การศึกษาแนวทางส่งเสริมการถ่ายทอดวัฒนธรรมของผู้สูงอายุในอาเซียน

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องการศึกษาแนวทางส่งเสริมวัฒนธรรมเพื่อสร้างความสุขของผู้สูงอายุในอาเซียน มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพวัฒนธรรมและการถ่ายทอดวัฒนธรรมของผู้สูงอายุในอาเซียน และเสนอแนวทางส่งเสริมวัฒนธรรมเพื่อสร้างความสุขของผู้สูงอายุในอาเซียน โดยศึกษาสภาพวัฒนธรรม การถ่ายทอดวัฒนธรรม ความสุขของผู้สูงอายุจากวัฒนธรรม วิเคราะห์และเสนอแนวทางส่งเสริมวัฒนธรรมเพื่อสร้างความสุขของผู้สูงอายุในอาเซียน วิธีดำเนินการวิจัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ดำเนินการโดยใช้เทคนิคการประเมินภาวะชนบทอย่างเร่งด่วน (Rapid – Rural Appraisal – RRA) ใช้การสัมภาษณ์ผู้สูงอายุในพื้นที่ 6 ประเทศ ได้แก่ กัมพูชา ลาว มาเลเซีย เมียนมา เวียดนาม ไทย และสิงคโปร์เป็นพื้นที่ที่เลือกเป็นกรณีศึกษาแนวปฏิบัติที่ดีด้านการส่งเสริมผู้สูงอายุ การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และเสนอข้อมูลทั่วไปโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า ในประเด็นสภาพวัฒนธรรมแบ่งเป็น 6 ด้าน ได้แก่ ปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิต ประดิษฐกรรม ภาษาและเรื่องเล่า ความเชื่อ พิธีกรรม และประเพณี สัมพันธภาพ และ นันทนาการ โดยพบว่า วิธีการถ่ายทอดวัฒนธรรมของผู้สูงอายุในอาเซียนมี 6 วิธี เรียงลำดับจากมากไปน้อย ได้ดังนี้ การปฏิบัติต่อกันมา การทำกิจกรรมร่วมกันของคนในครอบครัว การทำให้ดูเป็นตัวอย่าง การบอกเล่าให้ฟัง การช่วยงานหรือการฝึกงาน และการจัดกิจกรรมพิเศษ ความสุขจากวัฒนธรรม พบว่า วัฒนธรรมทำให้ผู้สูงอายุในอาเซียนมีความสุขมากที่สุด คือการได้ทำตามความเชื่อ ความศรัทธา ทำกิจกรรมทางศาสนา รองลงมาคือ พื้นที่ ที่ทำให้ได้มาพบปะกันระหว่างลูกหลานและคนในชุมชน การมีเพื่อนบ้านใกล้ชิดกัน การสื่อสาร คือ การที่ผู้สูงอายุสามารถสื่อสารกับผู้อื่นให้เข้าใจกันได้ การพัฒนา เป็นการสร้างสรรค์สิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อลูกหลาน และการเสพสุข เป็นความรู้สึกสนุกสนานเพลิดเพลิน แนวทางส่งเสริมวัฒนธรรมเพื่อสร้างความสุขของผู้สูงอายุในอาเซียน ควรคำนึงถึงความแตกต่างหลากหลายของสภาพวัฒนธรรม บริบททางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง บทบาท โอกาส และความสามารถของผู้สูงอายุในการถ่ายทอดวัฒนธรรม ที่มีผลต่อความสุข ความพึงพอใจในชีวิตของผู้สูงอายุ แนวทางดังกล่าว แบ่งเป็น 5 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านพื้นที่ ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้ดำเนินชีวิตในสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัยและอยู่ร่วมกันเป็นครอบครัว เครือญาติ 2) ด้านความเชื่อ ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้ทำตามความเชื่อความศรัทธาทั้งในระดับปัจเจก ครอบครัว และชุมชน 3) ด้านการสื่อสาร ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุใช้วัฒนธรรมเป็นประเด็นในการปฏิสัมพันธ์กับลูกหลาน เพื่อนบ้าน ควบคู่กับการส่งเสริมให้ผู้สูงอายุและคนในสังคมได้เรียนรู้และเข้าใจผู้สูงอายุ รวมทั้งส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้เรียนรู้และพัฒนาทักษะในการอยู่ร่วมกัน 4) ด้านการพัฒนา ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้ใช้ความรู้และประสบการณ์ทางวัฒนธรรมที่มีเป็นประโยชน์ต่อตนเองและผู้อื่น ยกย่องและเผยแพร่ภาพลักษณ์เชิงบวกของผู้สูงอายุ 5) ด้านการเสพสุข ส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้มีกิจกรรมที่ก่อให้เกิดความเพลิดเพลิน สนุกสนาน และปลอดภัย

คำสำคัญ