การศึกษาพันธุศาสตร์เซลล์และปริมาณกรดไขมันโอเมก้า-3,6,9 ของปลาในวงศ์ปลาสวายในเขตลุ่มน้ำสงคราม

บทคัดย่อ

ปลาเป็นแหล่งอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงอุดมไปด้วยโปรตีน และแหล่งของกรดไขมันที่จำเป็นต่อร่างกาย ปลาบางชนิดเป็นปลาที่พบเฉพาะถิ่น บางชนิดใกล้สูญพันธุ์ การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาพันธุศาสตร์เซลล์ ปริมาณไขมัน และกรดไขมันโอเมก้า-3, 6 และ 9 ในปลาสวาย และปลาเผาะ ซึ่งเป็นปลาวงศ์ปลาสวายในลุ่มน้ำสงครามในจังหวัดนครพนม การศึกษาพันธุศาสตร์เซลล์เป็นการศึกษาจำนวนโครโมโซมและคาริโอไทป์จากเหงือก และไต ย้อมสีโครโมโซมแบบธรรมดา พบว่าทั้งปลาสวาย และปลาเผาะมีจำนวนโครโมโซม 2n=60 เท่ากัน แต่มีคาริโอไทป์ และจำนวนแขนของโครโมโซมที่แตกต่างกันดังนี้ ปลาสวายมีคาริโอไทป์ประกอบด้วย 10m+8sm+5ac+7t คู่ มีจำนวนแขนของโครโมโซมเท่ากับ 96 ส่วนปลาเผาะมีคาริโอไทป์ประกอบด้วย 6m+5sm+11ac+8t คู่ มีจำนวนแขนของโครโมโซมเท่ากับ 92 ปลาทั้งสองชนิดประกอบด้วยโครโมโซมขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก มีลักษณะรูปร่างโครโมโซมทั้ง 4 ชนิด คือชนิดเมทาเซนทริก ชนิดสับเมทาเซนทริก ชนิดอะโครเซนทริก และชนิดทีโลเซนทริก การย้อมสีโครโมโซมแบบธรรมดาสามารถบอกถึงขนาด และรูปร่างของโครโมโซมที่ถูกต้อง และชัดเจน นอกจากนี้แล้วการศึกษาในครั้งนี้สามารถพบโครโมโซมเครื่องหมายคือ satellite บนแขนข้างสั้นของโครโมโซมคู่ที่ 3 จำนวน 1 แท่ง ของโครโมโซมปลาสวาย ซึ่งจะเป็นการรายงานเป็นครั้งแรกของการศึกษาในโครโมโซมปลาสวาย โครโมโซมเพศของปลาทั้งสองชนิดยังไม่พบระบบการกำหนดเพศ และความแตกต่างของโครโมโซมเพศ ส่วนการวิเคราะห์หาปริมาณไขมัน และกรดไขมันโอเมก้า-3, 6 และ 9 ในเนื้อปลาโดยมีวิธีตามขั้นตอน AOAC ผลการศึกษาพบว่าพบว่าปลาสวายมีปริมาณไขมันทั้งหมด 6.7 กรัมต่อ 100 กรัม กรดไขมันโอเมก้า-3 มีปริมาณ 0.28 กรัม และมีปริมาณกรดไขมันโอเมก้า- 6 เท่ากับ 0.16 กรัม ส่วนปลาเผาะมีปริมาณไขมันทั้งหมด 5.9 กรัมต่อ 100 กรัม และมีกรดไขมันโอเมก้า-3 เท่ากับ 0.12 กรัม มีกรดไขมันโอเมก้า- 6 เท่ากับ 0.05 กรัม ส่วนกรดไขมันโอเมก้า-9 ไม่ตรวจพบในตัวอย่างปลาสวายและปลาเผาะที่นำมาศึกษาในครั้งนี้ จากการวิเคราะห์หาปริมาณไขมัน และกรดไขมันโอเมก้า-3, 6 และ 9 ซึ่งเป็นข้อมูลที่สำคัญและเป็นประโยชน์ด้านโภชนาการและสุขภาพ ส่วนการศึกษาทางด้านพันธุศาสตร์เซลล์จะทำให้ได้ข้อมูลพื้นฐานทางพันธุศาสตร์เพื่อใช้ในการจัดจำแนกทางอนุกรมวิธานต่อไป

คำสำคัญ