ซุปสับปะรดเพื่อสุขภาพช่วยเสริมสรรถนะการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง

บทคัดย่อ

สับปะรดมักเจอปัญหาราคาผันผวน และ ราคาในการขายสับปะรดในรูปแบบเดิมมีราคาไม่สูง ทั้งที่เป็นพืชที่มีศักยภาพที่จะใช้ในทางการแพทย์สูงสามารถเพิ่มมูลค่าได้ถึงประมาณ 50 เท่า ดังนั้นโครงการวิจัยนี้จึงมุ่งที่จะพัฒนาสับปะรดเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพลดความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองซึ่งถือเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญซึ่งทำให้เกิดการตายและภาวะพึ่งพา ตลอดจนทำให้สูญเสียงบประมาณด้านสาธารณสุข โดยการพัฒนาซุปสุขภาพในโครงการนี้จะเน้นซุปสุขภาพเส้นใยอาหารสูงจากสับปะรดเพื่อให้สะดวกในการบริโภคสำหรับผู้สูงอายุ และประเมินประสิทธิผลในการป้องกันและลดภาวะแทรกซ้อนจากโรคหลอดเลือดสมองของผลิตภัณฑ์ที่กล่าวข้างต้น คณะผู้วิจัยได้พัฒนาเส้นใยอาหารจากส่วนเหลือใช้ของสับปะรดและนำมาพัฒนาเป็นซุปสุขภาพจากสับปะรดโดยการผสมเส้นใยอาหารจากวัสดุเหลือใช้แล้วนำมาผสมร้อยละ 10 และ 20 ผลการศึกษาพบว่าซุปสุขภาพจากสับปะรดที่มีเส้นใยอาหารร้อยละ 20 มีปริมาณสารโพลีฟีนอลและฟลาโวนอยด์ ตลอดจนมีฤทธิ์ชีวภาพสูง จึงนำมาศึกษาประสิทธิผลในแบบจำลองโรคหลอดเลือดสมอง โดยป้อนซุปสุขภาพเส้นใยสูงจากสับปะรดให้หนูขาวพันธุ์วิสตาร์ เพศผู้ ขนาด 500, 1,000 และ 1,500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว วันละครั้ง เป็นเวลา 14 วัน จากนั้นนำมาเหนี่ยวนำให้เกิดการอุดตันของหลอดเลือด middle cerebral artery ด้านขวา ในการศึกษาการเปลี่ยนแปลงปริมาตรของสมองบริเวณที่ขาดเลือดด้วยการย้อม triphenyltetrazolium chloride (TTC) พบว่าผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาขึ้นทุกขนาดสามารถลดปริมาตรสมองที่ขาดเลือดในสมองส่วน cerebral cortex, striatum และ hippocampus ในหนูที่เหนี่ยวนำให้เกิดภาวะสมองขาดเลือด ซุบสัปปะรดที่มีส่วนผสมเส้นใยอาหาร ขนาด 1,000 และ 1,500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว สามารถลดระดับ malondialdehyde (MDA) ในสมองส่วน hippocampus และ cerebral cortex ได้ นอกจากนั้นยังผลิตภัณฑ์ดังกล่าวทุกขนาดที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้มีการทำงานของ superoxide dismutase complex II (SOD-II) และการแสดงออกของ Bcl-2 ในสมองส่วน cerebral cortex เพิ่มขึ้น ซุปสัปปะรดที่มีเส้นใยอาหารสูง ขนาด 1,000 และ 1,500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว มีการแสดงออกของ Bcl-2 ในสมองส่วน hippocampus เพิ่มขึ้น แต่ไม่พบการเปลี่ยนแปลงใน mitochondria ในการประเมินการเปลี่ยนแปลงการแสดงออกของ Bax พบว่าซุปสับปะรดที่มีส่วนผสมเส้นใยอาหาร ขนาด 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว มีการแสดงออก Bax ในสมองส่วน hippocampus ลดลง นอกจากนั้นยังพบว่าซุปนี้ขนาด 1,000 และ 1,500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัวมีการแสดงออก Bax ในสมองส่วน cerebral cortex ลดลงแต่ไม่พบการเปลี่ยนแปลงใน mitochondria คณะผู้วิจัยยังทำการประเมินการเปลี่ยนแปลงการอักเสบในแบบจำลองโรคหลอดเลือดสมองพบว่าซุปสับปะรดที่มีเส้นใยอาหารสูงทุกขนาดสามารถลดการแสดงออกของ IL-6 ใน hippocampus มีเพียงขนาดสูงที่สามารถลดการแสดงออกของ IL-6 ในสมองส่วน cerebral cortex ได้ ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวทุกขนาดยังสามารถลดการแสดงออกของ MAPK ในสมองส่วน cerebral cortex และ hippocampus อย่างไรก็ตามมีเพียงผลิตภัณฑ์ขนาดกลางและสูงที่สามารถลดการแสดงในของ MAPK ใน mitochondria เมื่อประเมินผลต่อการยับยั้งการทำงานเอนไซม์ Acetylcholinesterase และ Monoamine oxidase พบว่ามีเพียงซุปสับปะรดที่มีส่วนผสมเส้นใยอาหารขนาด 500 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัมน้ำหนักตัว ที่มีการทำงานของเอนไซม์ monoamine oxidase ในสมองส่วน hippocampus ลดลง แต่ไม่พบการเปลี่ยนแปลงในสมองส่วน cerebral cortex และไม่พบการเปลี่ยนแปลงของ acetylcholinesterase ดังนั้นข้อมูลจากการศึกษาครั้งนี้จึงแสดงให้เห็นว่าซุปสับปะรดที่มีส่วนผสมเส้นใยอาหารที่พัฒนาขึ้นนั้นมีศักยภาพในการป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง โดยกลไกการออกฤทธิ์ส่วนหนึ่งน่าจะเกี่ยวข้องกับการลดการเกิดกระบวนการการตายของเซลล์อย่างเป็นระบบ (apoptosis) การลดความเครียดออกซิเดชันและการลดการอักเสบ อย่างไรก็ตามควรมีการศึกษาใน clinical trial phase เพื่อยืนยันผลป้องกันโรคหลอดเลือดสมองดังกล่าวคำสำคัญ : สับปะรด, ซุปเพื่อสุขภาพ, โรคหลอดเลือดสมอง

คำสำคัญ