ผลของสาหร่ายเตาต่อการป้องกันการเกิดมะเร็งตับและลำไส้ใหญ่ในหนูทดลอง

บทคัดย่อ

สาหร่ายเตาหรือ Spirogyra neglecta (Hassall) K?tzing เป็นสาหร่ายน้ำจืดขนาดใหญ่สีเขียว คนในแถบภาคเหนือของประเทศไทยนิยมนำมาเป็นอาหาร พบว่าเตาสามารถยับยั้งการเกิดแผลในกระเพาะอาหารและป้องกันการอักเสบ อย่างไรก็ตามยังไม่มีการศึกษาฤทธิ์ป้องกันการก่อการกลายพันธุ์และฤทธิ์ป้องกันมะเร็ง ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาฤทธิ์ของสาหร่ายเตาต่อการต้านการกลายพันธุ์และยับยั้งมะเร็งตับและลำไส้ที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยสารเคมีในหนูขาว ทำการทดสอบฤทธิ์ก่อการกลายพันธุ์และต้านการกลายพันธุ์ของสารสกัดเตาด้วยวิธีเอมส์ ในแบคทีเรีย Salmonella typhimurium สายพันธุ์ TA 98 พบว่าสารสกัดเตาไม่มีฤทธิ์ก่อกลายพันธุ์ และสามารถลดจำนวนโคโลนีกลายพันธุ์ที่ถูกเหนี่ยวนำด้วย 2-aminoanthracene (2-AA), 2-aminofluorene (2-AF), aflatoxin B1 (AFB1) และ 2-amino-3,4-dimethylimidazo[4,5-f]quinoline (MeIQ) ได้ แต่ไม่มีฤทธิ์ยับยั้งการก่อการกลายพันธุ์ของ 2-(2-furyl)-3-(5-nitro-2-furyl)-acrylamide (AF-2) ที่เป็นสารก่อกลายพันธุ์โดยตรง และศึกษาผลของสาหร่ายเตาในรูปสารสกัดน้ำร้อน (50 และ 200 mg/kg) และผสมกับอาหาร (1% และ 4%) ต่อการเกิดรอยโรคก่อนเกิดมะเร็งตับ (GST-P) ที่ถูกเหนี่ยวนำด้วยไดเอทธิลไนโตรซามีน พบว่าในหนูทุกกลุ่มที่ได้รับสาหร่ายเตามีจำนวนและขนาดของ GST-P ลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<***) ยกเว้นหนูกลุ่มที่ได้รับสารสกัดเตา 50 mg/kg เป็นเวลา 9 สัปดาห์ และพบว่าสาหร่ายเตาสามารถลดจำนวน Ki-67 และเพิ่มกัมมันตภาพของเอนไซม์ GST แต่ไม่มีผลต่อกัมมันตภาพของเอนไซม์ UGT , QR และ HO-1 และการแสดงออกของโปรตีน Connexin-32 ชึ้ให้เห็นว่าว่ากลไกของสาหร่ายเตาในการยับยั้งมะเร็งตับในระยะเริ่มก่อตัวเกี่ยวข้องกับการยับยั้ง Ki-67 และการเหนี่ยวนำกัมมันตภาพ GST สำหรับการศึกษาฤทธิ์ป้องกันของสาหร่ายเตาต่อรอยโรคของการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ถูกเหนี่ยวนำโดย 1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนในหนูขาว หนูเพศผู้ถูกฉีดด้วย 1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนบริเวณใต้ผิวหนัง 2 ครั้งในสัปดาห์ที่ 1 และ 2 ของการทดลอง โดยแต่ละกลุ่มได้รับอาหารผสมสาหร่ายเตา 1 และ 4 % หรือ สารสกัดสาหร่ายส่วนน้ำร้อน 50 หรือ 200 มก. ต่อ กก. นน.ตัว ในการศึกษาผลของสาหร่ายเตาต่อระยะเริ่มต้นของกระบวนการเกิดมะเร็งลำไส้นั้น สารสกัดสาหร่ายส่วนน้ำร้อนหรืออาหารผสมสาหร่ายเตาจะถูกป้อนเป็นระยะเวลา 5 สัปดาห์โดยเริ่มให้ก่อนการฉีด1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนครั้งแรก 1 สัปดาห์ ส่วนการศึกษาผลของสาหร่ายเตาต่อการกระบวนการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ในระยะส่งเสริมนั้น สารสกัดสาหร่ายส่วนน้ำร้อนหรืออาหารผสมสาหร่ายนั้นถูกป้อนเป็นเวลา 10 สัปดาห์โดยเริ่มให้หลังการฉีด1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนครั้งสุดท้าย 3 สัปดาห์ Aberrant crypt foci (ACF) ซึ่งเป็นรอยโรคก่อนการเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่วิเคราะห์โดยการย้อมด้วยเมทิลีน บลู การแสดงออกของเบต้า-คาทินีนถูกศึกษาโดยวิธี western blot และ immunohistrochemistry การป้อนสาหร่ายทั้งสองแบบในระยะเวลา 5 และ 10 สัปดาห์พบว่าไม่มีผลต่อการเกิดACFทั้งในลำไส้และลำไส้ตรง สารสกัดสาหร่าย 200 มก. ต่อ กก. นน.ตัว ลดจำนวนของ ACF ลงอย่างมีนัยสำคัญ (p<***)ในหนูที่ถูกฉีด1,2-ไดเมทิลไฮดราซีน ในขณะที่การป้อนสารสกัดสาหร่าย 50 มก. ต่อ กก. นน.ตัวหลังจากการฉีด1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนเป็นเวลา 10 สัปดาห์ ลดจำนวนของ ACF ลงอย่างมีนัยสำคัญในหนูที่ถูกฉีด1,2-ไดเมทิลไฮดราซีน แม้ว่าการป้อนสาหร่ายทั้งหมดไม่มีผลต่อขนาดของ ACF และการแสดงออกของเบต้า-คาทีนีน อาหารผสมสาหร่าย 1% มีผลในการเพิ่มการแสดงออกของ cleaved-caspase-3 อย่างมีนัยสำคัญ (p<***) ส่วนผลของ immunohistochemistry พบว่าสาหร่ายไม่มีผลต่อการแสดงออกของเบต้า-คาทีนีนเช่นเดียวกับการแสดงออกของ Ki-67 และ cleaved-caspase-3 ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ของการเพิ่มจำนวนและการตายของเซลล์แบบ apoptosis ในหนูที่ถูกเหนี่ยวนำโดย1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนทั้งในระยะเริ่มต้นและส่งเสริม ผลการศึกษาครั้งนี้สรุปว่าสาหร่ายเตาแสดงฤทธิ์ในการป้องกันกระบวนการเกิดมะเร็งที่ถูกเหนี่ยวนำด้วย1,2-ไดเมทิลไฮดราซีนทั้งในระยะเริ่มต้นและส่งเสริม

คำสำคัญ