การสร้างเครือข่ายจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดีในการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมืองเชิงพุทธ ในจังหวัดนครปฐม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ๑) เพื่อศึกษาจิตสำนึกความเป็นพลเมืองในการพัฒนา ชุมชนและความเป็นเมืองของชุมชนในจังหวัดนครปฐม ๒) เพื่อศึกษากระบวนการเสริมสร้างจิตสำนึก ความเป็นพลเมืองดีในการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมืองในจังหวัดนครปฐมตามหลักพระพุทธศาสนา ๓) เพื่อสร้างเครือข่ายจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดีในการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมืองเชิงพุทธของ ชุมชนในจังหวัดนครปฐม ใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี คือ การวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่ม ตัวอย่าง จำนวน ๓๗๕ ตัวอย่าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิจัยเชิงคุณภาพ ท าการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน ๒๔ รูป/คน และทำการ สนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน ๑๒ รูป/คน วิเคราะห์ข้อมูลแบบอรรถาธิบายและพรรณนาความ ผลการวิจัยพบว่า ๑. จิตสำนึกความเป็นพลเมืองในการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมืองของชุมชนในจังหวัด นครปฐม จากการศึกษาบริบทการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมืองของชุมชนเมืองในพื้นที่ศึกษาเห็นได้ ถึงกลไกการกลายเป็นเมือง คือ “พลังบวร” โดยมี “ทุนของชุมชน” ที่เป็นปัจจัยพื้นฐานที่จะผลักดันให้ ชุมชนเกิดการพัฒนา ความร่วมมือจากภาคประชาสังคม การมีผู้นำที่มีวิสัยทัศน์ เห็นแก่ประโยชน์ ส่วนรวมที่ต้องการเห็นการพัฒนาพื้นที่ในด้านต่าง ๆ สามารถปลูกศรัทธาและความจิตสำนึกร่วมของคน ในชุมชนได้ การมีศาสนสถาน คือ วัดเป็นศูนย์รวมใจ เป็นทั้งแหล่งขายโอกาสทางการศึกษา เป็นแหล่ง ส่งเสริมเศรษฐกิจ ความเกลื้อกูลพึ่งพาอาศัยกันระหว่างวัดกับชุมชน ทำให้กิดจิตสำนึกร่วมในการดำเนิน กิจกรรมพัฒนาชุมชนสู่ความเป็นเมืองที่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และประชาชนในชุมชนผู้ได้รับผลกระทบ โดยตรงได้มีโอกาสเสนอแนะความคิดร่วมกันในการขับเคลื่อนกิจกรรมการพัฒนาชุมชน เป็นแสดงออกถึง การมีจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดีตามระบอบประชาธิปไตย ๒. กระบวนการเสริมสร้างจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดีในการพัฒนาชุมชนและความเป็น เมืองในจังหวัดนครปฐมตามหลักพระพุทธศาสนา มี ๔ กระบวนการ คือ ๑) สร้างการเรียนรู้ปลูกฝัง จิตสำนึกความเป็นพลเมืองดี ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบกัลยาณมิตร กระบวนการคิดแบบสัมมาทิฏฐิ และกระบวนการปฏิบัติที่สมควร ๒) สร้างกิจกรรมพัฒนาจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดี โดยยึดหลักการ สำคัญ คือ หลักจริยธรรม หลักคุณธรรม หลักศีลธรรม และหลักจิตสาธารณะ ๓) สร้างการมีส่วนร่วม พัฒนาจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดี อาศัยหลักคารวธรรรม หลักสามัคคีธรรม และหลักปัญญาธรรม และ ๔) การบูรณาการตามบริบทที่เหมาะสมกับบริบททางสังคม อัตลักษณ์และจารีตทางวัฒนธรรม ๓. การสร้างเครือข่ายจิตสำนึกความเป็นพลเมืองดีในการพัฒนาชุมชนและความเป็นเมือง เชิงพุทธของชุมชนในจังหวัดนครปฐม โดยการมีส่วนร่วมของสถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา สถาบันทางศาสนา สถาบันการปกครอง และสื่อสารมวลชน ที่ร่วมกันส่งเสริมการปฏิบัติตนเป็น พลเมืองดีตามวิถีวัฒนธรรม การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามหลักศาสนาและจารีตประเพณี การ ปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย เพื่อเป็นพลเมืองดีในครอบครัว เป็นพลเมืองดีในศาสนา เป็นพลเมืองดีในโรงเรียน เป็นพลเมืองดีในท้องถิ่น และเป็นพลเมืองดีของประเทศ โดยเครือข่ายควรมี ความสัมพันธ์เชิงกระบวนการเชื่อมโยงสอดประสานกันอย่างเป็นระบบ

คำสำคัญ