ศึกษาพลวัตทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่า ดอยผาหมี : การท่องเที่ยวชุมชนเชิงวัฒนธรรม
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพลวัตทางวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าผาหมี ในบริบทของการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม ซึ่งปัจจุบันดอยผาหมีเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงในด้านต้นกำเนิดกาแฟแห่งแรกของประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1. เพื่อศึกษาลักษณะทางสังคมและวัฒนธรรมของชาติพันธุ์อาข่าดอยผาหมี อ.แม่สาย จ.เชียงราย2. เพื่อศึกษาพลวัตทางวัฒนธรรมด้านต่าง ๆ ของชาติพันธุ์อาข่าดอยผาหมี อ.แม่สาย จ.เชียงราย3. เพื่อศึกษาการปฏิสัมพันธ์และการสร้างเครือข่ายทางสังคมในการจัดการท่องเที่ยวของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าดอยผาหมี อ.แม่สาย จ.เชียงราย ผลการศึกษา พบว่า อาข่าดอยผาหมีเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความเข้มแข็งทางวัฒนธรรม ซึ่งสืบทอดต่อมาในลักษณะของการบอกเล่า การจัดประเพณีของชาวอาข่าจะสัมพันธ์กับการดำเนินชีวิต ซึ่งในวัฒนธรรมดั้งเดิมชาวอาข่าจะดำรงชีพด้วยการทำการเกษตร พึ่งพาธรรมชาติรวมถึงอาศัยทรัพยากรต่าง ๆ ที่อยู่รายล้อมรอบหมู่บ้านเป็นสิ่งยังชีพ จากการเคลื่อนย้ายแรงงานต่างชาติในภาคเกษตรกรรมทำให้อาข่าในประเทศไทยได้รับอิทธิพลการเปลี่ยนแปลง ด้านความเชื่อส่งผลให้อาข่าผาหมีบางกลุ่มหันมานับถือศาสนาคริสต์, พุทธ แทนการถือบรรพบุรุษอีกทั้งปรับลดวัฒนธรรมจาก 23 ประเพณี เหลือเพียง 12 ประเพณี อีกทั้งประเพณีบางอย่างจากเคยเป็นประเพณีของชุมชนก็ถูกลดบทบาทลงเป็นประเพณีที่จัดภายในครอบครัว อีกทั้งนำประเพณีโล้ชิงช้ามาใช้ในบริบทของการท่องเที่ยว ในด้านพลวัตทางวัฒนธรรมด้านต่าง ๆ ของชาติพันธุ์อาข่าดอยผาหมี พบว่า ปัจจุบันวัฒนธรรมของชาติพันธุ์อาข่าผาหมีมีการปรับเปลี่ยนอย่างค่อยเป็นค่อยไปตามบริบทของสังคมภายนอกที่แวดล้อม รอบชุมชน อันได้แก่ ข้อกฎหมายของประเทศที่อาข่าผาหมีพำนักอยู่ นักท่องเที่ยว ความทันสมัย ซึ่งการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ สามารถเห็นได้จากลักษณะทางกายภาพ ได้แก่ การปรับเปลี่ยนด้านโครงสร้างทางสังคม, สิ่งปลูกสร้างภายในชุมชน, การปรับเปลี่ยนในด้านเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย, การปรับเปลี่ยนเรื่องอาหารการปฏิสัมพันธ์และการสร้างเครือข่ายทางสังคมในการจัดการการท่องเที่ยวของกลุ่มชาติพันธุ์อาข่าดอยผาหมี พบว่า เครือข่ายทางสังคมของอาข่าผาหมีมีส่วนช่วยส่งเสริมด้านการท่องเที่ยวให้เป็นที่รู้จักซึ่ง แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ บทบาทและหน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐในการเป็นเครือข่ายการท่องเที่ยว, บทบาทและหน้าที่ของหน่วยงานภาคเอกชนและผู้ประกอบการในการเป็นเครือข่ายการท่องเที่ยว, บทบาทและหน้าที่ของอาข่าผาหมีในการสร้างเครือข่ายทางสังคมในลักษณะอื่น ๆ