การศึกษาวิเคราะห์คุณค่า ศักยภาพ และแนวทางการเสนอแหล่งมรดกทางวัฒนธรรม เพื่อขอรับการพิจารณาเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมเพิ่มเติม

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ การวิจัยนี้ประกอบขึ้นจากจากคำถามของการศึกษาหลายคำถาม และมีความซับซ้อนของปัญหาที่แตกต่างกันหลายสถานภาพ กล่าวคือ คำถามที่ตั้งขึ้นจากความสงสัยใคร่รู้ในมุมมองของการ วิจัยพื้นฐานเพื่อสร้างความเข้มแข็ง และความเป็นเลิศทางวิชาการ และนำมาต่อยอดเชิงวิจัยประยุกต์ เพื่อนำไปสู่ข้อเสนอแนวความคิดในการการบริหารแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมดโดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อขอรับการยกย่องเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม ในที่นี้ จำแนกคำถามในการวิจัยได้ดังต่อไปนี้ คือ 1). แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ได้รับการบรรจุรายชื่อในบัญชีรายชื่อเบื้องต้นแล้วนั้น มีบริบทอย่างไร และสามารถถอดองค์ความรู้มาสู่กระบวนการเสนอแหล่งมรดกทางวัฒนธรรมของไทยให้เข้าสู่แหล่งในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น และแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมได้อย่างไร 2). แหล่งมรดกทางวัฒนธรรมในประเทศไทยที่มีศักยภาพในการเสนอชื่อเข้าสู่บัญชีรายชื่อเบื้องต้นมีอะไรบ้าง และจะมีกลยุทธ์ในการดำเนินการอย่างไรเพื่อให้ได้รับการยกย่องเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม และ 3). แหล่งมรดกทางวัฒนธรรมในประเทศไทยที่เสนอเข้าสู่บัญชีรายชื่อเบื้องต้นแล้ว จุดแข็ง จุดอ่อน ศักยภาพ และอุปสรรค ในการดำเนินการเป็นอย่างไร และควรมีกลยุทธ์ในการดำเนินการขั้นต่อไปอย่างไร จากการศึกษาพบว่า แหล่งในบัญชีรายชื้อเบื้องต้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป มีแหล่งที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็น “แหล่งมรดกในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น” เพื่อรอการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม และแหล่งมรดกภูมิทัศน์วัฒนธรรมจากองค์การการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติหรือยูเนสโก จำนวนทั้งสิ้น 26 แหล่ง จากการศึกษาโดยใช้วิธีการทบทวนเอกสารที่เกี่ยวเนื่องกับการนำเสนอแหล่งของราชอาณาจักรไทยพบว่า ในการดำเนินการมีการปรับปรุงหัวข้อของเอกสารครบตามข้อกำหนดของคณะกรรมการมรดกโลก แต่ทว่าในเนื้อหาของเอกสารประกอบการพิจารณา และแนวทางในการนำเสนอนั้น ตลอดจนการเลือกเกณฑ์แสดงคุณค่ายังไม่สอดคล้องกับคุณค่าที่แท้จริงของแหล่ง ซึ่งจะทำให้ไม่สามารถอธิบายเรื่องคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากลได้ นอกจากนี้ พบว่าแหล่งที่ต้องการนำเสนอนั้นมีขนาดของแหล่งไม่ใหญ่นักเมื่อเทียบกับแหล่งมรดกโลกที่มีลักษณะเดียวกันในขั้นตอนการศึกษาเปรียบเทียบซึ่งควรมีการผนวกแหล่งอื่นๆ ที่มีความสัมพันธ์กันเพิ่มเติม ในลักษณะที่เรียกว่า การเสนอแบบรวมกลุ่ม เพื่อทำให้คุณค่าโดดเด่นอันเป็นสกาลของแหล่งที่นำเสนอนั้นมีน้ำหนักมากขึ้น รวมทั้งแหล่งที่ได้เสนอขึ้นไปอยุ่ในบัญชีรายชื่อแล้ว ทว่าคุณค่าของแหล่งไม่สอดคล้องกับประเภทของแหล่งมรดกโลก คือ แหล่งภูพระบาท ที่เสนอเป็นแหล่งทางวัฒนธรรม ทั้งนี้การศึกษานี้มีความเห็นว่าควรเสนอเป็นแหล่งภูมิทัศน์วัฒนธรรมจึงจะแสดงคุณค่าที่แท้จริงของแหล่ง รวมทั้งหากเสนอเป็นแหล่งภูมิทัศน์วัฒนธรรมนั้นมีแนวโน้มว่าจะได้รับการพิจารณาเร็วกว่าการเสนอเป็นแหล่งทางวัฒนธรรมด้วย คำสำคัญ: มรดกโลก / การเสนอรายชื่อเพื่อรับการพิจารณาเป็นมรดกโลก / การจัดการการท่องเที่ยว / การจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน / เศรษฐกิจสร้างสรรค์

คำสำคัญ