การพัฒนาตลาดดิจิทัลเพื่อยกระดับสินค้าและบริการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การพัฒนาตลาดดิจิทัลเพื่อยกระดับสินค้าและบริการของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนจังหวัดเลย เป็นงานวิจัยและพัฒนาที่ประกอบด้วยการวิจัยเชิงทดลอง การวิจัยเชิงปฏิบัติการ การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม และการวิจัยเชิงสำรวจ มีวัตถุประสงค์การวิจัยได้แก่ 1) เพื่อยกระดับผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่จังหวัดเลย ประกอบด้วยแก้วมังกร น้ำยางพาราดิบ สีย้อมผ้าธรรมชาติ สีย้อมผ้าจากใบต้นดีหมี กัญชา และชาใบต้นดีหมี 2) เพื่อพัฒนาตลาดกลางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และช่องทาง Line OA ของกลุ่มผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่จังหวัดเลย 3) เพื่อพัฒนาการเข้าสู่เครือข่ายการจับคู่ธุรกิจของกลุ่ม ผลิตภัณฑ์ชุมชนในพื้นที่จังหวัดเลย และ 4) เพื่อสังเคราะห์ผลการวิจัยและถอดบทเรียน ผู้ให้ข้อมูลหลักและประชากรตัวอย่างประกอบด้วย สมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่เข้าร่วมโครงการวิจัย บุคลากรหน่วยงานราชการ บุคลากรภาคธุรกิจ และผู้บริโภคหรือประชาชนในจังหวัดเลย เครื่องมือและวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลได้แก่ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง การสนทนากลุ่ม การประชุมเชิงปฏิบัติการ และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูล สำหรับการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา และสำหรับข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ ในกรณีที่เป็นการวิจัยเชิงทดลองที่มีการวิเคราะห์ผลการทดสอบสถิติที่ใช้ได้แก่ Independent samples t-test และ One Way ANOVA และผลการทดสอบทางวิทยาศาสตร์ ผลการวิจัยเกี่ยวกับยกระดับผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนในพื้นที่จังหวัดเลยพบว่า ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการพัฒนาและยกระดับได้แก่ ขนมขาไก่แก้วมังกร กิมจิแก้วมังกร เบาะรองนั่งยางพารา รองเท้ายางพาราใส่ในบ้าน แจกันตุ๊กตายางพารา ผ้าย้อมผงสีธรรมชาติ ชุดย้อมผงสีธรรมชาติDIY ผ้าย้อมสีใบต้นดีหมี ชาใบกัญชา ยาหม่องสกัดน้ำมันกัญชา เครื่องดื่มน้ำผักผลไม้ผสมใบกัญชา และชาใบดีหมีสามสูตร ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ได้แก่ ขนมขาไก่แก้วมังกร และชาใบกัญชา มาตรฐานอาหารปลอดภัยจังหวัดเลย (LSF) ได้แก่ ขนมขาไก่แก้วมังกร และกิมจิแก้วมังกร ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการรับรองมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชนได้แก่ เบาะรองนั่งยางพารา และรองเท้ายางพาราใส่ในบ้าน สำหรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นนวัตกรรมผลผลิตได้แก่ ผงสีย้อมผ้าธรรมชาติ ในขณะที่ผลิตภัณฑ์ที่ดึงเอกลักษณ์และภูมิปัญญาจากชุมชนได้แก่ ผ้าย้อมสีจากใบต้นดีหมี และชาใบต้นดีหมี ทั้งนี้เมื่อพิจารณาจากผลการประเมินความพึงพอใจที่มีต่อการจัดอบรมพัฒนาผลิตภัณฑ์ทุกกลุ่มพบว่าอยู่ในระดับดีมากที่สุด และความพึงพอใจของผู้บริโภคที่มีต่อผลิตภัณฑ์อยู่ในระดับดีมากและดีมากที่สุด ผลการสร้างเครือข่ายการจับคู่ธุรกิจพบว่า ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับการยกระดับสามารถจับคู่ได้ 15 คู่ธุรกิจ โดยจับคู่ธุรกิจเป็นรายผลิตภัณฑ์ได้จำนวน 35 คู่ธุรกิจ และรายได้หลังการจำหน่ายผลิตภัณฑ์งวดแรกของผลิตภัณฑ์แปรรูปทุกผลิตภัณฑ์อยู่ระหว่างร้อยละ 26.74-66.66 ทั้งนี้เมื่อพิจารณาจากผลการประเมินความพึงพอใจที่มีต่อการจัดเจรจาจับคู่ธุรกิจพบว่าอยู่ในระดับดีมากที่สุด สำหรับผลการพัฒนาตลาดดิจิทัลร่วมกับสำนักงานพาณิชย์จังหวัดเลยคือ ตลาดกลางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ www.phanichshoploei.com ประกอบด้วย กิจกรรมการเตรียมการ การดำเนินการปรับปรุงและพัฒนา การตรวจสอบและประเมิน และการถ่ายทอดองค์ความรู้และทักษะการใช้งาน ผลการพัฒนาเว็บไซต์ดังกล่าวมีผู้ประกอบการธุรกิจชุมชนนำผลิตภัณฑ์มาจำหน่ายในเว็บไซต์จำนวน 38 ผลิตภัณฑ์ และมีบัญชีผู้ใช้ Line OA ได้ 19 บัญชีผู้ใช้งาน สำหรับผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ประกอบการชุมชนที่มีต่อการใช้งานเว็บไซต์พบว่าอยู่ในระดับมากที่สุด ในขณะที่กลุ่มผู้ใช้งานซึ่งเป็นกลุ่มผู้บริโภคและประชากรอยู่ในระดับดีมาก ผลการสังเคราะห์และการถอดบทเรียนงานวิจัยชี้ให้เห็นถึงกระบวนการพัฒนาผลิตภัณฑ์กลุ่มอาหาร และกลุ่มของใช้ให้ประสบผลสำเร็จประกอบด้วยปัจจัยความสำเร็จได้แก่ 1) ปัจจัยนำเข้าได้แก่ ภาคีเครือข่าย ทรัพยากร และการบริหารจัดการกลุ่ม 2) ปัจจัยกระบวนการได้แก่ การมีส่วนร่วมตั้งแต่การวิเคราะห์ความต้องการ การพัฒนาผลิตภัณฑ์และการตลาด การตัดสินใจเข้าสู่มาตรฐาน การปรับปรุงกระบวนการผลิต การถ่ายทอดความรู้และทักษะ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบและทดสอบตลาด และการปรับปรุง 3) ปัจจัยผลผลิตได้แก่ การเตรียมความพร้อมเข้าสู่มาตรฐาน การพัฒนาช่องทางการตลาดออนไลน์ และการเชื่อมโยงตลาดด้วยการเจรจาจับคู่ธุรกิจ สำหรับปัจจัยผลลัพธ์และผลกระทบที่เกิดขึ้นจากโครงการพบว่า ผลการยกระดับผลิตภัณฑ์และการพัฒนาช่องทางการตลาดดิจิทัลและโอกาสทางธุรกิจผ่านการจับคู่ธุรกิจมีความสอดคล้องกับแนวคิด BCG Model ซึ่งประกอบไปด้วยมุมมองด้านการเติบโตที่เน้นการมีส่วนร่วม มุมมองด้านสังคมที่มีการหมุนเวียนการใช้ทรัพยากร และมุมมองด้านเศรษฐกิจที่เน้นการสร้างมูลค่า นอกจากนี้การถอดบทเรียนการวิจัยพบว่า แนวทางที่เหมาะสมกับการยกระดับผลิตภัณฑ์ชุมชนประกอบด้วย “เข้าใจ-ค้นหา-พัฒนา-พาทำ-นำไปเช็ค” และแนวทางการพัฒนาตลาดกลางพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับผลิตภัณฑ์ชุมชน ควรประกอบด้วย 1) การสร้างเนื้อหาทางการตลาดที่เน้นจุดเด่น (aware) 2) การสร้างเว็บไซต์ให้เป็นที่น่าสนใจและสามารถใช้งานได้ (Appeal) และ 3) การสอบถามข้อมูลจากลูกค้าและผู้สนใจเพื่อนำมาสู่การปรับปรุง (Ask) และ 4) การสู่การตัดสินใจซื้อ (Action)

คำสำคัญ