การพัฒนาชุมชนต้นแบบจริยสนทนาสำหรับเยาวชนตามหลักพุทธธรรมเพื่อความมั่นคงอย่างยั่งยืนทางจริยธรรมในโรงเรียนในพื้นที่เปราะบางในจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ต้องการ 1) ศึกษาองค์ความรู้จริยสนทนา 2) พัฒนาชุมชนต้นแบบจริยสนทนาในโรงเรียนเปราะบางในอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม การวิจัยนี้เป็นการวิจัยคุณภาพ โดยเลือกพื้นที่โรงเรียนมหาชัยพิทยาคาร ซึ่งเป็นโรงเรียนพื้นที่เปราะบางในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ประชากรที่ใช้ศึกษาทั้งหมดจำนวน 241 คน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 93 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงเยาวชนที่มีอายุ 15- 18 ปี จำนวน 90 คน ผู้อำนวยการโรงเรียน ครูสาระสังคมศึกษา และ ครูพระสอนศีลธรรมประจำโรงเรียน เครื่องมือที่ใช้คือการสังเกตและสัมภาษณ์ โดยใช้กิจกรรมการสานเสวนาเป็นเครื่องมือหลักในการวิจัย จากการวิจัยพบว่า โรงเรียนพื้นที่เปราะบางนั้นมีปัญหาต่าง ๆ มากมาย ปัญหาที่มีนัยสำคัญทางจริยธรรมคือสภาพครอบครัวที่เปลี่ยนแปลงไป กล่าวคือ มีครอบครัวที่พ่อแม่หย่าร้างเพิ่มมากขึ้น ซึ่งสถาบันครอบครัวไม่ได้ลดบทบาทในการขัดเกลาทางจริยธรรมลงไป จริยสนทนานั้นเป็นกระบวนการสานเสวนาเพื่อเน้นพัฒนาคุณธรรม จริยธรรมในตัวบุคคล เนื้อหาการเสวนามีพื้นฐานจากจริยธรรมทางศาสนาของแต่ละชุมชน กระบวนการสานเสวนาจริยสนทนานั้นมี 4 ขั้นตอน คือ 1) การสืบสาแหรก 2) การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ 3) สรรค์สร้างเป้าหมาย 4) ใช้หลักธรรมนำการพัฒนาชีวิต เป็นกระบวนการในการพัฒนาจริยธรรมทางสังคม ตลอดจนการทำความเข้าใจหลักการทั่วไปที่จริยธรรมขยายขอบเขตไปถึง ได้แก่ กฎหมาย ตลอดจนสิ่งที่เป็นหน้าที่ที่พลเมืองที่ต้องรับผิดชอบต่อสังคม จริยสนทนานั้นเน้นกระบวนการสร้างความตระหนักรู้ทางจริยธรรมทำให้ผู้ร่วมสนทนามองจริยธรรมแบบองค์รวมได้ การพัฒนาชุมชนต้นแบบทางจริยธรรมจึงเป็นทางเลือกหนึ่งสำหรับโรงเรียนพื้นที่เปราะบาง ซึ่งแวดล้อมด้วยปัญหา เช่น เป็นสังคมแออัด เสพติดระบาดรอบชุมชน เป็นต้น รวมถึงเป็นพื้นที่เปราะบางโดยการจัดสรรค์งบประมาณที่ไม่เพียงพอ บุคลากรในโรงเรียนไม่เพียงพอ ชุมชนต้นแบบจริยสนทนาจึงเป็นการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรมแก่เยาวชนได้อีกทางหนึ่ง ซึ่งก็เป็นภาระหน้าที่หลักที่โรงเรียนต้องรับผิดชอบต่อสังคม

คำสำคัญ