การพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชน(Gastronomy Tourism Manpower) ในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรองชายฝั่งทะเลตะวันออก (ระยอง-จันทบุรี-ตราด)

บทคัดย่อ

ด้วยนโยบายรัฐบาลที่ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหาร (Gastronomy) ในบริเวณ พื้นที่จังหวัดระยอง-จันทบุรี-ตราด ซึ่งเป็นพื้นที่มีอัตลักษณ์และความโดดเด่น ความพร้อมด้าน ทรัพยากรอาหารสำหรับ การท่องเที่ยวสูง ทั้งทรัพยากรอาหาร อาหารทะเลและผลไม้ ภายใต้การ ดำเนินงานของชุมชนและท้องถิ่นที่ได้สืบทอด อัตลักษณ์ด้านอาหารของตนเอง ตามปัจจัยแวดล้อม และศักยภาพที่มีและรูปแบบการดำเนินชีวิตที่ประกอบอาชีพวิถีประมง วิถีทำสวนผลไม้ และอื่น ๆ ภายไต้วัฒนธรรมที่แตกต่างของกลุ่มคนพหวัฒนธรรม พบว่า เอกลักษณ์และความโดดเด่นที่จะพัฒนา สร้างสรรค์ให้มีมูลค่าเพื่อการท่องเที่ยวชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชนได้ จากการการศึกษาความต้องการของพื้นที่ (Situation review) กับชุมชน พบว่า ชุมชนมี ความต้องการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อยกระดับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารชุมชนโดยเฉพาะ อย่างยิ่ง "การพัฒนาทุนมนุษย์" เพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชน เนื่องจากการในชุมชนขาดบุคลากรที่มีความรู้ ทักษะ เพื่อรองรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหาร ไทยของชุมชนเช่น เชฟชุมชน ยุวมัคคุเทศก์ชุมชน ผู้นำเที่ยวชุมชนด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม อาหารไทยชุมชนเพื่อรองรับการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชนได้ วัตถุประสงค์ของการวิจัย (1) พัฒนาหลักสูตรทุนมนุษย์เพื่อรองรับการท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชน (2) จัดการฝึกอบรมพัฒนาบุคลากรในชุมชนให้รองรับ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชนในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรองชายฝั่งทะเล ตะวันออก (ระยอง-จันทบุรี-ตราด) (3) ติดตามผลการนำองค์ความรู้การฝึกอบรมของทุนมนุษย์เพื่อ รองรับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารไทยของชุมชนในเขตพัฒนาการท่องเที่ยวเมืองรองชายฝั่ง ทะเลตะวันออก (ระยอง-จันทบุรี-ตราด) ขอบเขตด้านเนื้อหา คือ การพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับแนวทางเพื่อการพัฒนา ตามวัตถุประสงค์ ได้แก่ (1) หลักสูตรสุขาภิบาลอาหาร (2) หลักสูตรอาหารท้องถิ่น (3) หลักสูตรผู้นำ เที่ยวในชุมชน ซึ่งมีการบูรณาการเนื้อหาเพื่อพัฒนาหลักสูตรเกี่ยวข้องกับภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่น สุขอนามัยทางด้านอาหาร หลักสูตรการพัฒนาบุคลากรเพื่อการท่องเที่ยว การจัดการการท่องเที่ยว โดยชุมชน ขอบเขตด้านประชากร คือ ประชากรที่อาศัยอยู่ในจังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด ตลอดจน นักท่องเที่ยวที่เดินทางมาเที่ยวจังหวัดระยอง จันทบุรี และตราด ในช่วงเวลา พ.ศ.2563 -2564 และ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ประชากรของพื้นที่การวิจัยที่ได้รับการคัดเลือกแบบเจาะจง คือ (1) กลุ่มที่ 1 ได้แก่ คนในชุมชนอยู่ในพื้นที่การวิจัย และผู้เชี่ยวชาญด้านอาหาร/การท่องเที่ยว/นักท่องเที่ยว (2) กลุ่มที่ 2 ได้แก่ คนในชุมชนที่อยู่ในพื้นที่การวิจัยที่มีความต้องการเข้ารับการฝึกอบรม และเยาวชน อายุไม่เกิน 18 ปี ในชุมชนที่อยู่ในพื้นที่การวิจัยที่มีความต้องการเข้ารับการฝึกอบรม (3) กลุ่มที่ 3 ได้แก่ คนในชุมชน หรือเยาวชนผู้ผ่านการฝึกอบรมจากโครงการฯ โดยมีการจัดฝึกอบรมซึ่งมีผู้เข้ารับ การฝึกอบรมหลักสูตรทางด้านอาหาร จำนวน 150 คน หลักสูตรธรรรรรมหตุทุงศก์ จ้าน 100 คน โดยชอบเขตด้านพื้นที่ใน 3 จังหวัด คือ ระยอง จันทบุรี และตราด โดยกำหนดเกณฑ์พิจารณา พื้นที่จาก องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) วิธีการดำเนินการวิจัย ด้วยการพัฒนาหลักสูตรร่วมชุมชน / ผู้ประกอบการท่องเที่ยว จำนวน 3 หลักสูตร คือ หลักสูตรสุขาภิบาลอาหารสำหรับผู้สัมผัสอาหารและผู้ประกอบกิจการด้านอาหาร / หลักสูตรการประกอบอาหารพื้นถิ่น และหลักสูตรยุวมัคคุเทศก์ หรือ บุคลากรด้านการท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมอาหารไทย ผลการวิจัยพบว่า หลักสูตร "การฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาทุนมนุษย์ด้านการท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมอาหารไทย" เป็นหลักสูตรที่เหมาะสม สามารถเสริมทักษะและอาชีพด้านบริการ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอาหารของท้องถิ่นให้ที่รู้จักของนักท่องเที่ยวให้มากขึ้น อีกทั้งยังเป็นเรื่อง ใหม่ โดยมีความคาดหวังว่าภายหลังจากการฝึกอบรม หมู่บ้านการท่องเที่ยวต่าง ๆ จะเล็งเห็นแนวทาง เพื่อการส่งเสริมการท่องเที่ยวในชุมชนที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้เพื่อสร้างรายได้ลงสู่ชุมชนได้ อย่างแท้จริงผู้เข้าอบรมทั้ง 3 หลักสูตร มีความพึงพอใจระดับค่าเฉลี่ยมากที่สุด ทั้งด้านความรู้ การนำไปใช้ประโยชน์ และระยะเวลาการอบรม รวมถึงด้านการบริการ การอำนวยความสะดวกและ วิทยากร ซึ่งผู้อบรมเห็นว่า หลักสูตรการฝึกอบรม สามารถนำความรู้ที่ได้รับไปถ่ายทอดให้กับคนใน ชุมชนได้ เช่น การนำความรู้ได้จากการอบรมไปปรับเปลี่ยนการแปรรูปอาหารทะเล ให้ปลอดภัยตาม หลักสุขาภิบาล อีกทั้งยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ ด้านการนำความรู้ไปไปใช้เพื่อ พัฒนาเด็กและเยาวขนในการเป็นเจ้าบ้านที่ดีและสำนึกรักบ้านเกิด

ระดับความพร้อมของโครงการ