การสร้างความมั่นคงด้านสังคม วัฒนธรรม สู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนและภาคประชาสังคม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวตัถุประสงค์ คือ 1) เพื่อสร้างอาชีพให้กับผู้สูงอายุเพื่อความมั่นคงในชีวิต ดว้ยศิลปหัตถกรรมประจ าถิ่น 2) เพื่อพฒันาการเรียนรู้ดา้นศิลปวฒันธรรมในแขวงนครพิงค์ อา เภอ เมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ผ่านระบบออนไลน์ เพื่อสร้างความมั่นคงด้านวัฒนธรรมให้แก่ ท้องถิ่น 3) เพื่อส่งเสริมและอนุรักษ ์เพื่อสืบสานศิลปวัฒนธรรมดนตรีพื้นเมืองวงกลองต่ึงโนงของ ชุมชนวัดกู่เตา้ อา เภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 4) เพื่อศึกษาผลกระทบของประเพณีปอยส่างลองต่อวิถี ชีวิตชุมชนในแขวงนครพิงค์ อา เภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ 5) เพื่อศึกษากระบวนท่าฟ้อนเล็บ : กรณีศึกษา ช่างฟ้อนเล็บ คณะวัดกู่เต้า เพื่อเป็นองค์ความรู้สู่สถานศึกษา 6) เพื่อศึกษาการลดภาวะ โลกร้อนตามโครงการธนาคารรีไซเคิล โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชนในแขวงนครพิงค์ อ าเภอ เมือง จังหวัดเชียงใหม่ และ 7) เพื่อจัดการปัญหาน ้าเสียจากแหล่งชุมชนอย่างมีส่วนร่วม ในแขวง นครพิงค ์อา เภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้คือ ชุมชนในแขวง นครพิงค ์ใชว้ิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกต และวิเคราะห์แบบพรรณนา ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน จากวัตถุประสงค์ที่ 1 พบว่ากลุ่มผู้สูงอายุส่วนใหญ่สนใจในการท างานหัตถกรรมประจา ถิ่น ซึ่งงานหัตถกรรมที่ผู้สูงอายุให้ความสนใจเป็นพิเศษ ได้แก่ งานกระดาษและงานศิลปะประดิษฐ์ โดยงานหตัถกรรม สามารถนา ไปใชห้รือประยกุตใ์ชใ้นชีวิตประจา วนัได ้และสามารถทา เป็นอาชีพ เสริมได้ ตลอดจนมีตลาดรองรับผลิตภัณฑ์ที่ท าการผลิต งานหัตถกรรมกระดาษ ได้แก่ การท าตุง ล้านนา การตัดลายกระดาษ การท าดอกไม้ประดิษฐ์ การท าช่อเครื่องบูชาสักการะต่าง ๆ การมัดย้อม กระดาษสา และการท าโคม ส่วนงานหัตถกรรมศิลปะประดิษฐ์ ได้แก่ การท าเชือกข้าวถัก เป็นต้น จากวัตถุประสงค์ที่ 2 พบว่าการเรียนรู้ออนไลน์ด้านสังคม ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ได้แก่ การน าเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมของชุมชนอย่างครอบคลุม ทั้งด้านขนบธรรมเนียม ประเพณีความเชื่อและศาสนา ภาษาและวรรณกรรม ศิลปกรรมและโบราณคดี การละเล่น ดนตรีและนาฏศิลป์ ควรมีการใช้สื่อออนไลน์ที่แปลกตาและน่าสนใจ ที่เชื่อมโยงไปยังหน่วยงานต่าง ๆ ที่ เกี่ยวข้องศิลปวฒันธรรม สามารถโต้ตอบกันระหว่างผู้ส่งสารและผู้รับสารหรือผู้รับสารด้วยกันเอง จากวัตถุประสงค์ที่ 3 พบว่าการส่งเสริมและอนุรักษ์สืบสานศิลปวฒันธรรมดนตรี พื้นเมืองวงกลองต่ึงโนง เพื่อสร้างโอกาสให้คนจากท้องถิ่นอื่นหรือนักท่องเที่ยวได้มีโอกาสเรียนรู้ ศิลปวัฒนธรรมและประเพณีของท้องถิ่น เพื่อให้เกิดความรู้สึกรักหวงแหนและอนุรักษ์ ศิลปวัฒนธรรมล้านนาให้คงอยู่สืบไปชั่วลูกชั่วหลาน ซ่ึงการเรียนรู้ภูมิปัญญาใหเ้ดก็และเยาวชนเป็น ผสู้ืบทอดภูมิปัญญาจากผรูู้้ในชุมชน ตลอดจนสนบัสนุนให้เยาวชนเชื่อมโยงเครือข่ายในการพัฒนา ชุมชนและสังคมอย่างต่อเนื่อง โดยกลุ่มเยาวชนสืบสานภูมิปัญญา ศึกษาเรียนรู้วิถีการดา รงชีวิต ชุมชน ภูมิปัญญาพื้นบ้านที่มีมาช้านาน บนพื้นฐานของธรรมชาติที่เกี่ยวพันสอดคล้องกันกับวิถีชีวิต ชุมชน จากวัตถุประสงค์ที่ 4 พบว่าปอยส่างลองเป็นพิธีการเฉลิมฉลองของการบรรพชาสามเณร ในพุทธศาสนาของคนไทย ซึ่งมีเชื้อสายเป็นคนไต ช่วงเดือนมีนาคมจนถึงเดือนเมษายน ผลกระทบ ที่ปรากฏไดช้ดัในประเพณีปอยส่างลองท าให้เกิดปัญหาทะเลาะวิวาท ปัญหาการจราจรติดขดั ปัญหา ขยะ และการลกัทรัพย์ จากวัตถุประสงค์ที่ 5 พบว่าการฟ้อนเล็บเป็นศิลปะการแสดงภาคเหนือที่มีความงดงาม อ่อนช้อย ลีลาการฟ้อนเลบ็จะแสดงออกถึงความพร้อมเพรียงของผแู้สดง ส่วนใหญ่การฟ้อนเล็บมกั แสดงในงานมงคลต่าง ๆ การยกย่องและเชิดชูศิลปินพื้นบ้านด้านการฟ้อนเล็บ ให้ความยกย่องครู ภูมิปัญญาไทย โดยจัดให้มีแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาไทย เพื่อเป็นศูนย์รวมแห่งการเรียนรู้และถ่ายทอด ภูมิปัญญาของชุมชน จัดตั้งศูนย์แลกเปลี่ยนการเรียนรู้และเป็นที่ถ่ายทอดความรู้ของผู้ทรงภูมิปัญญา เพื่อเป็นการพิทกัษผ์ลประโยชน์ของชาติ และยกย่องเชิดชูเกียรติผู้ทรงภูมิปัญญา จากวัตถุประสงค์ที่ 6 พบว่าการบริหารจดัการขยะและวสัดุรีไซเคิลของชุมชน จะประสบ ความส าเร็จได้นั้นต้องได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคประชาชน ในการเข้ามามี ส่วนร่วมในการบริหารจัดการขยะร่วมกัน เพื่อให้เกิดจิตส านึกในการคัดแยกขยะจากครัวเรือน โรงเรียนหรือสถานที่ทา งาน ฯลฯ เพื่อให้ตระหนกัถึงความสา คญัของการน ากลับมาใช้ใหม่ ซึ่งเป็น สิ่งส าคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จากวัตถุประสงค์ที่ 7 พบว่าการมีส่วนร่วมของทุกฝ่ายและประชาชนในการจัดการปัญหา น ้าเสียน ้า จ าเป็นที่จะต้องพัฒนากลไกและกระบวนการบริหารจัดการเชิงบูรณาการขึ้นมา โดย เสริมสร้างเครือข่ายการประสานงานและการท างานร่วมกัน ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายราชการ องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชุมชน และประชาชนในท้องถิ่น ซึ่งให้ ความส าคัญกับการให้ความรู้แก่แกนน าชุมชน เพื่อเพิ่มศักยภาพกระบวนการเรียนรู้และริเริ่มในชุมชน พฒันาระบบรวบรวมและจดัทา ขอ้มูลระดับท้องถิ่นให้สอดคล้องกัน สร้างกระบวนการ เรียนรู้การมีส่วนร่วมคิดร่วมท า ซึ่งปัจจัยเหล่านี้จะช่วยเพิ่มศักยภาพทางสังคม สามารถน าพาให้การ จดัการปัญหาน ้าเสีย เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและมีคุณภาพยิ่งขึ้น