โครงการศึกษาแนวทางการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน ข้าวฮางงอก จังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อรองรับการก้าวสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC)

บทคัดย่อ

ข้าวฮางงอก เป็นข้าวสารแปรรูปที่มีส่วนผสมของสาร GABA ซึ่งมีคุณค่าทางอาหารที่สำคัญต่อร่างกายสูง ทั้งนี้การผลิตข้าวฮางงอกมีขั้นตอนที่ซับซ้อนและใช้เวลานานกว่าผลิตภัณฑ์ข้าวทั่วไป หากมีการศึกษาห่วงโซ่อุปทานข้าวฮางงอกเพื่อให้รู้และตระหนักถึงปัญหาและอุปสรรคใน การตอบสนองความต้องการของตลาดด้วยต้นทุนที่ต่ำ สามารถส่งเสริมการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและจำหน่ายข้าวฮางงอกได้ งานวิจัยนี้จึงได้ทำการศึกษากรณีศึกษา กลุ่มผู้ผลิตข้าวฮางงอกในจังหวัดกาฬสินธุ์ เพื่อศึกษาโครงสร้างปัจจุบันโซ่อุปทานข้าวฮางงอกจังหวัดกาฬสินธุ์ และเพื่อวิเคราะห์ถึงปัญหา อุปสรรค จุดอ่อน จุดแข็ง และศักยภาพในห่วงโซ่อุปทาน ตอบรับพันธกิจของจังหวัดใน การส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพผลิตภัณฑ์จากภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยทำการศึกษาภาคสนาม เข้าสัมภาษณ์เชิงลึกเกี่ยวกับโลจิสติกส์ขาเข้า การผลิต โลจิสติกส์ขาออก การตลาดและการขาย และ การบริการหลังการขาย และทำการวิเคราะห์โดยใช้เครื่องมือ SWOT analysis แผนผังก้างปลา และแบบสอบถามความคิดเห็น จำนวน 6 กลุ่มผู้ผลิต ใน 3 อำเภอ เกิดการตรวจสอบและวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกันผ่านการจัดเวทีชาวบ้าน และเสนอแนะแนวทางการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานข้าว ฮางงอกจากแบบจำลองสถานการณ์ที่ได้ศึกษา พบการจัดจำหน่ายใน 3 ช่องทางคือ จำหน่ายให้แก่ผู้บริโภคโดยตรง จำหน่ายให้ผู้ค้าปลีกส่งตรงถึงผู้บริโภค และจำหน่ายให้ผู้ค้าส่งสู่ผู้ค้าปลีกไปยังผู้บริโภค โดยกลุ่มผู้บริโภคหลักของข้าวฮางงอกนั้นให้ความสำคัญกับคุณค่าที่ได้รับจากการบริโภคข้าวฮางงอก ได้แก่ โรงพยาบาล คนรักสุขภาพ เป็นต้น ปัญหาและอุปสรรคสำคัญที่พบคือ กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบางกลุ่มยังขาดอุปกรณ์และเครื่องมือ การผลิตในปริมาณที่ไม่ตรงตามความต้องการของลูกค้า การเจาะตลาดค่อนข้างยากเพราะยังไม่เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในกลุ่มของผู้บริโภค และมีบุคลากรไม่เพียงพอ ซึ่งส่งผลให้กลุ่มวิสาหกิจชุมชนข้าวฮางงอกบางกลุ่มไม่สามารถดำรงอยู่ได้ ดังนั้นห่วงโซ่อุปทานข้าวฮางงอกจึงควรมีการพยากรณ์ยอดขายการวางแผน ควบคุม และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การบริหารจัดการที่ดี และมีการเชื่อมโยงตั้งแต่การเพาะปลูก กระบวนการผลิต ตลอดจนการขนส่งถึงมือผู้บริโภคอย่างมีประสิทธิภาพ

คำสำคัญ