กระบวนการสร้างหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจชุมชนในจังหวัดเลย
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาชุมชนต้นแบบในการสร้างหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจชุมชนในจังหวัดเลย 2) เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์และกลไกการตลาดเศรษฐกิจชุมชนในจังหวัดเลย และ 3) เพื่อสร้างรูปแบบหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจชุมชนในจังหวัดเลย เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development: R&D) โดยมีขั้นตอนการศึกษา 2 รูปแบบ คือ การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR: Participatory Action Research) ผลการวิจัย 1. ข้อมูลทั่วไปของชุมชนต้นแบบที่ศึกษาในครั้งนี้แบ่งออกเป็น 2 ด้านคือ 1) ข้อมูลทั่วไปของกลุ่มตัวอย่าง พบว่า โครงการนี้ริเริ่มเมื่อปี พ.ศ.2561 โดยท่านผู้ว่าราชการจังหวัดเลยได้มอบหมายให้สำนักงานพัฒนาชุมชน จ.เลย ได้เลือกเอาหมู่บ้านท่าดีหมี เป็นแหล่งผลิต เนื่องจากชาวบ้านมีความพร้อม และในอนาคตที่หมู่บ้านแห่งนี้จะมีแหล่งท่องเที่ยวสกายวอล์คปากแม่น้ำเหือง กลุ่มผลิตภัณฑ์ปัจจุบันมีสมาชิก จำนวน 30 คน ปัจจุบันผลิตภัณฑ์จานกาบหมากมีขนาด 9 แบบ/รูปทรง และ 2) การสร้างหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจของกลุ่ม พบว่า ระดับการมีส่วนร่วมในด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ มีระดับการมีส่วนร่วมมากที่สุด มีความสามารถในการติดต่อ และสร้างความสัมพันธ์กับบุคคลต่าง ๆ ที่อยู่ภายนอกชุมชน มีความสามารถในการบริหารจัดการวิธีการผลิต ในด้านการมีส่วนร่วมในด้านการพัฒนากลุ่ม/องค์กรชุมชน/พื้นฐานเศรษฐกิจ มีระดับการมีส่วนร่วมมากที่สุด ตามลำดับ 2. การพัฒนาผลิตภัณฑ์และกลไกการตลาดเศรษฐกิจชุมชนในจังหวัดเลยตามวัตถุประสงค์ที่ศึกษา พบว่า วัตถุดิบในจังหวัดเลยมีไม่เพียงพอ ต้องสั่งซื้อมาจากต่างจังหวัด จึงถือว่าต้นทุนการผลิตค่อนข้างสูง และขนาดรูปร่างไม่หลากหลายรูปแบบ เนื่องจากโมลหรือแม่พิมพ์ที่ใช้ในการขี้นรูปถ้วยจานกาบหมากมีจำกัด หากจะสั่งซื้อต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งเป็นเรื่องที่ค่อนข้างยุ่งยากและมีค่าใช้จ่ายสูง และผลิตภัณฑ์ที่สังเคราะห์จากขั้นตอนการสัมภาษณ์และประเด็นการสนทนากลุ่ม เพื่อนำผลิตภัณฑ์ที่สร้างขึ้นไปทำการพัฒนาต้นแบบ (Prototype) พบว่า ตัวแทนกลุ่มผลิตภัณฑ์และคณะผู้วิจัยได้แบ่งแนวทางการพัฒนาต้นแบบผลิตภัณฑ์ออกเป็น 3 ประเด็นคือ (1) การเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์จานกาบหมากด้วยการเพ้นท์ (Paint) สีหรือลวดลายลงบนจานกาบหมาก (2) การเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์จานกาบหมากด้วยการยิงความร้อนด้วยเลเซอร์ (Laser) อุตสาหกรรม และ (3) การเพิ่มมูลค่าให้ผลิตภัณฑ์ จากวัตถุดิบที่เหลือจากการขึ้นรูปจานกาบหมากด้วยการนำมาผลิตเป็นดอกไม้ ที่คั่นหนังสือ หรือนำมาผลิตเป็นปลาตะเพียนไว้ประดับอู่ (เปล) เป็นต้น 3. แนวทางการสร้างรูปแบบหลักประกันความมั่นคงทางเศรษฐกิจของชุมชนต้นแบบ สามารถแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1) การเพิ่มมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ชุมชน โดย (1) ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยมีวิทยากรส่งเสริมด้านของการเรียนรู้ให้ชุมชนได้รับข้อมูลข่าวสารการส่งเสริมของหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนมาให้ความรู้ในพื้นที่ (2) ด้านการพัฒนาภูมิปัญญา โดยนำองค์ความรู้เดิมของชาวบ้านในชุมชนที่ได้รับการถ่ายทอดดัดแปลงมาใช้ในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาไทยหรือภูมิปัญญาท้องถิ่น (3) ด้านการรวมกลุ่ม การที่ชุมชนได้มีการยกระดับจัดตั้งเป็นกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เป็นศูนย์รวมของการรวมกลุ่มของสมาชิกใน (4) ด้านการสำรวจตลาด โดยได้ให้กลุ่มวิสาหกิจชุมขนนำต้นแบบผลิตภัณฑ์ไปทดลองวางขายในร้านค้าและชุมชน และตรงทางขึ้นภูพระใหญ่ (สกายวอล์ค) เพื่อเป็นการสำรวจตลาดอีกทางหนึ่ง 2) การจัดการชุมชนเพื่อรองรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์ เพื่อรองรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์นั้น จากการศึกษาการดำเนินงานที่ผ่านมา พบว่า ระบบบริหารจัดชุมชนเพื่อรองรับการพัฒนาผลิตภัณฑ์มีความเป็นไปได้สูง เนื่องจากการดำเนินงานนั้น ต้องมีการวางแนวทางที่เอื้อต่อวิธีชีวิตในชุมชนและการให้สมาชิกได้เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินงานทุกขั้นตอน