การยกระดับศักยภาพการท่องเที่ยวชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่นเส้นทางท่องเที่ยวอ่าวไทย อันดามัน และพหุวัฒนธรรมชายแดนใต้
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่นเส้นทางอ่าวไทย อันดามัน และพหุวัฒนธรรมชายแดนใต้ ให้ได้รับมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง 2) เพื่อพัฒนาช่องทางการตลาดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานอาหารพื้นถิ่นให้เข้าถึงนักท่องเที่ยวกลุ่มเป้าหมาย และ 3) เพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนต้นแบบการบริหารจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่นให้ได้รับมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง โดยใช้เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบการทดสอบและวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์ด้านคุณค่าโภชนาการ แบบประเมินประกอบแบบคำขออนุญาตตั้งโรงงานผลิตอาหาร (อย.) แบบประเมินโปรแกรมการท่องเที่ยว แบบสอบถามการรับรู้ภาพลักษณ์การท่องเที่ยว แบบประเมินมาตรฐานท่องเที่ยวโดยชุมชน และแบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง ผลการศึกษา พบว่า ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว ได้แก่ จำปาดะกวน ทุเรียนกวนห่อกาบหมาก พร้าวคั่วกุ้งกรอบ ปลากดทะเลทรงเครื่องสมุนไพร น้ำพริกกั้ง ขนมบุหงาฆูรา ซุปไก่บ้าน ขนมซาฆัง ก้างปลาแคลเซี่ยม และน้ำสัปปะรด ได้รับพัฒนาบรรจุภัณฑ์มีลวดลายข้อความที่สื่อถึงภาพลักษณ์แหล่งวัตถุดิบ และการแสดงส่วนผสมและคุณค่าอาหาร ตลอดจนพัฒนาโรงเรือนการผลิต ซึ่งจำปาดะกวน ทุเรียนกวนห่อกาบหมาก และน้ำสัปปะรดภูเก็ตซึ่งได้รับการรับรองออกหมาย อย. แล้ว ขณะที่โปรแกรมการท่องเที่ยวได้รับการพัฒนาเชื่อมโยงแหล่งผลิตอาหารและของที่ระลึก สถานที่ท่องเที่ยว และบริการต่าง ๆ ในชุมชนท่องเที่ยวโดยมุ่งเน้นการสร้างประสบการณ์การท่องเที่ยวเชิงอาหารอย่างสร้างสรรค์เชื่อมโยงกับแหล่งวัตถุดิบและแหล่งผลิต ด้านการพัฒนาช่องทางการตลาด พบว่า ภาพลักษณ์ชุมชนท่องเที่ยวภาคใต้มีการรับรู้มากที่สุด คือ ด้านคุณค่าของการเป็นแหล่งท่องเที่ยวโดยชุมชน รองลงมา ด้านความประทับใจต่อการท่องเที่ยวโดยชุมชน ด้านมาตรฐานหรือคุณค่าของบุคลากรจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ด้านแหล่งท่องเที่ยวและผลิตภัณฑ์ชุมชน และด้านช่องทางการตลาด ตามลำดับ จากนั้น นำเสนอเสนอภาพลักษณ์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ทั้งเฟสบุคและยูทูบทำให้ยอดการเข้าชมและการแบ่งปันข้อมูลเพิ่มมากขึ้น และมีการติดต่อเข้าใช้บริการต่าง ๆ ในชุมชนเพิ่มขึ้น และนำเสนอผลิตภัณฑ์ผ่านแพลตฟอร์มขายสินค้าออนไลน์ ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 29.24 และด้านการพัฒนาศักยภาพชุมชนต้นแบบการบริหารจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่น พบว่า ชุมชนได้รับการพัฒนาจากการเข้าอบรมเตรียมความพร้อมรับประเมินมาตรฐานการท่องเที่ยวโดยชุมชน การเตรียมเอกสารประกอบการรับประเมิน การรับฟังข้อเสนอแนะทั้งจากกิจกรรมการเสวนา การทดลองประเมิน และการเข้ารับประเมินมาตรฐานดังกล่าวจากกรมการท่องเที่ยว ซึ่งวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวลูกไม้คีรีวงมีคะแนนเพิ่มขึ้นจากการทดลองประเมิน โดยมีคะแนนค่าเฉลี่ย 3.65 (ระดับดีเยี่ยม) ขณะที่ชุมชนอื่น ๆ ทำการประเมินตนเองโดยผู้ทรงคุณวุฒิ แล้วปรับปรุงตามข้อเสนอแนะก่อนเข้ารับการประเมินโดยกรมการท่องเที่ยว นอกจากนี้ ยังได้รับการพัฒนามาตรฐานความปลอดภัยด้านสุขอนามัยเพื่อเตรียมเปิดรับการท่องเที่ยว (Amazing Thailand Safety and Health Administration-SHA) รองรับสถานการณ์การระบาดโรคติดเชื้อไวรัสสายพันธุ์โคโรนา 2019 หรือโควิด-19 และมาตรฐานที่พักนักเดินทาง (Home Lodge) ซึ่งได้รับรางวัลชนะเลิศในประเภทที่ 2 The Mountain