การศึกษาห่วงโซ่อุปทานลิ้นจี่เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการส่งออกผลไม้เศรษฐกิจของสหกรณ์การเกษตรภาคเหนือตอนบนไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
ประเทศไทยเป็ นประเทศในภูมิภาคเขตร้อนที่มีความเหมาะสมส าหรับการปลูกผลไม้ฤดูร้อนหลายชนิดและมีชื่อเสียงในการผลิตผลไมเ้มืองร้อนที่มีคุณภาพท้งัรสชาติดีและคุณภาพระดบัExotic Fruit โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ลิ้นจี่ที่ประเทศไทยสามารถเพาะปลูกและส่งออกได้รายงานวิจยัน้ีมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทานของลิ้นจี่สด (2) วิเคราะห์จุดอ่อน จุดแขง็ ปัญหาและอุปสรรค ตลอดท้งัห่วงโซ่อุปทาน และความเป็นไปไดข้องสหกรณ์ในการยกระดบั เป็นผูส้่งออกลิ้นจี่ไปจีน (3) ศึกษาโอกาสทางการตลาด และมาตรฐานการส่งออกลิ้นจี่ไทยไปยงัสาธารณรัฐประชาชนจีนจากการศึกษาพบว่าการวิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขนัของการส่งออกลิ้นจี่ของไทยด้วย ดัชนีความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบ (RCA) พบว่าในปี2559 ประเทศไทยเป็ นประเทศที่มีความสามารถในการแข่งขนั ที่ลดลงมากและนอ้ยกว่าหน่ึง หมายความว่าไทยไม่มีศกัยภาพในการส่งออกลิ้นจี่แลว้ และเมื่อวิเคราะห์ด้วยดัชนีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบพลวัตร (DRCA) พบว่าถูกจดักลุ่มอยู่ในกลุ่มถดถอย เพราะสัดส่วนการส่งออกลิ้นจี่สดของไทยในภาพรวมน้ันลดลงมากกวา่ สดั ส่วนการนา เขา้ของจีนที่ลดลงผลการศึกษาไดแ้ สดงห่วงโซ่อุปทานของลิ้นจี่สดของไทยไปสาธารณรัฐประชาชนจีนในรูปแบบของแผนภาพห่วงโซ่อุปทาน ท้งัน้ีพบว่าจุดแขง็ของลิ้นจี่สดของไทยมีหลายประการไดแ้ก่การมีพ้ืนที่ที่เหมาะสมและมีศกัยภาพสา หรับการปลูกและผลิตลิ้นจี่คุณภาพ ความได้เปรียบด้านฤดูเก็บเกี่ยวผลผลิตลิ้นจี่ที่เร็วกว่าเวียดนามและจีน มีความหลากหลายของสายพันธุ์มีความต้องการภายในประเทศที่แข็งแรง เกษตรกรและสหกรณ์มีช่องทางการจา หน่ายหลายช่องทาง มีสหกรณ์การเกษตรเป็นแบบอยา่ งที่ดีจุดอ่อนของไทยคือลิ้นจี่ไทยมีอ่อนไหวต่อสภาพอากาศ ปัจจุบันยังไม่สามารถบังคับให้ออกผลนอกฤดูเชิงพาณิชย์ได้อายุการเก็บรักษาส้ัน ต้นทุนการผลิตลิ้นจี่ไทยสูงกว่าจีนและเวียดนาม สหกรณ์การเกษตรที่บริการด้านการตลาดลิ้นจี่นอ้ยรูปแบบการคา้กบั ประเทศจีนยังเป็ นลักษณะฝากขายคอย่างไรก็ตาม ลิ้นจี่ไทยยงัมีโอกาสในด้านของ การน าไปแปรรูปได้หลากหลาย ตลาดต่างประเทศโดยเฉพาะประเทศจีนมีการขยายตวัตามสภาวะเศรษฐกิจ มีการน าลิ้นจี่พันธุ์นครพนม 1ที่สามารถใหผ้ลผลิตเร็วกวา่ ลิ้นจี่ที่ปลูกในเขตภาคเหนือประมาณ 7 –10วนั เขา้มาปลูก ซ่ึงคาดว่าจะทา ให้เกษตรกรผูผ้ลิตลิ้นจี่ในเขตภาคเหนือสามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตไดเ้ร็วข้ึน ซ่ึงทา ให้เกษตรกรไดร้ับราคาจา หน่ายที่สูงข้ึนตาม ส่วนภยัคุกคามที่ส าคญั คือ สภาพอากาศที่มีความแปรปรวน และลิ้นจี่ของเวียดนามและจีนที่มีคุณภาพ และตน้ ทุนการผลิตที่ต่า กวา่ ลิ้นจี่ของไทยในด้านศักยภาพของสหกรณ์การเกษตรภาคเหนือตอนบนกับการเป็นผูส้ ่งออกไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ผลการศึกษาพบว่า สหกรณ์การเกษตรที่ศึกษา ส่วนใหญ่มีศกัยภาพในการรวบรวมและกระจายผลผลิตในประเทศ ส่วนการส่งออกไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีนกลบัพบวา่ ยงัไม่มีการดา เนินการยกเวน้ ส่งออกไปมาเลเซีย ท้งัน้ีเนื่องจากรูปแบบการคา้ลิ้นจี่ของจีนเป็ นแบบฝากขาย ซ่ึงทา ให้ผูส้่งออกมีความเสี่ยงทางด้านราคาและรายได้ที่สูงมาก แตกต่างจากการส่งออกไปมาเลเซียที่มีรูปแบบการคา้แบบขายขาดข้อเสนอแนะเชิงนโยบายที่ส าคัญคือ ภาครัฐควรมีการจัดสถานที่ให้เกษตรกรใช้ส าหรับการกระจายผลผลิต ควรมีการพัฒนาสายพันธุ์ของลิ้นจี่ให้สามารถเก็บเกี่ยวไดเ้ร็วกว่าเดิมเพื่อขยายช่วงเวลาในการส่งออกให้ยาวนานข้ึน ควรมีการส่งเสริมให้มีการแปรรูปลิ้นจี่เพื่อลดปัญหาราคาลิ้นจี่ในฤดูที่ตกต่า และเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มใหก้ บัผลผลิตลิ้นจี่และรัฐบาลควรเปิ ดให้มีการเจรจาทางการคา้ระหว่างผูส้่งออกและผูน้ าเขา้เพื่อให้รูปแบบของการคา้เป็นไปอย่างถูกตอ้งและสร้างความมนั่ ใจใหก้ บัผสู้่งออก