การพัฒนากระบวนการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก

บทคัดย่อ

การศึกษาในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วม ของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก 2) ศึกษาปัญหาการปลูก ข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัด นครนายก 3) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความสำเร็จในการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วนร่วมของ ชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก และ 4) พัฒนากระบวนการ ปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัด นครนายก คณะผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมสมสาน (Mixed Research Method) ระหว่างการวิจัย เชิงสำรวจ (Survey research) และการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) เป็นแนวทางสำคัญใน การศึกษา ผลการศึกษา พบว่า 1) การปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการ สัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก เป็นผลสืบเนื่องมาจากการดำเนินโครงการศูนย์การ เรียนรู้และถ่ายทอดเทคโนโลยีการปลูกข้าวอินทรีย์แบบประณีต ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งภายใต้โครงการ เกษตรรวมใจอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ใน พลเอกหญิง สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรม ราชกุมารี 2) ปัญหาของการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก จำแนกออกได้ 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มปัญหาอันเนื่องมาจาก สภาพแวดล้อมทางกายภาพ เช่น สภาพความเป็นกรดด่างของพื้นที่ปลูกข้าวอินทรีย์ที่ไม่เหมาะสมต่อ การเพาะปลูกทางเกษตรกรรม ปัญหาการขาดแคลนระบบชลประทานสำหรับหล่อเลี้ยงกล้าข้าวที่มี ความต่อเนื่องและเสถียรภาพ ปัญหาสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่มีความแตกต่างกันของระดับพื้นที่ ในการเพาะปลูกอย่างเด่นชัดและกว้างขวาง และปัญหาศัตรู/วัชพืชพืชในแปลงนาข้าวอินทรีย์ (นก หอย และหญ้า) เป็นต้น กลุ่มปัญหาจากความไม่พร้อมของตัวเกษตรกร หรือผู้นำชุมชน/ครอบครัวกำลัง พลในพื้นที่โรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก ต่อการปลูกข้าวอินทรีย์ใน มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ และกลุ่มปัญหาจากวัฒนธรรมองค์การแบบรวมศูนย์อำนาจของระบบบทหาร เช่น การเชื่อฟังผู้บังคับบัญชาและการปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชาอย่างเคร่งครัดตาม พระราชบัญญัติวินัยทหาร พ.ศ. 2476 เป็นต้น 3) ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความสำเร็จในการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัด นครนายก มี 4 ปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมทางกายภาพโดยทั่วไป 6 ปัจจัยย่อย คือ สภาพ ความอุดมสมบูรณ์ของดินในพื้นที่แปลงนาข้าวอินทรีย์ต่ำ ดินมีค่าสภาพความเป็นกรดสูง ลักษณะทาง กายภาพของดินที่ไม่อุ้มน้ำ ศัตรูของข้าวอินทรีย์ตามธรรมชาติ ความแตกต่างของระดับพื้นที่แปลงนา ข้าวอินทรีย์ และแปลงนามีขนาดพื้นที่เล็กเกินควร ปัจจัยความเข้าใจของตัวเกษตรกร หรือผู้นำชุมชน/ ครอบครัวกำลังพลในพื้นที่โรงเรียนทหารการสัตว์กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก ต่อระบบ การปลูกข้าวอินทรีย์ในมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ปัจจัยการมีส่วนร่วมของชุมชนในการปลูกข้าวอินทรีย์ และปัจจัยการสนับสนุน/ส่งเสริมจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม และ 4) การพัฒนากระบวนการปลูกข้าวอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการ สัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก ที่เกิดขึ้นจากปัณหาที่เกิดจากสภาพแวดล้อม ปัญหาอันเนื่องมาจาก ความไม่พร้อมของตัวเกษตรกร และปัญหาอันเนื่องมาจากวัฒนธรรมองค์การแบบรวมศูนย์อำนาจ ของระบบทหารซึ่งผลการประเมินกระบวนการปลูกข้าวอินทรียโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนโรงเรียน ทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก ใน 4 มิติ คือ ภาพรวม ความเหมาะสม ความ เป็นประโยชน์ และความเป็นไปได้ของกระบวนการปลูกข้าวอินทรีย์โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน โรงเรียนทหารการสัตว์ กรมการสัตว์ทหารบก จังหวัดนครนายก พบว่า อยู่ในระดับมากของทุกมิติการ ประเมิน

คำสำคัญ