ความหลากหลายของผักพื้นบ้านในมิติของการใช้ประโยชน์ และภูมิปัญญาของชุมชน กรณีศึกษาบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียมจังหวัดอุบลราชธานี
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงสารวจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหลากหลายของผักพื้นบ้านชุมชนบ้านซะซอมอาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี 2) ศึกษาการใช้ประโยชน์ผักพื้นบ้านและภูมิปัญญาบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานีและ 3) รวบรวมข้อมูลความหลากหลายผักพื้นบ้านของชุมชนบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี โดยมีกลุ่มเป้าหมายคือ คุณพินิจนันท์ ทองเสริม ผู้จัดการกลุ่มกินข้าวเซาเฮือน ซะซอมโฮมสเตย์ และพ่อใหญ่เลี้ยง จันทร์จริง ปราชญ์ชาวบ้านบ้านซะซอม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบบันทึกการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา โดยการจาแนกถ้อยคา หรือข้อความที่กลุ่มตัวอย่างแสดงความคิดเห็น แล้วนามาตีความ สังเคราะห์ และวิเคราะห์ด้วยหลักแห่งเหตุผล สร้างข้อสรุปแบบอุปนัย อภิปรายถึงข้อเท็จจริงที่ค้นพบตามสภาพการณ์ ปรากฏการณ์ ความสัมพันธ์ และประเด็นสาคัญ เพื่อตอบคาถามการศึกษา ผลการวิจัย พบว่า 1) ความหลากหลายของผักพื้นบ้านชุมชนบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี มีทั้งหมด มีทั้งหมด 105 ชนิด ได้แก่ ผักพื้นบ้านที่มีคุณลักษณะอื่น ๆ 32 ชนิด ผักพื้นบ้านที่เป็นไม้ยืนต้น 26 ชนิด ผักพื้นบ้านที่เป็นไม้เถา 21 ชนิด ผักพื้นบ้านที่เป็นไม้ล้มลุก 8 ชนิด ผักพื้นบ้านที่เป็นไม้พุ่ม 18 ชนิด พื้นที่ที่พบผักพื้นบ้านของชุมชนบ้านซะซอม ได้แก่ ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่โคก 76 ชนิด ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ภู 11 ชนิด ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ทั้งทุ่งและโคก 8 ชนิด ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ทั้งโคกและภู 5 ชนิด ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ทาม 2 ชนิด ผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ทั้งทามและทุ่ง 2 ชนิด และผักพื้นบ้านที่พบในพื้นที่ทุ่ง 1 ชนิด พืชเศรษฐกิจของชุมชนบ้านซะซอม ตามฤดูกาล พบว่ามีพืชผักพื้นบ้านทั้งหมด 9 ชนิด 2) การใช้ประโยชน์ผักพื้นบ้านและภูมิปัญญาบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี มีการใช้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ มากมาย อาทิ เช่น นามาบริโภคเพื่อประกอบอาหาร เป็นอาหารหลักในวิถีชีวิตประจาวัน หรือใช้ทั้งประกอบอาหารและเป็นสมุนไพรรักษาโรคเพื่อบารุงสุขภาพด้วย แต่บางชนิดก็ใช้เป็นสมุนไพรรักษาโรค หรือเพื่อบารุงสุขภาพได้เพียงอย่างเดียว นอกจากนี้ยังพบว่า ผักพื้นบ้านยังสามารถให้ประโยชน์ในเชิงเศรษฐกิจ โดยการนาไปขายเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับคนในชุมชน 3) การรวบรวมข้อมูลความหลากหลายผักพื้นบ้านของชุมชนบ้านซะซอม อาเภอโขงเจียม จังหวัดอุบลราชธานี สามารถนามารวบรวมเป็นคู่มือความหลากหลายของผักพื้นบ้านในมิติของการใช้ประโยชน์และภูมิปัญญาของชุมชนบ้านซะซอม ป้ายไวนิลปฏิทินผักพื้นบ้าน และป้ายไวนิลปฏิทินพืชเศรษฐกิจของชุมชนบ้าน ซะซอม เพื่อให้ชุมชนได้นาไปเป็นฐานข้อมูลให้กับนักท่องเที่ยว คนในชุมชน และผู้ที่สนใจ ได้รับทราบข้อมูลผักพื้นบ้านของชุมชน และร่วมกันอนุรักษ์ให้ผักพื้นบ้านคงอยู่คู่กับชุมชนตลอดไป