การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเชียงใหม่ – เชียงตุง: กรณีศึกษาจากจารึกเมืองเชียงใหม่-เมืองเชียงตุง

บทคัดย่อ

ประชุมจารึกล้านนา เล่มที่ 15: จารึกเมืองเชียงตุง ภาคที่ 1 เป็นผลงานส่วนหนึ่ง และเป็นรายงานเล่มแรกของโครงการวิจัยเรื่อง “การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างเชียงใหม่ – เชียงตุง:กรณีศึกษาจากจารึกเมืองเชียงใหม่-เมืองเชียงตุง” ได้รับการสนับสนุนให้ดำเนินการด้วยงบประมาณแผ่นดินประจำปี 2555 มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและศึกษาวิจัยจารึกเมืองเชียงตุง รวบรวมองค์ความรู้และศึกษาวิจัยความสัมพันธ์ระหว่างเมืองเชียงใหม่และเมืองเชียงตุงในด้านต่างๆ อาทิ การเมืองศาสนา วิถีชีวิต และศิลปวัฒนธรรม ให้มีความชัดเจนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ก็เพื่ออนุรักษ์หลักฐานทางประวัติศาสตร์ล้านนาให้ยั่งยืนสืบไป เนื่องจากข้อมูลจารึกเมืองเชียงตุงที่คลังข้อมูลจารึกล้านนา สถาบันวิจัยสังคมได้รวบรวมไว้นั้นยังมีจำนวนไม่มากพอ ทางโครงการฯ จำเป็นต้องสำรวจเพิ่มเติมให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เพื่อให้การศึกษาวิเคราะห์ละเอียด สมบูรณ์ ซึ่งในช่วงเวลาที่ผ่านมา ทางโครงการฯ สามารถสำรวจและ เก็บรวบรวมข้อมูลจารึกเมืองเชียงตุงได้ถึง 85 จารึก แต่ก็ยังไม่สามารถอ่าน-แปลให้แล้วเสร็จทั้งหมดรวมทั้งวิเคราะห์เปรียบเทียบกับจารึกเมืองเชียงใหม่ได้ จึงเห็นสมควรทยอยนำข้อมูลจารึกเหล่านี้พิมพ์เผยแพร่เป็นเอกสารชุด โดยในรายงานเล่มแรกหรือภาคที่ 1 นี้ ได้นำเสนอจารึกเมืองเชียงตุงจำนวน 21 จารึก เน้นจารึกที่บันทึกด้วยอักษรฝักขาม จำนวน 15 จารึก เนื่องจากเห็นว่าน่าสนใจ ทั้งในแง่ที่มีความเก่าแก่ เพราะบางจารึกเก่าถึง ปี พ.ศ. 1994 / A.D.1451 อย่างจารึก 2.1.1.1 ชัยมนตาราม เป็นต้นและจากการที่ใช้อักษรฝักขาม ซึ่งเป็นอักษรชนิดหนึ่งของล้านนามาบันทึก รวมทั้งข้อความในจารึกที่กล่าวถึงบุคคลและเหตุการณ์ในดินแดนล้านนาและเชียงตุง ย่อมแสดงถึงความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันของแผ่นดิน ทั้งสองได้เป็นอย่างดี ส่วนอีก 6 จารึกที่เหลือ เป็นจารึกอักษรธรรมล้านนา 1 จารึก และอักษรธรรมเขิน 5 จารึก ซึ่งก็น่าสนใจเช่นกัน ในการจัดเรียงลำดับจารึกในหนังสือเล่มนี้ จะแตกต่างไปจากเล่มก่อนๆ เล็กน้อยกล่าวคือ นอกจากจะเรียงตามลำดับอายุ (ความเก่าแก่) และประเภทของจารึกแล้ว ยังได้บอกชื่อวัด หรือสถานที่ที่เป็นที่ตั้งของจารึกนั้นๆ เพิ่มเข้ามาด้วย ดังนั้น จารึกที่ตั้งอยู่ในสถานที่เดียวกัน ก็จะนำมาเรียงลำดับไว้ในกลุ่มเดียวกัน แม้จะมีอายุไม่เก่ากว่า และเป็นคนละประเภทกับจารึกลำดับถัดไปก็ตาม สำหรับการให้ข้อมูลแต่ละจารึกนั้น ยังคงเหมือนเดิม โดยจัดเป็นแฟ้มแต่ละแฟ้มมี 4 ส่วน คือ (1) ภาพถ่ายของจารึก (2) ทะเบียนประวัติจารึก (3) อักษรแปลงและ (4) คำอ่านปัจจุบัน ส่วนเชิงอรรถของแต่ละจารึก จะอยู่ตอนท้ายของแฟ้มจารึกนั้นๆสำหรับแผนที่แสดงที่ตั้งวัตถุจารึกนั้นในหนังสือเล่มนี้จะแสดงเฉพาะแผนที่เมืองเชียงตุงและวัดไทขึนในเมืองเชียงตุง

คำสำคัญ