การพัฒนาระบบบริหารจัดการการเดินรถไฟฟ้ารางเบาและรางเดี่ยวบูรณาการร่วมกับการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งมวลชน (TOD) ในเขตเทศบาลนครแหลมฉบัง และพื้นที่ใกล้เคียง

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ งานศึกษานี้มีเป้าหมายสำคัญ คือ การยกระดับการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนให้มีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับประชาชนชาวจังหวัดชลบุรี โดยการเน้น 5 พื้นที่สำคัญ ได้แก่ เทศบาลเมืองชลบุรี แสนสุข ศรีราชา เทศบาลนครแหลมฉบัง และเมืองพัทยา โดยมุ่งเน้นที่การเลือกตำแหน่งสถานีขนส่งมวลชน รูปแบบของระบบขนส่งมวลชน ระบบบริหารการจัดการการเดินรถไฟฟ้ารางเบา และรางเดี่ยว การออกแบบสัญญาณไฟอัตโนมัติที่ทางแยกตัดเสมอระดับ และการประเมินโครงการทางด้านเศรษฐศาสตร์และการเงิน เพื่อเป้าหมายในการเป็นต้นแบบเมืองศูนย์กลางความเจริญที่เป็นเมืองน่าอยู่และเป็นเมืองอัจฉริยะที่เน้นการลงทุนในระบบขนส่งมวลชนและเทคโนโลยี และเป็นหัวรถจักรให้เมืองอื่นๆ ในภูมิภาค โครงข่ายเส้นทางขนส่งมวลชนได้ถูกออกแบบขึ้นโดยอาศัยหลักการสำคัญโดยใช้หลักการที่สำคัญ 2 ข้อ ได้แก่ ปัจจัยทางด้านการจราจรและขนส่ง และปัจจัยทางด้านการพัฒนาเมืองและสังคม โดยผลการออกแบบมีดังนี้ ยาว 67 กิโลเมตรครอบคลุม อ.เมืองชลบุรี อ.ศรีราชา และ อ.บางละมุง ประกอบด้วยทั้งสิ้น 39 สถานี แบ่งเป็น 3 ช่วง เพื่อไม่ให้โครงข่ายเส้นทางนั้นยาวเกินไป และให้ง่ายต่อการบริหารจัดการการเดินรถไฟฟ้าให้มีประสิทธิภาพ ในส่วนของการคาดการณ์จำนวนผู้โดยสาร คณะผู้วิจัยได้ดำเนินการสำรวจข้อมูลจราจรและขนส่งก่อนเพื่อการพัฒนาแบบจำลองการจราจรและขนส่ง 4 ขั้นตอน ได้แก่ Trip Generation, Trip Distribution, Mode Split และ Trip Assignment โดยแบบจำลองฯ คาดการณ์ว่าเมื่อมีการนำระบบขนส่งมวลชนรูปแบบใหม่จะส่งผลให้ประชาชนกันมาใช้ระบบใหม่ประมาณ 10 เปอร์เซ็นต์ ของปริมาณการเดินทางทั้งหมด และคาดการณ์ว่าจะมีจำนวนผู้โดยสารเข้ามาใช้บริการในปี 2025 เท่ากับ 19,645 คนต่อวัน เมื่อได้จำนวนผู้โดยสารในอนาคต คณะผู้วิจัยได้ออกแบบระบบปฏิบัติการการเดินรถรถรางไฟฟ้าและรถบัสไฟฟ้าให้เหมาะสมเพื่อสามารถรองรับจำนวนผู้โดยสารได้อย่างพอเพียงและประสิทธิภาพ ในส่วนของผลการวิเคราะห์โครงการทางด้านเศรษฐศาสตร์ มีแค่ในกรณีของรถบัสไฟฟ้า หรือ BRT ที่ผ่านเกณฑ์การลงทุน แต่ในส่วนของทางด้านการเงินแล้วไม่มีกรณีไหนที่คุ้มค่าการลงทุนเลย อย่างไรก็ตามจากการวิเคราะห์ความอ่อนไหวในกรณีที่ดีที่สุด กรณีของรถไฟฟ้ารางเบาสามารถคุ้มค่าการลงทุนได้ในเชิงเศรษฐศาสตร์ และรถบัสไฟฟ้าสามารถคุ้มค่าการลงทุนได้ในเชิงการเงิน ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ภาครัฐจะต้องมีการให้ภาคเอกชนร่วมลงทุนในรูปแบบของ PPP Net Cost และเสนอรายได้อื่นๆให้แก่เอกชนเช่น การหารายได้จากสิทธิ์ในการบริหารพื้นที่เชิงพาณิชย์ การพัฒนาที่ดินรอบสถานี โดยใช้แนวทาง Transit Oriented Development : TOD) โดยนำที่ดินมาใช้ประโยชน์แบบผสมผสาน (Mixed Use Development) โดยในพื้นที่ใกล้สถานีหนึ่งแปลงนำมาพัฒนาให้เป็นที่อยู่อาศัย แหล่งพาณิชยกรรมและพื้นที่สันทนาการหลากหลายรูปแบบ ซึ่งในงานศึกษานี้ได้นำเสนอ TOD 4 ด้าน ได้แก่ ผังเสนอแนะการพัฒนาย่าน ผังพื้นที่โล่งและพื้นที่สีเขียว ผังเสนอแนะโครงข่ายคมนาคมขนส่ง ผังเสนอแนะระบบสัญจร และผังเสนอแนะระบบสัญจรทางน้ำ ในสถานีเกาะลอยเป็นพื้นที่นำร่อง ซึ่งจะสามารถรองรับประชากรได้เพิ่มขึ้น 50 เปอร์เซ็นต์ภายในรัศมี 1 กิโลเมตร ซึ่งก็จะเป็นการเพิ่มโอกาสให้ประชาชนได้ใช้บริการของระบบขนส่งมวลชนเพิ่มมากขึ้น ซึ่งจะมีส่วนช่วยให้การพัฒนาระบบขนส่งมวลชนมีความคุ้มค่ามากขึ้น

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ