บทบาทการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ

บทคัดย่อ

การศึกษาบทบาทการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพทั่วไปของการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศของไทยในระยะที่ผ่านมา เพื่อพิจารณาทิศทางแนวโน้มรวมทั้งการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและบทบาทของการค้าระหว่างประเทศและการลงทุนระหว่างประเทศ 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการค้าระหว่างประเทศ การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ และการลงทุนในหลักทรัพย์จากต่างประเทศกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ เพื่อเปรียบเทียบบทบาทของแต่ละช่องทาง สำหรับวิธีการศึกษาแบ่งเป็น 3 ส่วน คือ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาเกี่ยวกับสภาพทั่วไปของการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศรวมทั้งปัญหาของไทยในระยะที่ผ่านมา การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง และการวิเคราะห์เชิงปริมาณ โดยใช้วิธีการเศรษฐมิติ ในการทดสอบความสัมพันธ์เชิงดุลยภาพในระยะยาวของตัวแปรที่นำมาศึกษาประกอบด้วย ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP) มูลค่าการค้าระหว่างประเทศ (X+M) การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) และ การลงทุนในหลักทรัพย์จากต่างประเทศ (FPI) ตามวิธี cointegration รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์เชิงเหตุและผลของตัวแปรทีละคู่ด้วยวิธี causality โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิรายไตรมาสจาก พ.ศ. 2541-2559 ผลการศึกษาพบว่า 1) ในช่วงแรกก่อนวิกฤตเศรษฐกิจสหรัฐใน พ.ศ. 2550 การส่งออกของไทยมีการขยายตัวเฉลี่ยร้อยละ 11.70 ต่อปี ส่วนหนึ่งมาจากการได้รับประโยชน์จากค่าเงินบาทที่อ่อนค่าลงในช่วงการปรับระบบอัตราแลกเปลี่ยนจากระบบตระกร้าเงินมาป็นระบบอัตราแลกเปลี่ยนลอยตัวแบบมีการจัดการใน พ.ศ. 2540 และการชยายตัวชะลอลงในช่วงหลัง (พ.ศ. 2551-2559) มาอยู่ที่เฉลี่ยร้อยละ 4.49 ต่อปี สาเหตุสำคัญมาจากความสามารถในการแข่งขันที่ลดลง อาทิ ค่าจ้างแรงงานที่สูงขึ้นอย่างก้าวกระโดดเกือบเท่าตัวใน พ.ศ. 2556 เป็นต้นมา ในขณะเดียวกันการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตตามไม่ทันกับค่าจ้างแรงงานที่สูงขึ้น อย่างไรก็ตามในทศวรรษที่ผ่านมานี้ การค้าและการลงทุนระหว่างประเทศของไทยมีการขยายตัวต่ำกว่าทศวรรษก่อนหน้า นอกจากความสามารถในการแข่งขันของไทยลดลงและการย้ายฐานการผลิตออกจากประเทศไทยของบริษัทข้ามชาติ ยกเว้นการลงทุนในหลักทรัพย์จากต่างประเทศที่ขยายตัวได้ดีขึ้นจากภาวะตลาดหุ้นในภูมิภาคที่เอื้ออำนวย 2) ตัวแปรทั้งหมดที่นำมาศึกษามีความสัมพันธ์ในเชิงดุลยภาพระยะยาว และในระยะเวลาช่วงแรก (พ.ศ.2541-2550) การขยายตัวทางเศรษฐกิจส่งผลดีต่อการค้าและการลงทุนระหว่างประเทศ รวมทั้งการค้าระหว่างประเทศและการลงทุนในหลักทรัพย์จากต่างประเทศ ต่างก็ส่งผลบวกต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจเช่นกัน อย่างไรก็ตามการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศกลับไม่ส่งผลต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ สำหรับในช่วงที่สองของการศึกษา (พ.ศ.2551-2559) นั้นความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรที่นำมาศึกษามีความแตกต่างจากช่วงแรก โดยตัวแปรเหล่านี้มีความสัมพันธ์กันน้อยลง ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากขนาดการเปิดประเทศของไทยที่มีมากขึ้น ปัจจัยทางเศรษฐกิจต่างๆจะถูกกระทบจากปัจจัยภายนอกมากขึ้น โดยมีเพียงการค้าระหว่างประเทศเท่านั้น ที่ส่งผลต่อทั้งการขยายตัวทางเศรษฐกิจและการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ

คำสำคัญ