สถานภาพความรู้ด้าน “วัฒนธรรม” เกี่ยวกับกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนของประเทศไทย ระหว่าง พ.ศ. ๒๕๔๖ – ๒๕๖๐

บทคัดย่อ

รายการงานวิจัยสถานภาพความรู้ด้าน “วัฒนธรรม” เกี่ยวกับกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียนของประเทศไทยระหว่าง พ.ศ.๒๕๔๖-๒๕๖๐ มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมผลงานประเภทหนังสือ วิทยานิพนธ์ สารนิพนธ์ บทความทางวิชาการในเรื่อง “วัฒนธรรม” เกี่ยวกับกลุ่มประเทศสมาชิกอาเซียน เพื่อทำการจัดหมวดหมู่ วิเคราะห์และสังเคราะห์ให้เห็นถึงพัฒนาการของงานเขียนเกี่ยวกับวัฒนธรรมอาเซียนที่จัดพิมพ์ในช่วงพ.ศ.๒๕๔๖-๒๕๖๐ ผลการศึกษาพบว่า ในเชิงปริมาณพบงานศึกษาจำนวน ๒,๙๙๘ รายการ ในช่วง พ.ศ.๒๕๔๖-๒๕๕๐ พบ ๔๙๑ รายการ ช่วงพ.ศ.๒๕๕๑-๒๕๕๕ พบ ๑,๐๓๓ รายการ และ ช่วงพ.ศ.๒๕๕๖-๒๕๖๐ พบ ๑,๔๗๔ รายการ ในเชิงคุณภาพ พบงานวิจัย วิทยานิพนธ์ สารนิพนธ์ ๓๓๐ รายการ หนังสือ ๘๙๕ รายการ และบทความวิชาการที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ ๑,๗๗๓ รายการ ขณะที่สถานภาพเรื่องประเด็นสำคัญในการศึกษาพบ ๕ ประเด็นที่สัมพันธ์กับวัฒนธรรมอาเซียน คือ ประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม ชาติพันธุ์และวิถีชีวิต ศาสนา ความเชื่อและพิธีกรรม ภาษา วรรณกรรมและนิทานพื้นบ้าน ที่น่าสนใจคือ ในงานศึกษาชิ้นหนึ่งๆ อาจจะมีประเด็นเหลื่อมซ้อนกัน ๑-๒ ประเด็น ผลการศึกษาเผยให้เห็นว่า ประเด็นด้านประวัติศาสตร์เป็นประเด็นที่พบงานศึกษามากที่สุด คือ ๕๘๖ รายการ รองลงมาคือ ประเด็นด้านภาษา วรรณกรรมและนิทานพื้นบ้านพบ ๔๐๙ รายการ ถัดมาคือ กลุ่มชาติพันธุ์และวิถีชีวิต พบ ๓๓๕ รายการ ถัดมาคือ กลุ่มงานด้านศิลปกรรม พบ ๒๘๔ รายการ ส่วนเรื่องศาสนา ความเชื่อและประเพณีเป็นประเด็นที่พบน้อยที่สุด คือ พบเพียง ๑๕๙ รายการ กล่าวโดยสรุป จากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยว “วัฒนธรรมอาเซียน”ในประเทศไทย ในช่วงระยะ ๑๕ ปี (พ.ศ.๒๕๔๖-๒๕๖๐) พบว่าความสนใจในการศึกษา “วัฒนธรรมอาเซียน” ก้าวหน้ามากขึ้นตามลำดับ ดังปรากฏเป็นองค์ความรู้ในด้านต่างๆ อย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังได้พัฒนาแนวความคิดและวิธีการศึกษาอย่างน่าสนใจยิ่ง โดยเฉพาะจากนักสังคมศาสตร์สาขาต่างๆ ที่หันมาให้ความสนใจศึกษาวัฒนธรรมอาเซียนในมิติประวัติศาสตร์ มิติภาษาศาสตร์ มิติสังคมวิทยา มิติมานุษยวิทยา มิติชาติพันธุ์ เป็นต้นมากยิ่งขึ้นและในด้านประเด็นของการศึกษาก็จะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างน่าสนใจ ซึ่งเป็นผลมาจากความเปลี่ยนแปลงในยุคโลกาภิวัตน์และการขยายตัวของแนวคิดภูมิภาคนิยม ควบคู่กับแนวคิดอาณาบริเวณก็นับเป็นปรากฏการณ์สำคัญที่ส่งผลให้การศึกษา “วัฒนธรรมอาเซียน” ในประเทศไทย มีลักษณะผสมผสานและแทรกซึมอยู่ทุกภาคส่วนของสหสาขาวิชาซึ่งจะเป็นการเชื่อมโยงวัฒนธรรมอาเซียนภายในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เข้าด้วยกันและเชื่อมโยงวัฒนธรรมอาเซียนเข้ากับภูมิภาคข้างเคียง

คำสำคัญ