การถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
พื้นที่ลุ่มน้ำปากพนังครอบคลุมใน 5 อำเภอ ของจังหวัดนครศรีธรรมราช ได้แก่ หัวไทร เชียรใหญ่ ปากพนัง เฉลิมพระเกียรติ และชะอวด เป็นแหล่งผลิตพริกเพื่อการส่งออกที่สำคัญของภาคใต้ โดยเฉพาะการส่งออกพริกไปยังตลาดหลักสำคัญในประเทศมาเลเซีย และสิงคโปร์ ที่อย่างไรก็ตามแม้จะเป็นพื้นที่ที่มีเพาะปลูกพริกส่งออกแหล่งสำคัญแห่งหนึ่งของประเทศ แต่เกษตรกรผู้ปลูกมักประสบปัญหาราคาพริกตกต่ำ และปัญหาโรคพริกที่เกิดจากเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย ประกอบกับราคาซื้อขายพริกที่มีความผันผวนของราคาและการผลิตที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดส่งผลให้เกษตรกรขาดทุนในแต่ละรอบการปลูก โครงการวิจัยการถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการปลูกพริกตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) ที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด มีวัตถุประสงค์ เพื่อนำองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับการพัฒนาการผลิตการปลูกพริก การแปรรูปและการจัดจำหน่ายเพื่อการพัฒนาผลผลิตให้ได้มาตรฐาน GAP ซึ่งจะเป็นการสร้างอาชีพเสริม และเพิ่มรายได้จากการปลูกพริก และมีการขยายผลและต่อยอดองค์ความรู้ต้นแบบที่มีอยู่ไปพื้นที่อื่นของจังหวัดนครศรีธรรมราช โดยมีขอบเขตความรู้ เทคโนโลยีและนวัตกรรมสู่พื้นที่ ประกอบด้วย การถ่ายทอดองค์ความรู้การจัดการน้ำและธาตุอาหาร การจัดการแมลงศัตรูพืช การจัดการโรคเพื่อการผลิตพริกสดด้านการปลูกพริกปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP การจัดการพริกสดด้วยกระบวนการทำแห้งผลผลิต มีนวัตกรรมเครื่องอบแห้งที่สร้างขึ้นเหมาะสมกับการอบแห้งพริก การถ่ายทอดความรู้เพื่อการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรผู้ปลูกพริกเพื่อการผลิตตามความต้องการของตลาด ผลการดำเนินงานวิจัย พบว่า เกษตรกรผู้ปลูกมักประสบปัญหาราคาพริกตกต่ำ และปัญหาโรคพริกที่เกิดจากเชื้อราและเชื้อแบคทีเรีย ที่มีสาเหตุมาจากพื้นที่เพาะปลูกมีฝนตกเกือบทุกวัน เกษตรกรปลูกระยะชิด ทำให้การแพร่กระจายของโรคและแมลงเป็นไปอย่างรวดเร็ว ประกอบกับราคาซื้อขายพริกมักถูกกำหนดโดยกลุ่มผู้รวบรวมท้องถิ่นและผู้ส่งออกเป็นหลัก ความผันผวนของราคาและการผลิตที่ไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดส่งผลให้เกษตรกรขาดทุนและประสบกับปัญหาการวางแผนการผลิตในแต่ละรอบการปลูก ในขณะที่การถ่ายทอดองค์ความรู้การจัดการน้ำและธาตุอาหาร การจัดการแมลงศัตรูพืช การจัดการโรคเพื่อการผลิตพริกสดด้านการปลูกพริกปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP ทำให้เกษตรมีพื้นที่ต้นแบบในการเรียนรู้ สามารถนำองค์ความรู้ไปสู่การขยายผลเพื่อการปลูกพริกปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP พบว่า ดินมีค่าความเป็นกรดด่างประมาณ 7.8 (มีค่าเป็นด่าง) ทั้งนี้น่าจะมีสาเหตุจากดินบริเวณพื้นที่ป่าระกำเป็นกลุ่มชุดดินที่มีวัตถุต้นกำเนิดดินพวกตะกอนผสมของตะกอนลำน้ำ และตะกอนน้ำทะเล แล้วพัฒนาในสภาพน้ำกร่อยดินกลุ่มนี้พบในบริเวณที่ราบลุ่มหรือที่ราบเรียบ บริเวณชายฝั่งทะเลหรือห่างจากทะเลไม่มากนัก มีน้ำแช่ขังในช่วงฤดูฝน เป็นดินที่มีการระบายน้ำได้ไม่ดี มีเนื้อดินเป็นพวกดินเหนียว หรือดินเหนียวจัด ทั้งนี้ได้มีแนวทางการจัดการธาตุอาหารโดยการแนะนำให้เกษตรกรใส่ปุ๋ยหมักและน้ำหมัก เพื่อเป็นตัวช่วยในการปรับค่าความเป็นกรดด่างของดินให้มีค่าลดลงและให้เกษตรกรใส่ปุ๋ยที่ใส่ประกอบของกำมะถัน เช่น 21-0-0 และ 0-0-45 เพื่อเพิ่มความเป็นกรด ซึ่งจะช่วยส่งเสริมความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหารในดิน ในขณะที่การจัดการโรคพริก ที่มาจากเชื้อจุลินทรีย์ที่เป็นสาเหตุหลักก่อโรคในพริก ได้แก่เชื้อราแบคทีเรีย ไวรัส ไวรอยด์ และไส้เดือนฝอย ซึ่งสาเหตุสามารถเข้าทำลายได้ทุกระยะของการเจริญ ทำให้ผลผลิตเสียหายทั้งด้านปริมาณและคุณภาพนั้น โครงการวิจัยได้แนะนำการจัดการโรคของพริกโดยชีววิธี ซึ่งดำเนินการตั้งแต่ระยะแรกของการเพาะปลูก เริ่มจากการเตรียมพื้นที่ปลูก การเตรียมต้นกล้า การจัดการดินและน้ำ การจัดการศัตรูพืช และการเก็บเกี่ยว โดยการป้องกันการเกิดโรคของพริกพืชในระยะเริ่มแรก อาจกระทำได้หลายวิธี เช่น การคลุกหรือแช่เมล็ดพันธุ์พริกด้วยชีวภัณฑ์เชื้อราไตรโคเดอร์มา (Trichoderma sp.) หรือชีวภัณฑ์เชื้อแบคทีเรียปฏิปักษ์ Bacillus subtilis นอกจากจะช่วยป้องกันการเข้าทำลายของเชื้อสาเหตุโรคทางดินแล้ว ยังมีส่วนช่วยส่งเสริมการเจริญของกล้าพืชอีกด้วย โครงการวิจัยได้นำการใช้ปุ๋ยหมักจากก้อนเชื้อเห็ดเก่าผสมเชื้อราไตรโคเดอร์มาพบว่า ปุ๋ยหมักที่ได้จากก้อนเชื้อเห็ดจะเป็นอีกวิธีการหนึ่งเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการยับยั้งการเกิดโรคของพริกได้เป็นอย่างดี จัดเป็นปุ๋ยหมักคุณภาพดี มีธาตุอาหารสมบูรณ์เหมาะสมและเพียงพรต่อการเจริญเติบโตของพืช นอกจากนี้ในก้อนเชื้อเห็ดเก่ายังเป็นแหล่งอุดมไปด้วยจุลินทรีย์ที่เป็นประโยชน์ทั้งนี้กระบวนการต่อจากนี้ควรศึกษาความหลากหลายของเชื้อจุลินทรีย์ทั้งก่อนและหลังการใช้เชื้อปฏิปักษ์ ในการป้องกันกำจัดโรคพืช จำเป็นต้องมีการติดตามจำนวนประชากรของเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคและเชื้อปฏิปักษ์ เพื่อให้ความทราบถึงการมีชีวิตรอดและการดำรงในสิ่งแวดล้อมนั้นได้อย่างยั่งยืน และพัฒนาวิธีการใช้จุลินทรีย์ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในขณะที่การพัฒนานวัตกรรมเครื่องอบแห้งที่สร้างขึ้นเหมาะสมกับการอบแห้งพริก สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับเกษตรกรได้ หากมีการรวมกลุ่มในการใช้เทคโนโลยีแต่ละระดับในพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ในการต่อรองราคาและการได้รับผลจากราคาพริกแห้งที่สูงขึ้นในแต่ละช่วงเวลาของการจำหน่าย ทั้งนี้จะเป็นการพัฒนาเกษตรกรผู้ปลูกพริกเพื่อการผลิตตามความต้องการของตลาด ข้อเสนอแนะโดยภาพรวมของโครงการวิจัย นอกจากการหนุนเสริมด้านใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า เกษตรกรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรร่วมสนับสนุนการวางแผนการผลิตในแต่ละรอบการปลูกพริกที่สอดคล้องกับสถานการณ์ตลาด ทั้งนี้ควรมีการจัดโซนในการปลูกพริกแต่ละสายพันธ์แต่ละเขตพื้นที่ตามระบบนิเวศของแต่ละพื้นที่ จะช่วยในด้านการกำหนดปริมาณผลผลิตที่จะออกสู่ตลาดให้มีความสอดคล้องระหว่างกันกับความต้องการของตลาด (Demand-Supply Side) ซึ่งจะส่งผลต่อราคาพริกต่อไป