แนวทางการพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตอ้อยและน้ำตาล

บทคัดย่อ

อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลเป็นอุตสาหกรรมที่มีความสำคัญต่อระบบเศรษฐกิจของไทย ไม่ว่าจะเป็นการ สร้างรายได้จากภาคกษตรกรรม การเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว และภาคอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักในการ ผลิตในอุตสาหกรรมอาหาร และที่สำคัญอ้อยยังเป็นแหล่งผลิตพลังงานชีวมวล และใช้ในการผลิตเอทานอลด้วย วัตถุประสงค์ของโครงการ คือ การเก็บข้อมูลในกิจกรรมต่าง ที่เกิดขึ้นในทุกส่วนของผู้เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรม อ้อยและน้ำตาล เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะในการลดต้นทุน รวมถึงการศึกษารูปแบบความช่วยเหลือระหว่างเกษตรกร สมาคมชาวไร่อ้อย โรงงานน้ำตาล การดำเนินงานของคณะที่ปรึกษาภายใน 6 เดือนแรก ประกอบไปด้วยการ ศึกษา งานวิจัยที่ผ่านมาที่เกี่ยวข้องกับ ประเด็นปัญหาในอุตสาหกรรมการผลิตอ้อยและน้ำตาล การพัฒนาแบบสอบถาม และนำแบบสอบถามไปใช้เก็บข้อมูลจากผู้ที่เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรม โดยในภาคเกษตรกรรมได้มุ้งเน้นข้อมูลด้าน ต้นทุนทางเศรษฐศาสตร์และโลจิสติกส์ ผลการวิเคราะห์ ข้อมูลที่ได้ในเบื้องต้น พบว่า ปัญหาของอุตสาหกรรมอ้อย และน้ำตาล แบ่งออกเป็น 4 ด้าน ดังนี้ 1) ปัญหาด้านเศรษฐกิจ ได้แก่ ปัญหาราคาอ้อยและน้ำตาลทราย การ แบ่งปันผลประโยชน์ที่ยังเป็นประเด็นระหว่างเกษตรกรและโรงงานน้ำตาล การค้าและการแข่งขันกับประเทศผู้ ส่งออกอื่น ๆ 2)ปัญหาด้านการผลิต ได้แก่ ปัญหาภัยแล้ง และปัจจัยการผลิตที่ไม่เพียงพอ อาทิ ขาดน้ำเพื่อการ เพาะปลู ก เครื่องมือและเครื่องจักรพื้นฐานสำหรับการผลิต และการเก็บเกี่ยว ซึ่งล้วนส่งผลให้ผลผลิตตกต่ำ นอกจากนั้นแล้วในบางพื้นที่ยังประสบปัญหาขาดแคลนแรงงาน หรือตันทุนแรงงานที่สูงขึ้น ปัญหาด้านการบริหารจัดการคิวหน้าโรงงานน้ำตาล และ 4 ปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะอย่ างยิ่งการเผาตัดที่ก่อให้เกิด มลพิษทางอากาศ ในส่วนของการเก็บข้อมูลผู้เกี่ยวข้องในอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาล สรุปกลุ่มเป้าหมายในการ สัมภาษณ์หลัก ๆ คือ โรงงานน้ำตาล เกษตรกรชาวไร่อ้อย สมาคมชาวไร่อ้อย องค์กรฝ่ายเอกชน และหน่วยงาน ภาครัฐที่เกี่ยวข้อง เมื่อมองถึงรูปแบบความยั่งยืนของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาล ตามสมมติฐานที่ว่า ความยั่งยืน ของอุตสาหกรรมประกอบด้วย ความยั่งยืนทางเศรษฐศาสตร์ ความยั่งยืนทางสังคม และความยั่งยืนทาง สิ่งแวดล้อม จากการวิจัยพบว่า ผู้เกี่ยวข้องในแต่ละส่วนในอุตสาหกรรมมีมุมมองรูปแบบความยั่งยืนที่แตกต่างกั น กล่าวคือ เกษตรกรชาวไร่อ้อย มีความกังวลในด้านรายได้ และมีภาวะพึ่งพารายได้จากการทำเกษตรกรรม และมี ความเห็นว่าเกษตรกรจะมั่นคงยั่งยืนต้องมีรายได้จากการเพาะปลูกที่เพียงพอต่อค่าใช้จ่าย การออม และการลงทุน ส่วนความยั่งยืนของอุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลในมุมมองของโรงงา นน้ำตาล พบว่า โรงงานน้ำตาลขนาดใหญ่ มองว่า โรงงานน้ำตาลจะมีความยั่งยืนก็ต่อเมื่อเกษตรกรชาวไร่อ้อยสามารถอยู่ได้ ส่วนขนาดเล็ก กว่ามองว่า ความ ยั่งยืนของอุตสาหกรรมคือการที่ต้องมีวัตถุดิบที่เพียงพอต่อการผลิต และมี ความ ชัดเจนในเรื่องของ การปัน ผลประโยชน์ระหว่างโรงงาน น้ำตาลและชาวไร่อ้อย ในส่วนของหน่วยงานภาครัฐ มี แนวคิดที่จะ ปรับโครงสร้าง อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาล โดยการ ปรับแก้กฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อมุ่งเน้นความยั่งยืนทางเศรษฐศาสตร์ ความ เป็นธรรมทางสังคม ลดความเหลื่อมล้ำของเกษตรกรเพื่อให้สามารถบริหารจัดการด้วยตัวเองได้ และ การลดปัญหา สิ่งแวดล้อมโดยการนำอุตสาหกรรมเข้าสู่ระบบเกษตรอุตสาหกรรมเชิงนิเวศน์

คำสำคัญ