ศูนย์เรียนรู้วิสาหกิจชุมชนเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และการท่องเที่ยวบนฐานภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์ในพื้นที่ตำบลแม่ทอม อำเภอบางกล่ำ จังหวัดสงขลา

บทคัดย่อ

การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดการองค์ความรู้มรดกภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นในพื้นที่ต่าบลแม่ทอม อ่าเภอบางกล่่า จังหวัดสงขลา สร้างฐานข้อมูลและแผนที่สมุนไพรในพื้นที่ต่าบลแม่ทอม อ่าเภอบางกล่่า จังหวัดสงขลาผ่านระบบเครือข่ายออนไลน์ พัฒนาศูนย์เรียนรู้สมุนไพรวิสาหกิจชุมชนส่าหรับการถ่ายทอดองค์ความรู้มรดกภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นและขยายผลเป็นแหล่งเรียนรู้ แหล่งท่องเที่ยวบนฐานภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์ และออกแบบพัฒนาผลิตภัณฑ์ ตราสินค้า บรรจุภัณฑ์และสร้างช่องทางการจ่าหน่ายผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นของศูนย์เรียนรู้สมุนไพรวิสาหกิจชุมชน รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ พื้นที่วิจัยคือ ต่าบลแม่ทอม อ่าเภอบางกล่่า จังหวัดสงขลา กลุ่มเป้าหมาย คือ วิสาหกิจชุมชนสมุนไพรคุณธรรมวัดคูเต่า เกษตรอ่าเภอ นักพัฒนาชุมชน ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาด ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ นักศึกษา และประชาชนในพื้นที่ รวมทั้งสิ้น 90 คน ใช้วิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือในการวิจัย คือ 1) แบบสัมภาษณ์เชิงลึก 2) แบบสัมภาษณ์กลุ่ม 3) แบบสังเกต และ 4) แผนการจัดการเรียนรู้ในศูนย์เรียนรู้วิสาหกิจชุมชนสมุนไพรคุณธรรมวัดคูเต่าและชุมชน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนาผลการวิจัยพบว่า 1) จัดการองค์ความรู้มรดกภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นในพื้นที่ต่าบลแม่ทอม ประกอบด้วย สมุนไพรประจ่าถิ่น และสมุนไพรทั่วไปที่มีในพื้นที่ภูมิภาคต่าง ๆ ซึ่งจ่าแนกตามกลุ่มรสยา 9 รส 2) การสร้างฐานข้อมูลพื้นที่ต่าบลแม่ทอม โดยฐานข้อมูลน่าเสนอถึงวัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทยที่สามารถดึงดูดความสนใจจากคนยุคใหม่ และฐานข้อมูล ประกอบด้วย ความเป็นมาของชุมชนและวิสาหกิจชุมชน แนะน่าสถานที่ภายในต่าบลแม่ทอม แผนที่ชุมชน แผนที่สมุนไพรชุมชน ผลิตภัณฑ์สมุนไพร เกร็ดความรู้เกี่ยวกับสมุนไพรไทย และช่องทางการติดต่อ 3) แผนที่แหล่งสมุนไพรอ่าเภอบางกล่่า สะท้อนให้เห็นถึงทุนทางสังคมของชุมชนผ่านสมุนไพรประจ่าถิ่น หรือพืชอัตลักษณ์ จ่านวน 16 ชนิด 4) การพัฒนาศูนย์เรียนรู้สมุนไพรวิสาหกิจชุมชน ได้พัฒนาภูมิทัศน์ของศูนย์เรียนรู้ และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ให้ตรงตามมาตรฐานความปลอดภัยด้านสุขอนามัยส่าหรับกิจกรรมด้านการท่องเที่ยว (SHA) 5) การขยายผลเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งท่องเที่ยวบนฐานภูมิปัญญาสมุนไพรท้องถิ่นเชิงสร้างสรรค์ ได้จัดท่าแผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐาน 6) การออกแบบพัฒนาผลิตภัณฑ์ ตราสินค้า บรรจุภัณฑ์ โดยน่าเสม็ดขาว พืชอัตลักษณ์ท้องถิ่นเข้ามาเป็นส่วนผสมส่าคัญและปรากฏบนฉลากผลิตภัณฑ์ และ 7) สร้างช่องทางการจ่าหน่ายผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นผ่านพื้นที่ออฟไลน์ และพื้นที่ออนไลน์

คำสำคัญ