การพัฒนาพื้นที่ศิลปะในเมืองและชุมชนของกลุ่มจังหวัดล้านนา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ ๓ ประการ คือ (๑) เพื่อสร้างองค์ความรู้พื้นที่ศิลปะในเมือง และชุมชนของกลุ่มจังหวัดล้านนา (๒) เพื่อพัฒนาพื้นที่ศิลปะในเมือง และชุมชนของกลุ่มจังหวัดล้านนาแบบมีส่วนร่วม (๓) เพื่อพัฒนาพื้นที่ศิลปะในเมืองและชุมชนของกลุ่มจังหวัดล้านนาที่มีกระบวนการสร้างสรรค์ และการอนุรักษ์ที่เหมาะสม การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยการสร้างสรรค์ผลงานทางศิลปะในพื้นที่สาธารณะ จำนวน ๘ แห่ง ผลของการศึกษา พบว่า จากการสำรวจข้อมูลทางประวัติศาสตร์ โบราณคดี สังคม และวัฒนธรรม และข้อมูลด้านศิลปกรรมพื้นถิ่น อาทิ จิตรกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม มีแหล่งโบราณคดีที่เป็นแหล่งอารยธรรมโบราณ ได้แก่ ดอยเวียง - ดอยวง เมืองเชียงราย และเวียงบัว เมืองพะเยา ศาสนสถานส าคัญ ได้แก่ วัดพระธาตุหริภุญไชย และวัดพระธาตุลำปางหลวง ประเพณีวัฒนธรรมท้องถิ่น ได้แก่ ประเพณีแห่ไม้ค้ำสะหรี ประเพณีแห่พระสิงห์ปาย ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ ประเพณีสลากย้อม ประเพณีตักบาตรเทียน วัฒนธรรมอาหารพื้นเมือง ศิลปหัตถกรรม ได้แก่ การทอผ้า ผ้าด้นมือ โคมไฟ ศิลปะการละเล่น ได้แก่ ฟ้อนดาบฟ้อนเชิง การแข่งเรือ และวิถีชีวิตคือการปลูกข้าว ซึ่งองค์ความรู้ดังกล่าวนี้เป็นอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่นำไปสู่ในการเสวนาประชาคมชาวบ้านในชุมชนอย่างส่วนร่วม เพื่อขอประชามติในการสร้างสรรค์ผลงานทางศิลปะในพื้นที่สาธารณะในชุมชนจำนวน 8 แห่ง การสร้างสรรค์การออกแบบงานศิลปกรรมในพื้นที่ศิลปะชุมชนหรืองานวิจัยที่สนับสนุนกิจกรรมของชุมชนที่สอดคล้องกับสังคม และวัฒนธรรม จำนวน ๘ งาน คือ ๑. ประติมากรรมเมล็ดข้าวทุ่งโป่ง บ่อน้ำพุร้อนสามสี บ้านเหล่าพัฒนา อำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย ๒. จิตรกรรมภาพสามมติ (3D) เรื่อง “สลากย้อม แห่งเดียวในโลก” มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาลัยสงฆ์ลำพูน ๓. ประติมากรรมปลาคู่ “ภูมิจักรวาล” ศิลปะเวียงบัว มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ๔. ศิลปะจัดวาง หรือ ศิลปะติดตั้ง (Installation art) เรื่อง “ไม้ค้ าสะหรี” บ้านท่าข้าม อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ๕. จิตรกรรมภาพสามมติ (3D) เรื่อง “แห่พระสิงห์ปาย” บ้านเวียงเหนือ อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน ๖. จิตรกรรมภาพสามมติ (3D) เรื่อง “ผ้าด้นมือ” บ้านต้นไคร้ ตำบลช่อแฮ อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ ๗. จิตรกรรมภาพสามมติ (3D) “เรือแข่งเจ้าแม่สายฟ้า” ข่วงเวียงสา บ้านบุญยืน ตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา จังหวัดน่าน ๘. จิตรกรรมภาพสามมติ (3D) เรื่อง “ฟ้อนดาบฟ้อนเชิง” บ้านลำปางหลวงใต้ อำเภอเกาะคา จังหวัดลำปาง พื้นที่ศิลปะในเมืองและชุมชนของกลุ่มจังหวัดล้านนาที่มีกระบวนการสร้างสรรค์ และการอนุรักษ์ที่เหมาะสม โดยการจัดกิจกรรมสื่อสารถ่ายทอดความรู้ด้านศิลปกรรมในพื้นที่สาธารณะแก่ชุมชน และประชาสัมพันธ์สู่สาธารณชน เพื่อให้เกิดการสร้างสรรค์ และการอนุรักษ์ที่ยั่งยืน มีดังนี้ การจัดกิจกรรมเสวนาวิชาการศิลปะ (Art Workshop) การจัดกิจกรรมแข่งขันวาดภาพระบายสี กิจกรรมการเสวนาถ่ายทอดแลกเปลี่ยนเรียนรู้ศิลปกรรม กิจกรรมการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะของเยาวชนและจิตอาสา กิจกรรมบูรณาการกับประเพณีท้องถิ่น พิธีสืบชาตาหลวง พิธีสู่ขวัญ กิจกรรมบูรณาการกับการท่องเที่ยว เช่น ถนนศิลปะ (Street Art) ถนนแห่งวัฒนธรรม การประชาสัมพันธ์ทางสื่อออนไลน์ และการประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อสารมวลชน

คำสำคัญ

ระดับความพร้อมของโครงการ