พืชสมุนไพรให้ทำงานแบบอัตโนมัติ เพื่อศึกษาการอบแห้งฟ้าทะลายโจรด้วยโรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจก และเพื่อสร้างเครือข่ายและถ่ายทอดเทคโนโลยีองค์ความรู้ด้านนวัตกรรมสมุนไพรฟ้าทะลายโจรต้นแบบสู่ชุมชนในพื้นที่จังหวัดมหาสารคามคณะผู้วิจัยได้ออกแบบพัฒนาระบบการให้น้ำหยดโดยใช้พลังงานแสงอาทิตย์โดยทำงานแบบอัตโนมัติ และได้ทำการทดลองปลูกฟ้าทะลายโจร กำหนดพื้นที่ 1แปลง มีจำนวน 6 แถว ระยะห่างระหว่างแถว 100 เซนติเมตร ระยะห่างระหว่างต้น 30 เซนติเมตร อัตราการปลูก 1ต้นต่อหลุม ในแปลงปลูกสมุนไพรฟ้าทะลายโจร แถวละ 100 ต้น จะปลูกฟ้าทะลายโจรได้ 600 ต้น และนำพลาสติกคลุมดินป้องกันวัขพืชสีดำเงินมีขนาดความกว้าง 80 เซนติเมตร มีระยะห่างระหว่างรูเจาะ 30 เซนติเมตร โดยนำมาปกคลุมผิวดินจำนวน 6 แถว และได้ต่อระบบน้ำให้ไหลภายในท่อพีอีขนาด 20 มิลลิเมตรแล้วให้น้ำไหลผ่านหัวน้ำหยด 2 รูหยด แบบPRO DRIP เพื่อให้น้ำแก่พืชสมุนไพรฟ้าทะลายโจร โดยตั้งระบบให้มีการจ่ายน้ำแบบอัตโนมัติ ผลจากการทดลองพบว่า ความสูงของลำต้นสมุนไพรฟ้าทะลายโจรที่มีการเจริญน้อยที่สุดเท่ากับ 55 เซนติเมตร และมีความสูงของลำต้นมากที่สุดเท่ากับ 79 เซนติเมตร โดยรวมพบว่ามีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 64.43 เซนติเมตร น้ำหนักผลผลิตสดต่อต้นโดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 74.90 กรัมต่อต้น และผลจากการนำพลาสติกมาคลุมดินนั้นสามารถรักษาความชื้นในดิน และควบคุมศัตรูพืชได้เป็นอย่างดีคณะผู้วิจัยได้ออกแบบพัฒนาระบบโรงอบแห้งฟ้าทะลายโจร โดยมีขนาด 3.0 x 4.0 x 2.5 m3 (กว้าง x ยาว x สูง) สามารถทำงานได้ 2 กรณี คือ 1. การอบแห้งด้วยโรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจกอย่างเดียว 2. การอบแห้งด้วยโรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจกร่วมกับระบบความร้อนเสริมอินฟราเรดแก๊สเบอร์เนอร์ และเปรียบเทียบกับการตากแดดโดยตรง ในการทดลองอบแห้งฟ้าทะลายโจร ความชื้นเริ่มต้นประมาณ 195.26 เปอร์เซ็นต์มาตรฐานแห้ง เมื่อผ่านการอบแห้งแล้วจะเหลือความชื้นสุดท้าย 11.49 - 7.73 เปอร์เซ็นต์มาตรฐานแห้ง พบว่า ในวันที่สภาพท้องฟ้าแจ่มใส เงื่อนไขที่เหมาะสมในการอบแห้งฟ้าทะลายโจร คือ การอบแห้งด้วยโรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจกอย่างเดียว สามารถทำอุณหภูมิภายในโรงอบแห้งเฉลี่ย 46.0 ?C ใช้เวลาอบแห้ง 270 นาที ซึ่งไม่มีค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน แต่ในวันที่สภาพท้องฟ้ามีเมฆเป็นส่วนมากและมีฝนเล็กน้อย เงื่อนไขที่เหมาะสมในการอบแห้งฟ้าทะลายโจร คือ การอบแห้งด้วยโรงอบแห้งพลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจกร่วมกับระบบความร้อนเสริมอินฟราเรดแก๊สเบอร์เนอร์ ที่อุณหภูมิ 50 ?C สามารถทำอุณหภูมิภายในโรงอบแห้งเฉลี่ย 46.7 ?C ใช้เวลาอบแห้ง 330 นาที โดยมีค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน 181.1 บาท คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการจัดกิจกรรมโครงการการถ่ายทอดเทคโนโลยีองค์ความรู้ด้านนวัตกรรมสมุนไพรฟ้าทะลายโจรต้นแบบสู่ชุมชนในพื้นที่จังหวัดมหาสารคาม 3 หลักสูตร รับจำนวนหลักสูตรละ 30 คน, ฝึกอบรมหลักสูตรครั้งละ 30 คนต่อวัน และมีผู้เข้าได้รับการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการตลอดโครงการวิจัย รวมทั้งสิ้น 90 คน ณ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้ปลูกพืชสมุนไพรตำบลหนองคู อ.นาดูน จ.มหาสารคาม ผลจากการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการพบว่า มีผลการดำเนินงานโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด จากการประเมินผลการอบรมเชิงปฏิบัติการพบว่า หลักสูตรเทคนิคการทำระบบน้ำหยดแก่พืชสมุนไพรโดยใช้พลังงานแสงอาทิตย์มีความพึงพอใจมากที่สุด ( = 4.48), หลักสูตรเทคนิคการอบแห้งพืชสมุนไพรฟ้าทะลายโจรโดยใช้พลังงานแสงอาทิตย์แบบเรือนกระจกร่วมกับระบบความร้อนเสริมอินฟราเรดแก๊สเบอร์เนอร์ ( = 4.21) และหลักสูตรเทคนิคและกระบวนการแปรรูปสมุนไพรฟ้าทะลายโจรในเชิงพาณิชย์ ( = 4.16) ตามลำดับ โดยผู้เข้ารับการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการได้รับองค์ความรู้ และได้พัฒนาทักษะการฝึกปฎิบัติ ตลอดจนเกิดแนวความคิด สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการผลิตสมุนไฟรฟ้าทะลายโจรในอนาคตได้ด้วยตนเอง

คำสำคัญ