การจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมา
ชื่อผู้แต่งข้างต้นเป็นข้อความจากระเบียนผลงาน ไม่ได้ผูกกับรหัสนักวิจัย จึงกดดูผลงานอื่นของบุคคลนี้ไม่ได้ — ในคลังนี้ 142,080 ผลงาน (63.6% ของทั้งหมด) มีชื่อผู้แต่งที่เชื่อมกับหน้าผู้แต่งได้ และ 60,298 ผลงาน (27.0%) มีผู้แต่งที่ผูกกับรหัสนักวิจัยจริง ส่วนอีก 81,382 ผลงานไม่มีข้อมูลผู้แต่งเลย (มีชื่อผู้แต่งเป็นข้อความอยู่ 142,009 ผลงาน = 63.5%)
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ได้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ปัจจุบันของการจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมือง จังหวัดนครราชสีมาตลอดกระบวนการตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำ 2) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์สภาพปัญหาอุปสรรคของการจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมา 3) เพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายแนวทางการพัฒนาในโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมา ซึ่งการวิจัยครั้งนี้ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการ แบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) ร่วมกับภาคีเครือข่ายเกษตรกรข้าวไร่ และผู้เกี่ยวข้อง โดยใช้เครื่องมือในการเก็บรวมรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการประชุมกลุ่มระดมสมอง ผลการศึกษา พบว่า 1. สถานการณ์ปัจจุบันของการจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองใน จังหวัดนครราชสีมามีผู้เกี่ยวข้องประกอบด้วย 3 กลุ่ม คือ 1) กลุ่มเกษตรกร 2) กลุ่มผู้แปรรูป ได้แก่ โรงสีข้าว หรือสหกรณ์การเกษตร และ 3) กลุ่มผู้ค้าปลีกจำหน่ายข้าวสาร และผู้บริโภค ต่างมีบทบาทในกิจกรรมห่วงโซ่อุปทานแตกต่างกันไป สำหรับกิจกรรมที่มีผลต่อประสิทธิภาพของการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมา ได้แก่ 1) การจัดหาเมล็ดพันธุ์ข้าวไร่ที่มีคุณภาพ เป็นกิจกรรมแรกของระบบโดยการคัดเลือกวัตถุดิบที่มีคุณภาพสู่กระบวนการ 2) กิจกรรมการเพาะปลูกข้าวไร่ที่มีคุณภาพ 3) กิจกรรมการแปรรูปข้าวเปลือกเพื่อเพ่ิมมูลค่า และ 4) การขนส่งสินค้าสู่ตคลาดผู้บริโภคเพื่อเกิดรายได้ 2. สภาพปัญหาและอุปสรรคของการจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมาตลอดกระบวนการ มี 5 ประเด็น คือ 1) องค์ความรู้ในการปลูกข้าวไร่ 2) พันธุ์ข้าวไร่พื้นเมืองที่มีเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ 3) คุณภาพของกระบวนการผลิต 4) การแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า ของข้าวไร่ และ 5) การรับรู้ของผู้บริโภคที่มีต่อข้าวไร่ 3. ข้อเสนอเชิงนโยบายแนวทางการพัฒนาในโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทานข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองในจังหวัดนครราชสีมามี 6 ประเด็น คือ 1) พันธุ์ข้าวไร่พันธุ์พื้นเมืองที่เหมาะสมกับพื้นที่ 2) ความรู้เกษตรกรที่ปลูกข้าวไร่พันธุ์พื้นเมือง 3) การพัฒนาโรงสีชุมชน 4) มาตรฐานการผลิตข้าวไร่พันธุ์พื้นเมือง 5) เงินทุนและการบริหารต้นทุนในการผลิต 6) การตลาดและการประชาสัมพันธ์เพื่อทำให้เกษตรกรสามารถแข่งขันในตลาดข้าวได้